thumb|Rozmieszczenie ludności Ormian w XIX i XX wieku w zestawieniu z maksymalnym zasięgiem Imperium Ormiańskiego w I wieku p.n.e., 2024 thumb|Diaspora Ormian na świecie, 2024 thumb|Little Armenia – zamieszkana przez Ormian dzielnica Los Angeles, 2008 thumb|Marsz 10 000 Ormian w Libanie w rocznicę ludobójstwa, 2007 Diaspora ormiańska (orm. Հայկական Սփիւռք) – współczesna diaspora ormiańska ukształtowana po I wojnie światowej jako rezultat Ludobójstwa Ormian, które było centralnie zaplanowaną przez władze tureckie eksterminacją autochtonicznej ludności ormiańskiej na terenie Imperium Osmańskiego w okresie I wojny światowej.
Ormianie, którzy przeżyli ludobójstwo rozproszyli się po świecie (około 500 tys. osób) tworząc wspólnoty ormiańskie daleko od swojej ojczyzny. W wyniku przyrostu naturalnego liczba Ormian w diasporze, którzy wywodzą swoje pochodzenie od Ormian, którzy uciekli i przeżyli ludobójstwo, wynosi kilka milionów. Od rozpadu Związku Sowieckiego w 1991 roku, w wyniku trudności ekonomicznych w nowo powstałej Armenii kolejny milion Ormian dołączył do diaspory.
Współcześnie określenie diaspora ormiańska odnosi się do grup Ormian żyjących poza granicami Armenii i graniczącego z Armenią regionu Samcche-Dżawacheti w sąsiedniej Gruzji.
Według szacunków (ok. 2001) liczba Ormian żyjących na świecie wynosiła trochę ponad 10 milionów osób. z czego około 3 mln 300 tys. żyło w Armenii (2008)., ok. 138 tys. w nieuznawanej na arenie międzynarodowej Republice Górskiego Karabachu (2008[?]; rozwiązanej w 2024)The National Statistical Service of the Nagorno-Karabakh Republic, 2008(?). i 120 tys. w regionie w Gruzji (2002)ETHMAJOR ADMINISTRATIVE-TERRITORIAL UNITS OF THE REPUBLIC OF GEORGIA, 2002.. We wszystkich trzech wymienionych obszarach Ormianie byli ludnością autochtoniczną stanowiąc bezwzględną większość.
Pozostałe 7 milionów Ormian żyje w diasporze z największą populacją w: (odpowiednio) Rosji, USA, Francji, Argentynie, Libanie, Syrii, Iranie, Kanadzie, Ukrainie, Grecji i w AustraliiArmenia seeks to boost population..
Jedynie jedna trzecia światowej populacji Ormian żyje na ziemiach historycznej Armenii, które przed I wojną światową stanowiły, przez ponad 3000 lat, siedzibę narodową Ormian. Obszar historycznej Armenii jest sześć razy większy niż terytorium zajmowane przez Republikę Armenii. Armenia właściwa obejmuje: Zachodnią Armenię (obecnie wschodnie regiony Turcji), północny Iran, region Samcche-Dżawachetii w południowej Gruzji oraz Górski Karabach i Nachiczewańską Republikę Autonomiczną stanowiące de iure części AzerbejdżanuEncyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures around the Worlds, s. 36–43..
Zobacz też Ormianie w Polsce
Przypisy
Bibliografia Robert Fisk, The Great War For Civilisation, The Conquest Of The Middle East, Chapter 10; The First Holocaust, s. 388–436, , Harper Perennial, London, New York, Toronto and Sydney, 2006 Laurence Ritter, La longue marche des Arméniens: Histoire et devenir d’une diaspora, red. Robert Laffont, 2007