Państwowy instytut badawczy – rodzaj statusu nadawany polskim instytutom naukowo-badawczym, jednostkom badawczo-rozwojowym (do roku 2010)Ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych () (uchylona). lub instytutom badawczym (po roku 2010) na wniosek ministra sprawującego nadzór nad daną instytucjąUstawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych ()..

Zadania Instytut badawczy może otrzymać taki status w przypadku, gdy do jego zadań należy wykonywanie zadań: określonych dla instytutów badawczych, szczególnie ważnych dla planowania i realizacji polityki państwa, których wykonanie jest niezbędne dla zapewnienia obronności i bezpieczeństwa publicznego, działania wymiaru sprawiedliwości, ochrony dziedzictwa narodowego, rozwoju edukacji i kultury, kultury fizycznej i sportu oraz poprawy jakości życia obywateli, dotyczących: opracowywania i opiniowania standardów w zakresie rynku pracy, ochrony pracy i zabezpieczenia społecznego, ochrony zdrowia, ochrony środowiska, gospodarki żywnościowej, gospodarki przestrzennej, gospodarki bogactwami i zasobami naturalnymi, rozwoju społeczeństwa informacyjnego, bezpieczeństwa technicznego, energetycznego i bezpieczeństwa transportu oraz standardów produktów, procesów i usług, a także warunków przestrzegania tych standardów, monitoringu i zapobiegania skutkom zjawisk i wydarzeń mogących stwarzać zagrożenie publiczne, w tym zapobiegania skutkom katastrof naturalnych lub technicznych, noszących znamiona klęski żywiołowej.

Państwowy instytut badawczy otrzymuje dotację celową na finansowanie realizacji zleconych zadań, której wysokość jest określana w ustawie budżetowej, na wniosek właściwych dysponentów części budżetowych. W przypadku niewypełniania założonych zadań status taki może instytut utracić.

Lista państwowych instytutów badawczych Centralny Instytut Ochrony Pracy (od 2002)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie nadania Centralnemu Instytutowi Ochrony Pracy statusu państwowego instytutu badawczego (). Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego (od 2010)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 września 2010 r. w sprawie nadania Centrum Naukowo-Badawczemu Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego w Józefowie statusu państwowego instytutu badawczego (). Główny Instytut Górnictwa (od 2023)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2023 r. w sprawie nadania Głównemu Instytutowi Górnictwa statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Badań Edukacyjnych (od 2025)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2024 r. w sprawie nadania Instytutowi Badań Edukacyjnych w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego im. prof. Wacława Dąbrowskiego (od 2021)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2020 r. w sprawie nadania Instytutowi Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego im. prof. Wacława Dąbrowskiego w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (od 2004)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 października 2004 r. w sprawie nadania Instytutowi Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Energetyki (od 2023)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie nadania Instytutowi Energetyki w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (od 2010)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie nadania Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Łączności (od 2005)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2005 r. w sprawie nadania Instytutowi Łączności statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (od 2010)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2010 r. w sprawie nadania Instytutowi Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Nafty i Gazu (od 2013)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2013 r. w sprawie nadania Instytutowi Nafty i Gazu statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Ochrony Roślin (od 2008)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie nadania Instytutowi Ochrony Roślin w Poznaniu statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Ochrony Środowiska (od 2010)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2010 r. w sprawie nadania Instytutowi Ochrony Środowiska w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Ogrodnictwa (od 2020)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2020 r. w sprawie nadania Instytutowi Ogrodnictwa w Skierniewicach statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza (od 2022)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 września 2022 r. w sprawie nadania Instytutowi Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Sportu (od 2015)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2015 r. w sprawie nadania Instytutowi Sportu w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Technologiczno-Przyrodniczy (od 2021)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 2021 r. w sprawie nadania Instytutowi Technologiczno-Przyrodniczemu w Falentach statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Technologii Eksploatacji (od 2004)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2004 r. w sprawie nadania Instytutowi Technologii Eksploatacji w Radomiu statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa (od 2005)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie nadania Instytutowi Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach statusu państwowego instytutu badawczego (). (od 2021)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2020 r. w sprawie nadania Instytutowi Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu statusu państwowego instytutu badawczego (). Instytut Zootechniki (od 2006)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 listopada 2006 r. w sprawie nadania Instytutowi Zootechniki w Krakowie statusu państwowego instytutu badawczego (). Morski Instytut Rybacki (od 2011)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 czerwca 2011 r. w sprawie nadania Morskiemu Instytutowi Rybackiemu w Gdyni statusu państwowego instytutu badawczego (). Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego (od 2020)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 października 2019 r. w sprawie reorganizacji Instytutu Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego oraz nadania Instytutowi statusu państwowego instytutu badawczego (). Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie (od 2019)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 października 2019 r. w sprawie reorganizacji Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie oraz nadania Instytutowi statusu państwowego instytutu badawczego (). Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy (od 2021)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 2021 r. w sprawie nadania Narodowemu Instytutowi Zdrowia Publicznego – Państwowemu Zakładowi Higieny statusu państwowego instytutu badawczego (). Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (od 2017)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 czerwca 2017 r. w sprawie nadania Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej statusu państwowego instytutu badawczego (). Ośrodek Przetwarzania Informacji (od 2013)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 października 2013 r. w sprawie nadania Ośrodkowi Przetwarzania Informacji statusu państwowego instytutu badawczego (). Państwowy Instytut Geologiczny (od 2009)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie nadania Państwowemu Instytutowi Geologicznemu w Warszawie statusu państwowego instytutu badawczego (). Państwowy Instytut Weterynaryjny (od 2003)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 października 2003 r. w sprawie nadania Państwowemu Instytutowi Weterynaryjnemu w Puławach statusu państwowego instytutu badawczego (). Wojskowy Instytut Medyczny (od 2022)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2022 r. w sprawie nadania Wojskowemu Instytutowi Medycznemu statusu państwowego instytutu badawczego (). Państwowy Instytut Medyczny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (od 2023)Ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o Państwowym Instytucie Medycznym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ().

Zobacz też Spis instytutów badawczych w Polsce

Przypisy