Czcibor (także: Ścibor, ZdzieborK. T. Witczak, Z antroponimii piastowskiej: Zdziebor (nie Czcibor), brat Mieszka I, Onomastica XXXVII 1992, s. 123-132, CideburJedyne źródło operuje formą ablatywu Cideburo; Thietmar z Merseburga, Chronicon, ks. II, s. 28b, za: Ludwig Schmidt, Die Dresdner Handschrift der Chronik des Bischofs Thietmar von Merseburg, mit Unterstützung der Generaldirektion der Königlichen Sächsischen Sammlungen für Kunst und Wissenschaft, der König-Johann-Stiftung und der Zentraldirektion der Monumenta Germaniae historica in Faksimile herausgegeben, Dresden 1905. Skan na stronie MGH-Bibliothek. [dostęp 2010-05-15]. , zm. po 24 czerwca 972) – syn Siemomysła, księcia Polan i bliżej nieznanej matki, brat Mieszka I.
Istnienie Czcibora jest poświadczone tylko dzięki relacji Thietmara z Merseburga, według której miał dowodzić wraz z bratem Mieszkiem w bitwie pod Cedynią oraz zwyciężyć 24 czerwca 972 margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona i grafa Zygfryda von Walbeck. Brak większych informacji na temat Czcibora w źródłach spowodował, że większość ustaleń na temat tej postaci pozostaje w sferze naukowych hipotez.
Życiorys Czcibor był synem władcy plemienia Polan Siemomysła, wzmiankowanego w Kronice polskiej autorstwa Galla Anonima. Poświadcza o tym pośrednio Thietmar, nazywając Czcibora bratem Mieszka I. Do grona braci Czcibora należał również nieznany z imienia książę poległy w czasie walk z hrabią WichmanemW. Chrzanowski, Kronika Słowian t. II: Polanie, Kraków 2008, s. 97, przypuszczał, że mógł on nosić imię Włodzisław (Władysław), natomiast J. Mościcki Polska Popielidów, Słubice 2001, ss. 303, 390 wysunął hipotezę, że brat Czcibora mógł nosić imię Lesko, Lestek.. Na podstawie kolejności występowania w źródłach Czcibor jest uznawany umownie za trzeciego syna Siemomysła po Mieszku i nieznanym z imienia. Dawniej za jego rodzeństwo uchodzili również Prokuj i Adelajda Biała Knegini. Obecnie jednak uznaje się Prokuja za brata księżniczki Sarolty, a Adelajdę za postać fikcyjną. Matka Czcibora nie jest znana. Zdaniem części badaczy mogła być księżniczką serbołużycką, gdyż imię Czcibor jest charakterystyczne dla tamtejszych obszarów. Prawdopodobnie matka Czcibora nie była jedyną żoną jego ojca.
Obszar panowania Czcibora również budzi pewne sprzeczności w literaturze historycznej. Zapewne był jednym z książąt panującym na terenie PolskiÓwcześnie synowie zmarłego władcy uczestniczyli w zarządzaniu państwem, dopiero koronacja Bolesława Chrobrego mogła stanowić próbę zdobycia przez monarchę prawa do wyznaczania następcy; Marek Urbańczyk, Bolesław Chrobry, w: Andrzej Szwarc, Marek Urbański, Paweł Wieczorkiewicz, Kto rządził Polską?, Świat Książki–Bertelsmann Media, Warszawa 2007, s. 29–31, .. Obecnie często przypisuje mu się Pomorze jako miejsce rządów, uważając Czcibora za jednego z tamtejszych namiestników.
Czcibor pojawia się tylko w jednej wzmiance źródłowej. Jak podaje kronika Thietmari merseburgiensis episcopi chronicon Thietmara z Merseburga Czcibor wraz z bratem Mieszkiem dowodził w bitwie pod Cedynią. Z pomocą brata rozgromił wojska margrabiego Marchii Łużyckiej Hodona i grafa Zygfryda von Walbeck, zabijając wszystkich najlepszych rycerzy niemieckich z wyjątkiem ważniejszych grafów.
Nieznane są jego dalsze losy. Brak informacji o jego śmierci w trakcie bitwy sugeruje, że zmarł on po 24 czerwca 972, kiedy to rozegrała się owa bitwa. Brak danych na temat życia prywatnego Czcibora; nie wiadomo nic o jego ewentualnej żonie, jak i potomstwie.
Genealogia
Lestekur. ?zm. 930/940 (?) NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? Siemomysłur. IX/X w.zm. 950–960 NNur. ?zm. ?(być może księżniczka serbołużycka)
Czcibor(ur. ?, zm. po 24 VI 972)
Odniesienia w kulturze
Postać Czcibora pojawiła się w powieściach: Lubonie Józefa Ignacego Kraszewskiego, Dzikowy skarb Karola Bunscha oraz Dagome iudex Zbigniewa Nienackiego. W filmie Gniazdo w reżyserii Jana Rybkowskiego w postać Czcibora wcielił się Marek Bargiełowski.
Upamiętnienie Postać Czcibora została upamiętniona w licznych budowlach i ośrodkach kulturalnych, między innymi: od 26 maja 1946 Uczniowski Klub Sportowy „Czcibor Cedynia”, od 1959Portal Cedyńskich spotkań z historią. [dostęp 2010-05-15]. Góra Czcibora – , do których prowadzą 270-stopniowe, kamienne schody, nazwane tak po odkryciu przez archeologa Władysława Filipowiaka w jej pobliżu palenisk datowanych na lata 920–970, mogących służyć wojom CzciboraAndrzej Kordylasiński, A jednak w Cedyni (Cidini), „Gazeta Chojeńska” 2007, nr 38., od 1964 Szkoła Podstawowa im. Czcibora w Lubiechowie Dolnym, istniejąca do 2000 [dostęp 2010-05-15]., Koło im. Czcibora Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, a następnie Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, z siedzibą w Szczecinie, przy ul. Krasickiego 6Raport – Lokale 2006, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Szczecinie, Szczecin 2007, s. 3. [dostęp 2010-05-15]., relacji Wrocław Główny–Szczecin Główny (–Świnoujście), kursujący do 13 grudnia 2006, przejeżdżający kilkadziesiąt km od miejsca bitwy pod Cedynią; w ostatnim rozkładzie kursowania 2005/2006 w jednym kierunku pociągowi wyjątkowo nadano nazwę „Czcibór”; od 2006 – Osiedle Czcibora w SzczecinieOsiedle Czcibora. Opis inwestycji, strona MakDom Sp. z o.o. [dostęp 2010-05-15]., Rodzinny Ogród Działkowy im. Czcibora w DębnieUchwała nr 10/2008 walnego zebrania sprawozdawczego członków ROD im. Czcibora w Dębnie w dniu 12 kwietnia 2008 w sprawie utrzymania Ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o ROD, ROD im. Czcibora w Dębnie, Krajowa Rada Polskiego Związku Działkowców, „Biuletyn Informacyjny” 2008, nr 07, s. 119. [dostęp 2010-05-15]., ulice w miejscowościach: Chojna, Łobez, Łódź, Mieszkowice i Szczecin.
Tablice upamiętniające jego postać znajdują się: na szkole podstawowej w Lubiechowie Dolnym, na pomniku na Górze Czcibora, o treści w języku polskim, rosyjskim, angielskim i niemieckim:
Przypisy
Bibliografia Źródła
Opracowania
Kategoria:Pierwsi Piastowie Kategoria:Urodzeni w X wieku Kategoria:Nieznana data śmierci Kategoria:Zmarli w X wieku Kategoria:Byłe Dobre Artykuły