Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu (niem. Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufklärung nationalsozialistischer Verbrechen) – niemiecka instytucja utworzona w Ludwigsburgu w roku 1958 mająca na celu badanie zbrodni nazistowskich. W czasie swojej działalności Centrala doprowadziła do skazania kilku tysięcy sprawców zbrodni nazistowskich.
Historia Centrala w Ludwigsburgu powstała 1 grudnia 1958Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu: Gründung und Aufgaben. Jej zadaniem była archiwizacja akt pohitlerowskich i przekazywanie ich do odnośnych urzędów prokuratury powszechnej oraz prowadzenie śledztw i pomoc w zbieraniu dowodów procesowych przeciwko nazistowskim zbrodniarzom wojennym. Instytucja miała mieć początkowo charakter tymczasowy, jednak istnieje do dziś i „stanowi urząd wymiaru sprawiedliwości, działający zgodnie z konstytucją” – jak wynika z wykładni niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego. Centrala współpracuje z organizacjami z całego świata, w tym między innymi z Instytutem Pamięci Narodowej.
Śledztwa
Ostatnimi dochodzeniami jakimi zajmowała się Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych był głośny medialnie proces Iwana Demianiuka„FAZ”: będą kolejne procesy o zbrodnie wojenne., członka utworzonej przez Niemców ukraińskiej policjijewish.org.pl.. W procesie świadkiem był SS-man Samuel Kunz, który nadzorował strażników w niemieckim obozie zagłady w BełżcuMagdalena Dercz: Samuel Kunz – czy ostatni esesman z Bełżca stanie przed sądem? Panorama, 2010-08-23.. W latach 70. uniewinniono komendanta SS–Hauptsturmführera Karla Streibela z obozu SS w Trawnikach, gdzie Demianiuk był szkolonyJak przez 70 lat Niemcy ścigali nazistów. wywiad Bartosza Wielińskiego z dr Annette Weinke, specjalistką od historii nazizmu na uniwersytecie w Jenie, Gazeta Wyborcza, 2010-03-17..
Kontrowersje wokół instytucji Pierwszy głośny skandal wokół instytucji miał miejsce w latach 60. po ujawnieniu przez niemieckie media przynależności szefa centrali Erwina Schüle do bojówek SAEdmund Męclewski: „Spadkobiercy rzeszy”, KAW, Warszawa 1978, s. 241 „Ściganie czy ochrona zbrodniarzy?”. i NSDAP. Ustąpił on z zajmowanej funkcji w 1966Wolfram Wiesemann: 50 Jahre Aufklärung von NS-Verbrechen. w: Einsicht 01, Bulletin des Fritz Bauer Instituts, 1 (2009), s. 61..
W latach 1959–1989 Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich przekazała Centrali Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu kilkaset tysięcy oryginalnych dowodów zbrodni niemieckich w Polsce w okresie okupacji (co najmniej 36 000 protokołów zeznań, 150 000 fotografii, kilkadziesiąt tysięcy mikrofilmów i 12 000 kompletnych akt prowadzonych śledztw). Zachodzi obawa, że dokumentacja ta została bezpowrotnie utracona.
Na podstawie oryginalnych dokumentów przekazanych z Polski niemieckie sądy uniewinniały oskarżonych o zbrodnie nazistowskieMałgorzata Goss: . Profesor Daria Nałęcz, jako ówczesny Dyrektor Naczelny Archiwów Państwowych tak podsumowała w 2006 tę sytuację:
Doniesienie o możliwości popełnienia przestępstwa do Prokuratury Okręgowej w Warszawie złożył w czerwcu 2006 prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka. Wśród osób odpowiedzialnych za nieprawidłowości wymieniano szefa pionu śledczego IPN, a w przeszłości szefa Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu prof. Witolda Kuleszę. Warszawska prokuratura przeprowadziła śledztwo w sprawie nielegalnego przekazania stronie niemieckiej oryginalnych dowodów hitlerowskich zbrodni na Polakach w roku 2006 i po czterech latach umorzyła sprawę z powodu „przedawnienia karalności czynu”Małgorzata Goss: Ciche umorzenie afery z Ludwigsburga..
W 2008 r. w 50. rocznicę działalności centralę skrytykowała Przewodnicząca Centralnej Rady Żydów w Niemczech – Charlotte Knobloch, która uznała, że Niemcy przegrały „wyścig z czasem”, którego stawką było ukaranie nazistowskich zbrodniarzy wojennychNiemcy: 50-lecie Centrali Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych..
Przypisy
Bibliografia Edmund Męclewski: Rachunek zbrodni, Warszawa 1978. Edmund Męclewski: Spadkobiercy rzeszy. KAW, Warszawa 1978, s. 235 „Ściganie czy ochrona zbrodniarzy?”. Jan Fijor: Komisja zacierania zbrodni. Tygodnik Wprost, Numer 18/2006 (1221). Andrej Umansky: „Geschichtsschreiber wider Willen? Einblick in die Quellen der „Außerordentlichen Staatlichen Kommission“ und der „Zentralen Stelle“”, in: A. Nußberger u.a. (Hrsg.), Bewusstes Erinnern und bewusstes Vergessen. Der juristische Umgang mit der Vergangenheit in den Ländern Mittel- und Osteuropas, Tübingen 2011, S. 347-374.
Linki zewnętrzne Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu
Kategoria:Zbrodnie nazistowskie Kategoria:Organizacje w Niemczech Kategoria:Archiwa w Niemczech Kategoria:Ludwigsburg Kategoria:Antyfaszyzm w Niemczech