Zdzisław Orłowski (ur. 10 października 1892 w Zaworach k. Śremu, zm. 7 czerwca 1982 w Poznaniu) – podpułkownik Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, uczestnik powstania wielkopolskiego i III powstania śląskiego oraz II wojny światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się w majątku Zawory k. Śremu, w rodzinie właściciela ziemskiego i powstańca styczniowego Leonarda i Walerii z domu Karge. Wcielony do armii niemieckiej walczył w I wojnie światowej, od 1917 randze podporucznika w jednostkach artylerii. W 1918 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego.
Przed zakończeniem działań wojennych już 1 listopada 1918 wrócił do Wielkopolski, gdzie na prośbę kuzyna Włodzimierza Raczyńskiego podjął w Stajkowie działania konspiracyjne nad przygotowaniem powstanie przeciw Niemcom. 7 stycznia 1919 został mianowany przez głównodowodzącego powstaniem wielkopolskim mjr. Stanisława Taczaka dowódcą IV Okręgu Wojskowego, który obejmował powiaty czarnkowski, chodzieski, szamotulski i obornicki i kilka innych. Orłowski zorganizował kompanie powstańcze w Czarnkowie i Lubaszu. Na czele podległych mu oddziałów bronił skutecznie odcinka czarnkowskiego. mały|Prezes ZG Związku Powstańców Wielkopolskich Zdzisław Orłowski wręcza sztandar chorążemu Kucie (Chorzów-Batory, 30 kwietnia 1939). Jeszcze w trakcie walk w Wielkopolsce przeniósł się do swojej „broni właściwej” (jak napisał we wspomnieniach), czyli artylerii. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, dowodząc najpierw baterią a potem dywizjonem 14 pułku artylerii polowej. Za niezwykłe męstwo, zniszczenie bolszewickich karabinów maszynowych ogniem na wprost, został odznaczony Orderem Wojskowym Virtuti Militari V klasy. Na froncie awansowano go do stopnia kapitana. Brał udział w III powstaniu śląskim, pełniąc służbę w Dowództwie Obrony Plebiscytu jako szef IV oddziału. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 548. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii. Posiadał przydział w rezerwie do 25 pułku artylerii polowej w Kaliszu, a następnie 8 pułku artylerii ciężkiej w Toruniu. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 i 5. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii. W tym samym roku został prezesem Zarządu Głównego Związku Powstańców Wielkopolskich.
W sierpniu 1939 został zmobilizowany do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu na stanowisko szefa biura cenzury wojskowej. 17 września przekroczył granicę polsko-węgierską. W Polskich Siłach Zbrojnych służył m.in. jako dowódca kompanii zaopatrzenia.
Po zakończeniu działań wojennych został zdemobilizowany i w 1947 wrócił do kraju. W 1957 został awansowany na stopień podpułkownika. Zmarł w 1982, pochowany został w rodzinnym grobowcu Włodzimierza Raczyńskiego w Lubaszu.
W 1930 ożenił się z Wandą Łodzia-Michalską. Ślub cywilny miał miejsce w Poznaniu, a kościelny odbył się na Jasnej Górze.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1711 – 19 lutego 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami – 19 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” – zamiast uprzednio nadanego Krzyża Niepodległości (). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (trzykrotnie: po raz drugi w 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 72) Złoty Krzyż Zasługi – 22 grudnia 1928M.P. z 1928 r. nr 296, poz. 727 „za wybitne zasługi, położone w powstaniu wielkopolskim”. Śląski Krzyż Powstańczy Gwiazda Górnośląska Wielkopolski Krzyż Powstańczy Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej
Upamiętnienie Czarnków i Lubasz przyznały mu honorowe obywatelstwo, od 2003 był także patronem Gimnazjum w LubaszuInformacja na stronie gimnazjum..
Przypisy
Bibliografia
A. Furier, Zdzisław Orłowski /1892–1982/. Powstańcze wspomnienia, Szczecin 2014.
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego Kategoria:Majorowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Majorowie artylerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Polacy – oficerowie armii Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1982 Kategoria:Żołnierze Armii Wielkopolskiej