thumb|Szczaw alpejski – roślina wysokogórska thumb|Szczaw nadmorski Szczaw (Rumex L.) – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych. Obejmuje około 200 gatunków szeroko rozprzestrzenionych na całym świecie, zwłaszcza w strefach klimatu umiarkowanego. Rośliny z tego rodzaju bywają kłopotliwe do identyfikacji, gatunki są bardzo zmienne, do cech diagnostycznych niezbędnych do prawidłowego oznaczenia gatunków należą detale budowy kwiatów. Występują na terenach ruderalnych, na brzegach wód, na terenach zalewowych zarówno nad rzekami, jak i wzdłuż wybrzeży morskich, na łąkach.
Niektóre gatunki są jadalne i wykorzystywane jako warzywo, zwłaszcza szczaw zwyczajny, ogrodowy i tarczolistny, inne gatunki są chwastami w uprawach lub wykorzystywane są leczniczo (np. szczaw kędzierzawy).
Rozmieszczenie Rośliny z tego rodzaju spotykane są niemal na całym świecie, ale największe ich zróżnicowanie występuje w strefie klimatu umiarkowanego w Europie i Azji. Większość przedstawicieli rośnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, nieliczne gatunki występują w analogicznych warunkach na półkuli południowej. Niektóre gatunki są szeroko rozpowszechnione jako gatunki zawlekane przez człowieka.
Gatunki flory Polski
Do rodzimej flory Polski należy 15 gatunków szczawiu: szczaw alpejski Rumex alpinus L. szczaw błotny Rumex palustris Sm. szczaw gajowy Rumex sanguineus L. szczaw górski Rumex alpestris Jacq. ≡ R. arifolius All. szczaw kędzierzawy Rumex crispus L. szczaw lancetowaty Rumex hydrolapathum Huds. szczaw nadmorski Rumex maritimus L. szczaw polny Rumex acetosella L. szczaw różnolistny Rumex × heterophyllus Schultz (R. aquaticus × R. hydrolapathum) szczaw skupiony Rumex conglomeratus Murray szczaw tarczolistny Rumex scutatus L. szczaw tępolistny Rumex obtusifolius L. szczaw ukraiński Rumex ucranicus Besser ex Spreng. szczaw wodny Rumex aquaticus L. szczaw zwyczajny Rumex acetosa L.
Gatunkami zawleczonymi i zadomowionymi są: szczaw domowy Rumex longifolius DC. szczaw omszony Rumex confertus Willd. szczaw rozpierzchły Rumex thyrsiflorus Fingerh.
Do gatunków uprawianych i przejściowo dziczejących lub przejściowo zawlekanych na teren Polski (efemerofitów) należą: szczaw dziurkowany Rumex bucephalophorus L. szczaw pogięty Rumex flexuosus Sol. ex Hook.f. szczaw jajowaty Rumex obovatus Danser szczaw żółty Rumex patientia L. szczaw ozdobny Rumex pulcher L. szczaw ogrodowy Rumex rugosus Campd. szczaw wierzbolistny Rumex salicifolius Weinm. szczaw wąskolistny Rumex stenophyllus Ledeb. szczaw tienszański Rumex thjanschanicus Losinsk. szczaw trójkątnodziałkowy Rumex triangulivalvis (Danser) Rech. f. szczaw bulwiasty Rumex tuberosus L.
Morfologia thumb|Szczaw kędzierzawy thumb|Szczaw rozpierzchły Pokrój Przeważnie byliny osiągające do 2 m wysokości, rzadziej rośliny jednoroczne i dwuletnie, zwykle z głębokimi korzeniami, czasem z kłączami i rozłogami. Nagie lub owłosione. Liście Skrętoległe. Zwykle długoogonkowe, z niewielką, często wąską blaszką liściową i luźną gatką u nasady liścia. Kwiaty Obupłciowe lub rozdzielnopłciowe, zebrane w kwiatostan groniasty lub wiechowaty, żółtawo lub czerwonawo zabarwiony. Kwiaty z okwiatem sześciolistkowym (w dwóch okółkach po trzy listki). Pręcików jest 6, zalążnia jednokomorowa, górna, słupek zwieńczony jest 3 piórkowatymi znamionami. Owoce Trójgraniasty, jednonasienny orzeszek otulony listkami wewnętrznego okółka kwiatu, często opatrzonymi guzkami lub kolczastymi na brzegach.
Systematyka thumb|Rumex vesicarius thumb|Rumex lunaria thumb|Szczaw lancetowaty Pozycja systematyczna Rodzaj z podrodziny Polygonoideae, rodziny rdestowatych (Polygonaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie podrodziny reprezentuje plemię Rumiceae, obejmujące trzy rodzaje, w obrębie których bazalnym jest szczawiór Oxyria, a szczaw tworzy wspólny klad z siostrzanym rodzajem rabarbar Rheum. Gatunki w obrębie rodzaju szczaw tworzą dwa główne klady – jeden stanowi podrodzaj subg. Rumex, a drugi podrodzaj Acetosa (wraz z zagnieżdżonymi w nim i włączonymi do niego dawniej wyodrębnianymi podrodzajami Acetosella i Platypodium) oraz siostrzany do niego podrodzaj Emex.
Pozycja rodzaju na tle kladogramu podrodziny Polygonoideae
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Rdestowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza