thumb|242px| Widok z górnego ogrodu na zachodnią fasadę pałacu. Pałac Królewski w Gödöllő (węg. Gödöllői Királyi Kastély lub częściej Grassalkovich-kastély (Gödöllő) ) – c.k. pałac położony w mieście Gödöllő, ok. 25 km na północny wschód od Budapesztu na Węgrzech.
Pałac został zbudowany w XVIII w. dla grafa . W II połowie XIX wieku był ulubioną rezydencją austriackiej cesarzowej i węgierskiej królowej Elżbiety, znanej jako „Sissi“. Po drugiej wojnie światowej, za władzy komunistycznej, pałac został mocno zaniedbany i zaczął chylić się ku upadkowi. Od 1996 jest partiami restaurowany i udostępniany do zwiedzania.
Pałac Królewski jest – mierząc zabudowaną powierzchnię zasadniczą – największym pałacem na Węgrzech.
Historia pałacu Czasy przed zbudowaniem pałacu Gödöllő zostało wymienione po raz pierwszy w XIV wieku, jednak aż do chwili nabycia go przez grafa nie odgrywało znaczącej roli w historii kraju. Do XVIII wieku Gödöllő było małą, nieznaczną chłopską osadą położoną w dolinie otoczonej pagórkami. Dobra ziemskie należały do różnych właścicieli a stosunki własnościowe często się zmieniały. Przerwane one zostały przez panowanie tureckie nad Węgrami (od 1541). Zalążek wioski stanowił skromny dworek szlachecki i niewielki kościół, w miejscu których został wzniesiony późniejszy pałac.
Epoka Grassalkovichów thumb|Inwestor pałacu, graf Antal Grassalkovich I (1694–1771) na XVIII-wiecznym obrazie pędzla nieznanego malarza.
Po wypędzeniu Turków osmańskich na przełomie XVII i XVIII wieku (zob. Historia Węgier#Habsburgowie), ukształtowała się na Węgrzech nowa arystokracja. Do najwybitniejszych przedstawicieli nowo powstałego stanu należał w owym czasie Antal Grassalkovich I, który z niższego chorwackiego ziemiaństwa awansował na dwór wiedeński, gdzie należał do zaufanych ludzi Marii Teresy.
Grassalkovich nabył między 1723 a 1748 posiadłość Gödöllő od jej wcześniejszych właścicieli. Po 1735 rozpoczął budowę pałacu i zakrojonej na dużą skalę posiadłości. Pałac powstał w latach 1735–1745 jako trójskrzydłowe założenie, które jeszcze dziś zawiera dziedziniec wewnętrzny. W latach 1746–1749 i ponownie w 1752–1759 pałac rozbudowano. Antal Grassalkovich l otrzymał w 1732 tytuł barona a w 1743 Maria Teresa podniosła go do stanu grafów. W konsekwencji pałac był nie tylko oznaką samego nabytego majątku, ale miał też odzwierciedlać pozycję polityczną. Marię Teresę i grafa Grassalkovicha połączyły więzy przyjaźni a cesarzowa urządziła sobie w pałacu rząd pokoi, w których w 1751 na krótko zamieszkała.
Graf Antal Grassalkovich I zmarł w 1771 pozostawiając pałac w spadku swojemu synowi, Antalowi Grassalkovichowi II (1734–1794), który w 1784 został podniesiony do godności księcia. Nie był on jednak zbytnio zainteresowany w położonej na uboczu posiadłości i rezydował najchętniej w Wiedniu i w Bratysławie, która wówczas była stolicą Węgier. W Gödöllő zlecił on wprawdzie dokonanie kilku przebudów, jednakże pałac w tamtym czasie był przeważnie zarządzany przez kasztelana. Synowi brakowało ekonomicznej umiejętności ojca i bogata niegdyś rezydencja popadła z czasem w długi, które w 1794 przeszły na Antala Grassalkovicha III (1771–1841). Młody książę powiększył jeszcze górę długów a posiadłości w Gödöllő po 1796 znalazły się pod zarządem przymusowym. Dopiero od lat 20. XIX w. Antal Grassalkovich III częściej zatrzymywał się w Gödöllő, z którego przedtem prawie nie korzystał. W tym czasie zarządził on przekształcenie barokowego ogrodu w park krajobrazowy a w pałacu podejmował często polityka i reformatora Istvána Széchenyiego.
Książę Antal Grassalkovich III zmarł w 1841 bez męskiego potomka, co oznaczało wygaśnięcie męskiej linii rodu Grassalkovichów. Jednak jeszcze w czasie zarządu przymusowego pałac odziedziczyła żeńska linii rodu Viczay.
W 1849 pałac był wykorzystywany krótko, jako baza oddziałów rewolucjonistów węgierskich pod wodzą Lajosa Kossutha.
W 1850 posiadłość kupił bankier György Sima, który z kolei w 1864 sprzedał ją bankowi belgijskiemu.
Pałac jako rezydencja dynastii węgierskiej thumb|Rodzina królewska przed pałacem, sztych z 1869 W 1866 pałac był wykorzystywany jako lazaret dla rannych żołnierzy walczących w wojnie prusko-austriackiej. W tym czasie zamek odwiedziła po raz pierwszy austriacka cesarzowa Elżbieta i wyraziła życzenie nabycia posiadłości, na co jednak, ze względu na koszty wojny, nie uzyskała zgody cesarza. W roku 1867 doszło do zawarcia ugody austriacko-węgierskiej, w wyniku której powstały dualistyczne Austro-Węgry. 15 marca rząd złożył przysięgę wierności Franciszkowi Józefowi I a 8 czerwca tego samego roku w Budzie odbyła się koronacja Franciszka Józefa I na "Apostolskiego Króla Węgier".
Stary pałac Grassalkovichów, którym rok wcześniej zainteresowała się cesarzowa, został nabyty przez państwo węgierskie i przekazany jako prezent koronacyjny królowi Węgier i jego małżonce. Z okazji koronacji zamek odrestaurowano i przebudowano a park zalesiono. Zaplanowaną wówczas linię kolejową poprowadzono w pobliżu pałacu, a dla rodziny królewskiej przygotowano osobną poczekalnię.
Pałac stał się ulubionym miejscem pobytu królowej Elżbiety, która nienawidziła surowej, cesarskiej etykiety dworskiej w wiedeńskich pałacach Schönbrunn i Hofburg. W Gödöllő mogła ona, poza protokołem i ceremoniałem dworskim, prowadzić bardziej swobodny tryb życia niż w stolicy Austrii. Do swej śmierci w 1898 spędziła tu ponad 2000 dni, przeważnie wiosną i jesienią. Okolice Gödöllő przeżyły dzięki regularnym wizytom członków dynastii królewskiej gospodarczy rozkwit, a samo Gödöllő stało się pod koniec XIX w. ulubionym miejscem letniskowym dla budapeszteńskich wyższych sfer.
Po zamordowaniu Elżbiety cesarz Franciszek Józef I odwiedzał pałac coraz rzadziej, zatrzymując się tu po raz ostatni w 1911. Jego następca, Karol I w Gödöllő zatrzymywał się tylko na krótko, po raz ostatni w październiku 1918; wynik przegranej wojny sprawił, że jego kolejny przyjazd do Gödöllő stał się niemożliwy.
Pałac w XX wieku Po 1918 pałac przeszedł pod zarząd węgierskiego Ministerstwa Finansów. W następstwie zmian politycznych w 1919 znalazł się na krótko we władzy Węgierskiej Republiki Rad. W tym czasie pałac został splądrowany i przekształcony na sierociniec. Węgierska Republik Rad została obalona w sierpniu przez oddziały pod wodzą Miklósa Horthyego, który w 1920 objął władzę jako Regent Królestwa Węgier. Jako zastępca króla otrzymał on prawo użytkowania pałacu w Gödöllő i zajął wcześniejsze pokoje Franciszka Józefa I, jego żona natomiast otrzymała dawne apartamenty królowej Elżbiety. Z tego względu przebudowano wnętrze pałacu i na nowo go umeblowano. Horthy wykorzystywał pałac w Gödöllő do celów reprezentacyjnych podejmując w nim wybitne osobistości tamtych czasów jak król Włoch Wiktor Emanuel III czy późniejszy brytyjski monarcha Edward VIII.
Podczas drugiej wojny światowej pałac był bombardowany, poza tym odniósł niewielkie zniszczenia. W grudniu 1944 zajęły go oddziały Wehrmachtu, które wkrótce zostały zmuszone do odwrotu przez oddziały Armii Czerwonej. Potem pałac został splądrowany i ostatecznie przeznaczony na cele wojskowe. Skrzydło północne obsadziły jednostki armii węgierskiej a południowe – armii sowieckiej. Po 1958 mocno zaniedbany pałac przekształcono w dom starców. Do królewskich komnat wstawiono zwykle, żelazne łóżka a salę balową zdegradowano do roli świetlicy i sali telewizyjnej. Balkony dworu i przejazd przez środkowy ryzalit służyły jako skład węgla, w oranżerii urządzono pralnię a skrzydło południowe przebudowano na mieszkania. Pomimo iż budynek pałacu od 1951 miał status zabytku, nie dbano o jego utrzymanie i budynek zaczął chylić się ku upadkowi. Po 1981 przedłożono pierwsze plany renowacji budynku, których jednak z powodów finansowych nigdy nie zrealizowano. W 1984 zawalił się dach nad skrzydłem Szkoły Jeździeckiej.
Po 1990 budynek opuściły znajdujące się tu dotychczas instytucje a do 1994 gmach został całkowicie uporządkowany. W tym samym roku powołano fundację użyteczności publicznej, która postawiła sobie za cel restaurację i utrzymanie pałacu. Opracowano nowy pomysł wykorzystania pałacu i rozpoczęto jego etapową renowację. Odnowiono więźbę dachową i fasady budynku głównego i skrzydła południowego, odsłonięto malowidła ścienne i uzupełniono sztukaterię. Wnętrza musiały być pieczołowicie zrekonstruowane. W sierpniu 1996 odbudowane skrzydło środkowe udostępniono ponownie publiczności.
Pałac obecnie thumb|Skrzydło północne odgraniczające dziedziniec zewnętrzny (wrzesień 2008). Pałac Królewski w Gödöllő odwiedza rocznie ponad 200000 gości. Od otwarcia w 1996 stał się jednym z najpopularniejszych celów wycieczek w okolice Budapesztu. Na piętrze pałacu ma siedzibę muzeum pałacowe. Wystawa „Grassalkovich i jego epoka“ ukazuje w siedmiu pokojach eksponaty związane ze środowiskiem społecznym inwestora pałacu, grafa Antala Grassalkovicha I. Z jednego z pokoi rozpościera się widok na kościół zamkowy, stanowiący samodzielne skrzydło pałacowe. Pozostałe pomieszczenia muzealne to pokoje Franciszka Józefa I i jego małżonki, królowej Elżbiety, z zachowanym w historycznym wystrojem z czasów, kiedy rodzina królewska zatrzymywała się w pałacu. Szczególną uwagę zwraca marmurowy pokój przygotowany na trzydniową wizytę cesarzowej Marii Teresy w 1751, służący później m.in. jako sypialnia królowej Elżbiety; w ostatnich pokojach na piętrze znajduje się poświęcona jej pamiątkowa wystawa. Są tu prezentowane przedmioty, obrazy i inne dzieła wybrane z muzealnych zbiorów wystawowych, które w latach 1908–1944 były eksponowane publicznie na zamku w Budzie a po zajęciu Budapesztu w 1944 uległy zniszczeniu. W okazałej sali reprezentacyjnej o wystroju rokokowym urządzane są koncerty, wesela i przyjęcia.
Na parterze pałacu znajduje się kawiarnia, sklep z pamiątkami, biuro informacji turystycznej, atelier fotograficzne i pokoje wystawowe.
Od 2003 w pałacu działa teatr barokowy.
Oferta muzyczna pałacu to: festiwal wiosenny, koncerty zamkowe, festiwal muzyki kameralnej, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Harfowej w Gödöllő (pierwsza połowa października) i Festiwal im. Ferenca Liszta (druga połowa października).
Architektura Pałac Budynek pałacu Zbudowanie pałacu powierzono pochodzącemu z Salzburga architektowi Andreasowi Mayerhofferowi (1690–1771), który zaprojektował m.in. kościół uniwersytecki w Budapeszcie i cerkiew Zwiastowania w Szentendre.
Budynki wokół cour d'honneur thumb|Widok cour d'honneur, otoczonego przez trzy pierwotne skrzydła pałacu. Za wysokimi, łukowymi oknami budowli środkowej znajduje się (od strony dziedzińca) wielka klatka schodowa. Wprawdzie już w czasie budowy pałac był zaplanowany jako rezydencja dworska, jednakże ze względu na bezpieczeństwo część środkowa założenia została wzmocniona od strony miasta niskim bastionem, okna parteru zabezpieczono kratami a pawilony narożne, od 1785 zwieńczone dachami mansardowymi zostały pierwotnie zbudowane jako niskie wieże. Barokowy plan założenia pałacowego, przewidujący, iż cour d'honneur skierowany jest w stronę miasta a część centralna bezpośrednio ku ogrodom, został w Gödöllő zrealizowany odwrotnie. Wprawdzie i tu Corps De Logis stanowi również punkt centralny założenia, to jednak cour d'honneur i otaczające go skrzydła boczne skierowane są ku ogrodom, a fasada główna zwrócona jest w stronę miasta.