Cmentarz ewangelicko-augsburski w Pabianicach – cmentarz parafii ewangelicko-augsburskiej świętych Piotra i Pawła w Pabianicach. Położony jest w północnej części zespołu pabianickich nekropolii. Do wejścia głównego, od strony ulicy Orlej, prowadzi mała ulica Ewangelicka.
Historia W 1832 protestanci kupili działkę na południu Pabianic, sąsiadującą z cmentarzem katolickim, po objęciu pabianickiej parafii protestanckiej przez pastora Daniela Biedermanna. W 1833 roku teren cmentarza został otoczony parkanem z bramą przy ulicy Ewangelickiej przy mauzoleum Kindlerów. Na przestrzeni XIX w. był kilkakrotnie powiększany. Najwięcej grobów przybyło w 1852 r. podczas epidemii cholery. Około roku 1870 przeniesiono tam dzwonnicę znajdująca się wcześniej obok kościoła parafialnego. Obecnie dokonywane są pochówki zmarłych różnych wyznań, nie tylko protestantów.
Kaplica – mauzoleum Budynek projektu Johannesa Wendego został wzniesiony w latach 1907–1909. Ufundowała go Zofia Kindler po śmierci swego męża Ludwika (syna Rudolfa Kindlera). W swym pierwotnym założeniu miał pełnić funkcję mauzoleum fabrykanckiego rodu Kindlerów. Ówczesne prawo nie przewidywało jednak możliwości pochówków w mauzoleach i kaplicach osób nieposiadających tytułów książęcych, królewskich lub biskupich. Fundatorka przekazała więc obiekt parafii ewangelickiej, która przeznaczyła go na kaplicę pogrzebową. W tej formie funkcjonuje współcześnie. Jest wpisana do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Łódzkiego pod nr A/375 z dnia 16.12.1998.
Kaplicę wykonano w stylu postsecesyjnego modernizmu (błędnie określany jako styl neomauretański) na wzór kościoła św. Leopolda w wiedeńskim Steinhofie. Budowla została postawiona na planie kwadratu i zwieńczona półkolistą absydą. W czterech narożnikach znajdują się wieże będące pylonami. Całość nakryta jest dachem w kształcie kopuły. Boniowana fasada jest podzielona szerokim gzymsem i pilastrami. Wnętrze tworzy jedna nawa wraz z emporą, zdobioną girlandami i wieńcami. W oknach znajdują się witraże. Największy z nich, w oknie nad wejściem głównym, przedstawia anioły unoszące urnę, co ma symbolizować zapowiedź zmartwychwstania.
Nagrobki Na pabianickim cmentarzu ewangelickim znajdują groby pabianickich rodzin, przybyłych do miasta podczas rozkwitu potęgi przemysłowej w XIX wieku, fabrykantów, pastorów i innych osób trwale związanych z historią miasta. Swoją mogiłę ma tu między innymi Ludwik Schweikert, założyciel zakładu farmaceutycznego, istniejącego do dziś jako Polfa, Eduard Vortheil, pionier kinematografii na ziemiach polskich, który posiadał pierwszy w historii Imperium Rosyjskiego certyfikat na operowanie kamerą filmową oraz filantrop i fabrykant Teodor Ender.
Od początku XXI wieku zabytkowe nagrobki są sukcesywnie odnawiane.
Grób Osoby 400px|Grób rodziny Enderów Kwatera rodziny Enderów, współtwórców pabianickiego przemysłu bawełnianego w XIX wieku, zasłużonych działaczy społecznych 300px|Grób rodziny Krusche 125px|Grób rodziny Krusche Kwatera członków rodziny Krusche, współwłaścicieli największej fabryki włókienniczej w Pabianicach. 280px|Grób Louise Kindler 270px|Grób Oskara Kindlera Grobowce członków fabrykanckiej rodziny Kindlerów 200px|Grób rodziny Fulde 170px|Nagrobek rodziny Garzyńskich 180px|Anioł na nagrobku Zabytkowe nagrobki pabianiczan
Zobacz też Niemcy w Pabianicach Cmentarze ewangelickie województwa łódzkiego
Przypisy
Bibliografia „Co nam zafundowała Zofia Kindler?” W: „Życie Pabianic” z 25.10.2011 s. 18 „Karol Johannes Wende” w: „Moje Miasto Pabianice” z 17.04.2012 s. 19
Cmentarze chrześcijańskie w Pabianicach
Kategoria:Cmentarze protestanckie w powiecie pabianickim Kategoria:Obiekty w Pabianicach wpisane do gminnej ewidencji zabytków Kategoria:Cmentarze w Pabianicach Kategoria:Chrześcijaństwo w Pabianicach