Bazyli – imię męskie pochodzenia późnogreckiego. Pochodzi ono od przymiotnika „królewski, cesarski” (basíleios, od II wieku wymawiane basílios), od rzeczownika basileus – „król, wódz, cesarz”. Jego formą oboczną jest Bazyliusz, a żeńskim odpowiednikiem – Bazyla.
W średniowieczu na terenach polskich imię to pojawiało się zarówno w przejętej przez łacinę (jako Basilius, Basileus) formie Bazyli (po raz pierwszy odnotowane w 1216 rokuW. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 1, z. 1, (A—Bierwołt), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1965), jak i – przeważnie na wschodniosłowiańskim obszarze językowymM. Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych t. 2 – Nazwy osobowe pochodzenia chrześcijańskiego, Kraków 1995, – Wasyl i Wasyli(j) (pierwsze wystąpienie z 1228 rokuW. Taszycki (red.), Słownik staropolskich nazw osobowych, T. 6 z. 1, (Valentinus—Wojsław), Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1981), w cerkiewnosłowiańskim przyjęło zaś formę Vasilii, Vasil. Odnotowane średniowieczne (wsł.) zdrobnienia to: Wasylczę, Wasylec, Wasylek, Wasylęta, Wasylko, Wasylo, Wasiec // Waszec, Was(i)ota, Was(i)uta, Waś // Wasz, Waśko // Waszko, Wac, Wacek, Wack, Wacko, Wacuta, Wacyk, Wach, Wachno, Achniej.
Istniało kilkudziesięciu świętych o tym imieniu.
Bazyli imieniny obchodzi 2 stycznia (1 stycznia według liturgicznego kalendarza bizantyjskiego), jako wspomnienie św. Bazylego Wielkiego (dawniej 14 czerwca) 27 lutego, jako wspomnienie św. Bazylego, wspominanego razem ze św. Prokopem 7 marca, jako wspomnienie św. Bazylego wspominanego razem ze śwśw. Elpidiuszem, Eugeniuszem, Agatodorem, Eteriuszem, Kapitonem i EfrememSanti e beati, Heiligenlexikon 22 marca, jako wspomnienie św. Bazylego z AncyrySanti e beati 26 marca, jako wspomnienie św. Bazylego MłodszegoHeiligenlexikon 30 maja, jako wspomnienie św. Bazylego StarszegoHeiligenlexikon 30 czerwca, jako wspomnienie bł. Bazylego WełyczkowskiegoSanti e beati.
Odpowiedniki w innych językach łacina – Basilius język angielski – Basil język białoruski – Васіль, Базыль język czeski – Basil język fiński – Pasi język francuski – Basile język grecki – Βασίλης język gruziński – ვასილ język hiszpański – Basilio język niemiecki – Basil język rosyjski – Василий język rusiński – Василь język węgierski – Vászoly, Vazul język serbski – Василије język słoweński – Bazilij język włoski – Basilio język ukraiński – Василь
Znane osoby noszące imię Bazyli Bazyli Wielki (330–379) – pisarz wczesnochrześcijański, jeden z ojców Kościoła, święty katolicki i prawosławny Bazyli z Ancyry (zm. 364) – teolog, biskup Ancyry (Ankary) Bazyli Amazejski (IV w.) – święty katolicki i prawosławny, męczennik, biskup Amazji Bazyli – pierwszy książę Neapolu w latach 661–666 Bazyli I Macedończyk (811–886) – cesarz bizantyjski Bazyli II Bułgarobójca (938–1025) – cesarz bizantyjski Wasylko Rościsławicz (ok. 1062–1125) – książę trembowelski od 1085 roku Wasylko Jaropełkowic (przed 1151–między 1178 a 1182) – książę drohiczyński najwcześniej od 1173 Wasylko Romanowicz (1203–1269) – książę włodzimierski, syn księcia wołyńsko-halickiego Romana Halickiego Wasyl Kwasznia (1241–1277) – książę kostromski, wielki książę włodzimierski; młodszy brat Aleksandra Newskiego Wasyl Groźnooki (zm. zimą 1345) – wielki książę jarosławski z dynastii Rurykowiczów Wasyl I (1371–1425) – wielki książę moskiewski Wasyl II Ślepy (1415–1462) – wielki książę moskiewski Wasyl III (1479–1533) – wielki książę moskiewski Wasyl IV Szujski – car Rosji Bazyli – polski duchowny prawosławny, arcybiskup, zwierzchnik Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Bazyli III – patriarcha Konstantynopola Wasilij Aksionow – rosyjski i amerykański pisarz, dramaturg filmowy, scenarzysta Bazyli Albiczuk – polski malarz prymitywista Vasile Alecsandri – pisarz mołdawski i rumuński Wasilij Aleksiejew – radziecki sztangista Wasyl Andrusiak – ukraiński dowódca wojskowy, pułkownik UPA. Wasilij Anrep – rosyjski lekarz, fizjolog, farmakolog Wasilij Bartold – rosyjski antropolog, orientalista i historyk Wasyl Bandera – ukraiński działacz niepodległościowy, brat Stepana Bandery Wasyl Baranyk – ukraiński polityk, senator II kadencji II RP, działacz społeczny Wasyl Barka – ukraiński prozaik, poeta, tłumacz i literaturoznawcu Wasilij Bażenow – rosyjski architekt, grafik oraz nauczyciel Wasilij Begma – radziecki działacz partyjny i państwowy Wasilij Bieriezucki – rosyjski piłkarz Wasyl Biłas – ukraiński działacz niepodległościowy Wasilij Biskupski – rosyjski wojskowy i emigracyjny działacz kontrrewolucyjny, monarchista, współpracował z Niemcami podczas II wojny światowej Vasile Blaga – rumuński polityk, senator Wasilij Blücher – działacz partii bolszewickiej, radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Związku Radzieckiego (1935) Wasyl Błakytnyj – ukraiński poeta, dziennikarz i działacz polityczny Wasilij Błochin – radziecki funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa Wasyl Bobynśkyj – ukraiński poeta, dziennikarz, tłumacz Bazyli Bohdanowicz – polski skrzypek i kompozytor Basile Boli – piłkarz francuski Wasyl Boluch – ukraiński działacz polityczny, rolnik, działacz UNDO, poseł na Sejm IV i V kadencji w II RP Wasilij Bołdyriew – rosyjski wojskowy (generał lejtnant), dowódca wojsk białych na Syberii podczas wojny domowej w Rosji Basile Bouchon – francuski wynalazca Basil Brown – rolnik, archeolog amator Wasyl Buturlin – rosyjski dyplomata i wojskowy, bojar od 1652 Wasil Bykau – białoruski pisarz Wasil Chamutouski – białoruski piłkarz Wasilis Chadzipanajis – radziecki i grecki piłkarz Wasyl Cuszko – ukraiński polityk mołdawskiego pochodzenia, z wykształcenia ekonomista Wasilij Czapajew – rosyjski i radziecki wojskowy Wasyl Czartoryski (ur. ok. 1375, zm. 1416) – książę Wasilij Czernyszow – wysoki funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa Wasyl Czumak – rewolucyjny poeta ukraiński, jeden z najważniejszych poetów nowej fali literatury ukraińskiej Wasilij Danilewski – rosyjski fizjolog Bazyli Degórski – profesor zwyczajny, hieromnich, paulin, prokurator generalny przy Stolicy Apostolskiej Wasilij Djakow – rosyjski wojskowy Vasile Dîba – rumuński kajakarz, wielokrotny medalista olimpijski Wasyl Diduszok – ukraiński prawnik, kapitan Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych Wasilij Diegtiariow – radziecki konstruktor broni strzeleckiej Wasilis Dimitriadis – grecki piłkarz Wasyl Dmytriuk – ukraiński polityk, lekarz, poseł na Sejm I kadencji w II RP Wasilij Dokuczajew – rosyjski geolog i gleboznawca, uważany za twórcę gleboznawstwa jako gałęzi nauk przyrodniczych Basil D’Oliveira – angielski krykiecista Wasilij Andriejewicz Dołgorukow – rosyjski generał kawalerii, książę Wasyl Durdyneć – ukraiński polityk, tymczasowy premier w 1997 Wasyl Dżarty – ukraiński polityk, z wykształcenia inżynier mechanik Basil Faber – niemiecki filolog, luterański teolog Wasilij Fiodorow – litewski polityk rosyjskiego pochodzenia Wasil Gigiadze – gruziński piłkarz Wasił Gjuzelew – bułgarski historyk, specjalista od historii Bułgarii w wiekach średnich Wasilij Gordow – radziecki wojskowy, Rosjanin, generał pułkownik Wasilij Gorodcow – rosyjski i radziecki archeolog, twórca klasyfikacji wschodnioeuropejskich kultur archeologicznych z epoki brązu Wasilij Grabin – radziecki konstruktor artylerii Basile Gras – francuski konstruktor broni i amunicji, generał artylerii Wasilij Grossman – jeden z czołowych sowieckich pisarzy i dziennikarzy Wasyl Hałasa – ukraiński działacz niepodległościowy Wasyl Hołoborod’ko – poeta ukraiński Bazyli Hopko (1904–1976) – słowacki duchowny greckokatolicki, biskup, błogosławiony Kościoła katolickiego Basil Hoskins – brytyjski aktor Basil Hume – kardynał, arcybiskup, benedyktyn Wasyl Hurejew – ukraiński polityk, inżynier, minister Bazyli Hrynyk – duchowny Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego Wasyl Iwachiw – ukraiński oficer (porucznik), jeden z głównych dowódców UPA Wasyl Iwanczuk – ukraiński szachista, arcymistrz od 1988 roku Wasyl Iwanyszyn – ukraiński działacz nacjonalistyczny, literaturoznawca, krytyk literacki, politolog, twórca nacjonalistycznej organizacji „Tryzub" Wasyl Janczenko – as lotnictwa rosyjskiego z 16 zwycięstwami w I wojnie światowej Wasyl Jarmoła – ukraiński dowódca wojskowy, sierżant (buławny) UPA Wasyl Jewsiejew – ukraiński piłkarz, trener piłkarski Wasilij Jemielin – rosyjski szachista, arcymistrz od 1994 roku Wassily Kandinsky – rosyjski malarz, grafik i teoretyk sztuki Wasil Kapciuch – białoruski lekkoatleta, dyskobol Wasilij Kardakow – radziecki wojskowy (pułkownik), komendant kolaboracyjnej milicji miejskiej w Bobrujsku Basil Kerski – niemiecko-polski dziennikarz, politolog i eseista pochodzenia polsko-irackiego Wasil Kiryjenka – białoruski kolarz szosowy i torowy, brązowy medalista mistrzostw świata na torze Wasyl Kobin – ukraiński piłkarz Wasił Kołarow – bułgarski działacz komunistyczny, prawnik i polityk Wasilis Konstandinu – grecki piłkarz Wasilios Kotronias – grecki szachista, arcymistrz od roku 1990 Wasyl Kral – ukraiński wojskowy, porucznik UPA Wasilij Kriestinin (1729–1795) – historyk rosyjski Bazyli Kuc – białoruski działacz polityczny okresu II RP Wasyl Kujbida – ukraiński polityk, działacz niepodległościowy Wasyl Kuk – ukraiński działacz wojskowy, ostatni dowódca UPA (od 1950), więzień polityczny Bazyli Kukolnik – polski pedagog, publicysta i pisarz rolniczy Wasilij Kuzniecow – radziecki polityk; pełnił obowiązki przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej Związku Radzieckiego (przywódcy ZSRR) od 1982 r. do 1983 r., po raz drugi w 1984, po raz trzeci w 1985 r. Wasilij Kuzniecow – radziecki lekkoatleta, wieloboista, medalista olimpijski i rekordzista świata Wasilis Lakis – grecki piłkarz Wasil Lawonau – białoruski polityk Wasił Lewski – bułgarski rewolucjonista, ideolog, strateg polityczny, przywódca walk o wyzwolenie Bułgarii spod panowania Imperium Osmańskiego; uznawany za bułgarskiego bohatera narodowego Basil Liddell Hart – angielski historyk wojskowości Bazyli Lupu – hospodar Mołdawii w latach 1634–1653 Wasilij Łanskoj – generał rosyjski, generał-gubernator Księstwa Warszawskiego w latach 1813–1815 Wasilij Łazariew – pułkownik lotnictwa, kosmonauta radziecki Wasyl Łeśkiw – ukraiński piłkarz, grający na pozycji pomocnika, trener piłkarski Wasyl Łewkowycz – ukraiński działacz niepodległościowy, pułkownik Ukraińskiej Powstańczej Armii Wasilij Małyszkin – radziecki wojskowy (generał major), członek prezydium Komitetu Wyzwolenia Narodów Rosji i jednocześnie szef jego wydziału organizacyjnego pod koniec II wojny światowej Vasile Marin – rumuński nacjonalistyczny działacz polityczny Bazyli Martysz – prawosławny duchowny, protoprezbiter, naczelny kapelan wyznania prawosławnego Wojska Polskiego, święty prawosławny Wasił Metodiew – bułgarski piłkarz i trener piłkarski Wasyl Milianczuk – ukraiński fizyk-teoretyk Vasile Miriuță – węgierski piłkarz rumuńskiego pochodzenia Wasilij Mitrochin – major i archiwista I Zarządu Głównego KGB, współautor Archiwum Mitrochina, książki opartej na przekazanych wywiadowi brytyjskiemu MI6 planach tajnych operacji KGB w czasie zimnej wojny Wasyl Mizerny – ukraiński dowódca wojskowy, major UPA Wasilij Morozow – rosyjski wojskowy (generał major), dowódca dońskiego batalionu kozackiego, a następnie 1 kozackiego pułku kawalerii w Rosyjskim Korpusie Ochronnym podczas II wojny światowej Wasyl Mudry – ukraiński działacz społeczny i polityczny, poseł na Sejm IV i V kadencji w II RP Wasyl Nahirnyj – ukraiński architekt i działacz społeczny Wasilij Obrazcow – rosyjski lekarz Wasyl Ochrymowycz – ukraiński działacz niepodległościowy Wasyl Ołeśkiw – ukraiński działacz niepodleglościowy Wasyl Onopenko – ukraiński polityk, prezes Sądu Najwyższego Ukrainy Wasyl Paczowski – ukraiński poeta, dramaturg, przedstawiciel modernistycznego ugrupowania Mołoda Muza