Tona angielska (, , ) – jednostka masy w brytyjskim (imperialnym) systemie miar równa 20 cetnarom angielskim (, ) lub 2240 funtom (, ). W systemie metrycznym odpowiada w przybliżeniu 1016 kilogramom (około 1,016 tony metrycznej).
Tona angielska stanowi część układu jednostek masy . Niegdyś powszechnie stosowana była w Wielkiej Brytanii i innych krajach imperium brytyjskiego, jednak w drugiej połowie XX wieku została niemal całkowicie wyparta przez tonę metryczną. W dawnych brytyjskich tekstach pisanych słowo użyte bez przymiotnika zwyczajowo oznacza tonę angielską. Tona angielska jest używana w niektórych (niewielu) dziedzinach także w Stanach Zjednoczonych, m.in. przy określaniu wyporności okrętów oraz masy niektórych towarów masowych (w tym siarki, rud żelaza, manganu). Dużo powszechniej stosuje się w tym kraju jednak tonę amerykańską, odpowiadającą tony angielskiej (ok. 907 kg). W sytuacjach wymagających rozróżnienia tych jednostek, w języku angielskim dla tony angielskiej stosuje się nazwę lub (dla tony amerykańskiej – lub ).
Historia Tona funkcjonowała w Anglii jako jednostka miary oraz objętości od średniowiecza. Oznaczała masę lub ilość wina, piwa bądź innego płynu konieczną do napełnienia dużej beczki (nazwa jednostki wywodzi się od słowa , oznaczającego takową beczkę). Wówczas już 1 tona odpowiadała 20 cetnarom, a 1 cetnar odpowiadał pierwotnie 100 funtom (stąd 1 tona = 2000 funtów). Na mocy dekretów królewskich wydanych przez Edwarda I i Edwarda III, cetnar zaczął odpowiadać najpierw 108, a następnie 112 funtom. Jako że przelicznik 1 tona : 20 cetnarów nie uległ zmianie, wartość tony również ewoluowała, odpowiadając od tamtej pory 2240 funtom.
Ustawa parlamentu brytyjskiego z 1985 roku () zabroniła użycia tony angielskiej w działalności handlowej, podobnie jak i wielu innych dotychczas stosowanych jednostek imperialnych (choć nie wszystkich). Od 1994 roku dopuszczalne jest użycie tej jednostki w charakterze pomocniczym, gdy masa danego towaru wyrażona jest również w systemie metrycznym.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Anglosaskie jednostki masy