thumb|Kurna chata – w podobnych zabudowaniach mieszkali zwykle budnicy. Budnicy – dawnej rzemieślnicy osiedlani w lasach, charakterystyczni dla terenów puszczańskich w XVIII i XIX wieku, uczestniczący w gospodarce leśnej i zajmujący się wyrębem lasu i pozyskiwaniem surowców pochodzących z lasu lub powstających z przerobu drewna (takich jak: smoła, węgiel drzewny, kalafonia, popiół drzewny, potaż, terpentyna, garbniki itp.).
Budnicy, w odróżnieniu od chłopów nie byli na stałe „przywiązani” do ziemi i byli ludźmi wolnymi.
W związku z charakterem ich pracy, po wyeksploatowaniu okolicy (wycięciu drzew), w poszukiwaniu nowego źródła surowca ciągle przenosili się z miejsca na miejsce.
Budników spotkać można było w puszczach mazowieckich (min. Kampinoskiej, Wiskickiej, Korabiewskiej, Jaktorowskiej). Sprowadzani też byli z Mazowsza na Polesie i do Puszczy Białowieskiej.
Mieszkali w tymczasowych, naprędce skleconych, „budach”. Były to zwykle kurne chaty, dla ochrony przed chłodem częściowo zagłębione w ziemi. Po ich opuszczeniu takie osady zwykle ginęły. Niektóre z takich prowizorycznych osad rozwijały się jednak w większe wsie i przetrwały do dziś. W rejonie Puszczy Białowieskiej jest to np. wieś Masiewo, obecnie składająca się ze Starego Masiewa i Nowego Masiewa. Dwie wsie z tych okolic nawiązują swoją nazwą wprost do pierwotnej nazwy bud, są to Budy (w powiecie hajnowskim) i Budy (w powiecie białostockim), podobnie kilkadziesiąt wsi na zachodnim Mazowszu, które mają w nazwie słowo Buda, Budy lub Budki.
Pod koniec XVIII wieku podjęto próbę wysiedlenia budników poza teren Puszczy Białowieskiej; niektóre z ich osad zostały zamknięte bądź zlikwidowane. Część z budników zajęła się uprawą roli i pozostała na tych terenach. W tym okresie (był to koniec panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego) nadawano im polany i (oczyszczone przez nich uprzednio z lasu) wytrzebiska leśne.
O potomkach budników i ich mowie wspomina w swoich listach Eliza Orzeszkowa, która pisze, że polszczyznę Bohatyrowiczów w swojej powieści Nad Niemnem wzorowała na ich mowie:
Zobacz też
Budy (gospodarka) Domki budnicze w Poznaniu Budy
Przypisy
Bibliografia Zalew Siemianówka i jego okolice – Osadnictwo na tych ziemiach Zalew Siemianówka i jego okolice – Źródła informacji
Kategoria:Zawody historyczne Kategoria:Użytkowanie lasu