, w skrócie TIFF (ang. Tokyo International Film Festival) – festiwal filmowy odbywający się w stolicy Japonii od 1985 roku. W latach 1985–1991 impreza odbywała się raz na dwa lata, a później organizowano ją już corocznie. Uznawany jest za drugi (po szanghajskim) największy festiwal filmowy na kontynencie azjatyckim. Jest też jedynym japońskim festiwalem filmowym akredytowanym przez FIAPF.
W ostatnich latach impreza odbywała się pod koniec października w tokijskim kompleksie Roppongi Hills.
Nagrody Główną nagrodą przyznawaną na festiwalu jest Grand Prix, przyznawane już od pierwszej edycji przez międzynarodowe jury. Nagroda ma również wymiar finansowy – w 2023 r. zwycięzca odebrał 3 mln jenów. Do stale przyznawanych wyróżnień należą też nagrody za reżyserię, rolę męską i żeńską, a także nagroda specjalna jury.
Statystyki Najwięcej filmów nagrodzonych Grand Prix w Tokio pochodziło jak dotychczas z Francji i z Chin (po 4 tytuły). Jedynym reżyserem dwukrotnie wyróżnionym głównym festiwalowym trofeum jest Izraelczyk Nir Bergman. Trzykrotnie twórcami nagrodzonych filmów były kobiety: Caroline Link, Lorraine Lévy i Kaltrina Krasniqi.
Polscy twórcy filmowi jak dotychczas nie sięgnęli po główną nagrodę na festiwalu. Niemniej jednak zdobywali liczne wyróżnienia w pozostałych kategoriach. Na MFF w Tokio nagrodzono takie polskie tytuły, jak: Grający z talerza (1995) Jana Jakuba Kolskiego, Cwał (1996) Krzysztofa Zanussiego, Sztuczki (2007) Andrzeja Jakimowskiego, Cztery noce z Anną (2008) Jerzego Skolimowskiego oraz Pod Mocnym Aniołem (2014) Wojciecha Smarzowskiego.
Laureaci festiwalu Rok(Edycja) Przewodniczący jury Laureaci nagród Grand Prix Najlepszy reżyserFilm Najlepszy aktorFilm Najlepsza aktorkaFilm Nagroda Specjalna Jury 1985(1.) David Puttnam Typhoon Club, reż. Shinji Sōmai Péter Gothár – Czas stanął w miejscu Nagrody nie przyznano. Jacques i listopad,reż. Jean Beaudry i François Bouvier / Pocałunek kobiety pająka,reż. Héctor Babenco 1987(2.) Gregory Peck Stara studnia,reż. Wu Tianming Lana Ghoghoberidze – Kołowrotek Zhang Yimou – Stara studnia Rachel Ward – Dobra żona Mieć własny kąt,reż. Bill Forsyth 1989(3.) Yves Montand Lato białych róż,reż. Rajko Grlić Rajko Grlić – Lato białych róż Marlon Brando – Sucha biała pora Jelena Jakowlewa – Dewizówka Dewizówka,reż. Piotr Todorowski 1991(4.) Lewis Gilbert Miasto nadziei,reż. John Sayles Alan Parker – The Commitments Otar Megwinetuchucesi – Wynocha! Zhao Lirong – Święto wiosny Chłopiec z ulicy Guling,reż. Edward Yang / Święto wiosny,reż. Huang Jianzhong 1992(5.) Richard D. Zanuck Biała odznaka,reż. Chung Ji-young Chung Ji-young – Biała odznaka Max von Sydow – Dotknięcie ręki Lumi Cavazos – Przepiórki w płatkach róży Miłość w Tokio,reż. Mitsuo Yanagimachi 1993(6.) Franco Zeffirelli Błękitny latawiec,reż. Tian Zhuangzhuang Taylor Hackford – Więzy krwi Masahiro Motoki – Ostatnia piosenka Lolita Davidovich – Younger i Younger / Lü Liping – Błękitny latawiec Szachowe dzieciństwo,reż. Steven Zaillian 1994(7.) Mike Medavoy Dzień, w którym zgasło słońce,reż. Yim Ho Yim Ho – Dzień, w którym zgasło słońce Niu Zhenhua – Plecami do siebie, twarzą w twarz Debra Winger – Niebezpieczna kobieta 47 roninów,reż. Kon Ichikawa 1995(8.) Hugh Hudson Nagrody nie przyznano. Joseph Novoa – Płatny morderca Nagrody nie przyznano. Yasuko Tomita – Chrystus z Nankinu Grający z talerza,reż. Jan Jakub Kolski 1996(9.) Serge Silberman Kola,reż. Jan Svěrák Wu Tianming – Król masek Zhu Xu – Król masek Hildegun Riise iMarie Theisen – Niedzielne anioły Anarchistki,reż. Vicente Aranda / Cwał,reż. Krzysztof Zanussi 1997(10.) Saul Zaentz Tamta strona ciszy,reż. Caroline Link / Zamknięty krąg,reż. Ademir Kenović Ademir Kenović – Zamknięty krąg Kōji Yakusho – Kuracja Rene Liu i Jing Tseng – Szmer młodości Orkiestra,reż. Mark Herman 1998(11.) Jeremy Thomas Otwórz oczy,reż. Alejandro Amenábar Guy Ritchie – Porachunki Brad Renfro – Uczeń szatana Maki Miyamoto – Dom gejsz Liść na poduszce,reż. Garin Nugroho 1999(12.) Karel Reisz Światło i ciemność,reż. Chang Tso-chi Martha Fiennes – Oniegin Carlos Álvarez-Nóvoa – Samotne María Galiana – Samotne Pstrąg tęczowy,reż. Park Jong-won 2000(13.) Volker Schlöndorff Amores perros,reż. Alejandro González Iñárritu Alejandro González Iñárritu – Amores perros Moussa Maaskri – Mondialito Jennifer Jason Leigh – Król żyje Dziewica rozebrana przez swych adoratorów,reż. Hong Sang-soo 2001(14.) Norman Jewison Hasła,reż. Gjergj Xhuvani Reza Mirkarimi – Pod księżycową poświatą / Gjergj Xhuvani – Hasła Andrew Howard – Anioł śmierci Luiza Xhuvani – Hasła Pod księżycową poświatą,reż. Reza Mirkarimi 2002(15.) Luc Besson Złamane skrzydła,reż. Nir Bergman Carlo Rola – Sass Graham Greene – Skins Donatella Finocchiaro – Angela Hotel Hibiskus,reż. Yûji Nakae 2003(16.) Gong Li Nuan,reż. Huo Jianqi Chris Valentien i Till Schauder – Santa Smokes Teruyuki Kagawa – Nuan Shinobu Terajima – Wibrator / Kristy Jean Hulslander – Santa Smokes Garnitur,reż. Bachtijar Chudojnazarow 2004(17.) Yoji Yamada Whisky,reż. Juan Pablo Rebella i Pablo Stoll Lim Chan-sang – Prezydencki fryzjer Olżas Nusuppajew – Schizol Mirella Pascual – Whisky Górski patrol,reż. Lu Chuan 2005(18.) Zhang Yimou Co przynosi śnieg,reż. Kichitaro Negishi Kichitaro Negishi – Co przynosi śnieg Kōichi Satō – Co przynosi śnieg Helena Bonham Carter – Rozmowy z innymi kobietami / Jin Yaqin – Ty i ja Rozmowy z innymi kobietami,reż. Hans Canosa 2006(19.) Jean-Pierre Jeunet OSS 117 – Kair, gniazdo szpiegów,reż. Michel Hazanavicius Jonathan Dayton i Valerie Faris – Mała miss Roy Dupuis – Maurice Richard Abigail Breslin – Mała miss Thirteen Princess Trees,reż. Lü Yue 2007(20.) Alan Ladd Jr. Przyjeżdża orkiestra,reż. Eran Kolirin Peter Howitt – Zakaz parkowania Damian Ul – Sztuczki Shefali Shah – Mój ojciec Gandhi Zachodnia linia magistralna,reż. Li Jixian 2008(21.) Jon Voight Tulpan,reż. Siergiej Dworcewoj Siergiej Dworcewoj – Tulpan Vincent Cassel – Wróg publiczny numer jeden Félicité Wouassi – Aide-toi, le ciel t'aidera Cztery noce z Anną,reż. Jerzy Skolimowski 2009(22.) Alejandro González Iñárritu Wschodnie zabawy,reż. Kamen Kalew Kamen Kalew – Wschodnie zabawy Christo Christow – Wschodnie zabawy Julie Gayet – Do ośmiu razy sztuka Wściekłość,reż. Sebastián Cordero 2010(23.) Neil Jordan Gramatyka intymności,reż. Nir Bergman Gilles Paquet-Brenner – Klucz Sary Wang Qianyuan – Fortepian w fabryce Fan Bingbing – Góra Buddy Pocztówka,reż. Kaneto Shindō 2011(24.) Edward R. Pressman Nietykalni,reż. Éric Toledano i Olivier Nakache Ruben Östlund – Gra François Cluzet – Nietykalni Glenn Close – Albert Nobbs Leśnik i deszcz,reż. Shuichi Okita 2012(25.) Roger Corman Inny syn,reż. Lorraine Lévy Lorraine Lévy – Inny syn Seo Young-joo – Urodzony przestępca Neslihan Atagül – Otchłań Urodzony przestępca,reż. Kang Yi-kwan 2013(26.) Chen Kaige We Are the Best!,reż. Lukas Moodysson Benedikt Erlingsson – O koniach i ludziach Wang Jingchun – Żyć i umrzeć w Ordos Eugene Domingo – Opowieści fryzjerskie Naginając reguły,reż. Behnam Behzadi 2014(27.) James Gunn Bóg wie co,reż. Joshua i Ben Safdie Joshua i Ben Safdie – Bóg wie co Robert Więckiewicz – Pod Mocnym Aniołem Rie Miyazawa – Blady księżyc Lekcja,reż. Kristina Grozewa i Petyr Wyłczanow 2015(28.) Bryan Singer Serce szaleństwa,reż. Roberto Berliner Mustafa Kara – Chłód Kalandaru Roland Møller i Louis Hofmann – Pole minowe Glória Pires – Serce szaleństwa Wszyscy albo nikt,reż. Kheiron 2016(29.) Jean-Jacques Beineix Wczorajsze kwiaty,reż. Chris Kraus Hana Jušić – Nie gap się w mój talerz Paolo Ballesteros – Pięknie umrzyj Lene Cecilia Sparrok – Krew Saamów Krew Saamów,reż. Amanda Kernell 2017(30.) Tommy Lee Jones Ziarno,reż. Semih Kaplanoğlu Edmund Yeo – My, umarli Duan Yihong – Nadciągająca burza Adeline D’Hermy – Maryline Krater,reż. Silvia Luzi i Luca Bellino 2018(31.) Brillante Mendoza Na zawsze razem,reż. Mikhaël Hers Edoardo De Angelis – Nałóg nadziei Jesper Christensen – Przed mrozem Pina Turco – Nałóg nadziei Przed mrozem,reż. Michael Noer 2019(32.) Zhang Ziyi Wuj,reż. Frelle Petersen Saeed Roustayi – 30 gramów Navid Mohammadzadeh – 30 gramów Nadia Tereszkiewicz – Tylko zwierzęta nie błądzą Atlantyda,reż. Walentyn Wasjanowicz 2020(33.)Konkurs odwołany ze względu na pandemię COVID-19. 2021(34.) Isabelle Huppert Vera śni o morzu, reż. Kaltrina Krasniqi Darieżan Omirbajew – Poeta Amir Aghaei, Fatih Al, Bariş Yildiz i Onur Buldu – Cztery ściany Julia Chávez – Ten drugi Tom La civil,reż. Teodora Mihai 2022(35.) Julie Taymor Bestie,reż. Rodrigo Sorogoyen Rodrigo Sorogoyen – Bestie Denis Ménochet – Bestie Aline Küppenheim – Chile ’76 Trzecia wojna światowa,reż. Houman Seyyedi 2023(36.) Wim Wenders Śnieżna pantera,reż. Pema Tseden Kishi Yoshiyuki – (Nie)normalne pożądanie Yasna Mirtahmasb – Roxana Zar Amir Ebrahimi – Tatami Tatami,reż. Guy Nattiv i Zar Amir Ebrahimi 2024(37.) Tony Leung Chiu Wai Teki,reż. Daihachi Yoshida Daihachi Yoshida – Teki Kyōzō Nagatsuka – Teki Anamaria Vartolomei – Najeźdźcy Adios Amigo,reż. Iván Gaona 2025(38.) Carlo Chatrian Palestyna ’36,reż. Annemarie Jacir Alessio Rigo de Righi i Matteo Zoppis – Orzeł czy reszka? Zhang Lu – Język ojczysty Wang Chuanjun – Język ojczysty Momoko Fukuchi i Naomi Kawase – Echa macierzyństwa Jesteśmy owocami lasu,reż. Rithy Panh
Przypisy
Tokio Kategoria:Kinematografia w Japonii