Skyfall – brytyjski film szpiegowski z 2012 roku o przygodach Jamesa Bonda, wyprodukowany przez Eon Productions. Za reżyserię odpowiadał Sam Mendes, a za scenariusz Neal Purvis i Robert Wade oraz John Logan. W rolę agenta 007 po raz trzeci wcielił się Daniel Craig, a obok niego w rolach głównych wystąpili Javier Bardem, Ralph Fiennes, Naomie Harris, Bérénice Marlohe, Albert Finney oraz Judi Dench. Jest to dwudziesta trzecia produkcja wchodząca w skład serii filmów o Bondzie.

Po wydarzeniach z poprzedniej części, Bond bada sprawę ataku na siedzibę MI6. Tropy prowadzą go do spisku byłego agenta Raoula Silvy, który chce zemścić się na M za porzucenie go. W filmie powracają postaci, znane z wcześniejszych filmów, ale nieobecne przez ostatnie dwie części: Q, grany przez Bena Whishawa, i panna Moneypenny, grana przez Naomie Harris.

Mendes otrzymał propozycję wyreżyserowania filmu po premierze Quantum of Solace w 2008 roku. Prace nad filmem zostały zawieszone, gdy MGM popadło w tarapaty finansowe i nie zostały wznowione, dopóki firma nie poradziła sobie z bankructwem w grudniu 2010 roku; w międzyczasie pierwotny scenarzysta, Peter Morgan, opuścił projekt. Kiedy produkcja została wznowiona, Logan, Purvis i Wade kontynuowali pisanie ostatecznej wersji scenariusza. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się w listopadzie 2011 roku. Piosenkę przewodnią o tym samym tytule co film zaśpiewała Adele.

Skyfall miał premierę w Royal Albert Hall w Londynie 23 października 2012 roku. W Wielkiej Brytanii został wydany 26 października, a w Ameryce Północnej 9 listopada. Był to pierwszy film o Jamesie Bondzie, który był wyświetlany w kinach IMAX, choć nie był kręcony kamerami tego typu. Premiera zbiegła się z 50. rocznicą powstania serii, którą zapoczątkował film Doktor No w 1962 roku. Film zdobył wiele wyróżnień, w tym dwa Oscary, dwie nagrody BAFTA i dwie nagrody Grammy. Otrzymał bardzo pozytywne recenzje krytyków i był czternastym filmem, który zarobił ponad 1 miliard dolarów na całym świecie, a także jedynym filmem o Jamesie Bondzie, który tego dokonał. Wielu krytyków uznało, że Skyfall był najlepszym filmem o Bondzie. W 2012 stał się siódmym najlepiej zarabiającym filmem wszech czasów, najlepiej zarabiającym filmem w Wielkiej Brytanii, najlepiej zarabiającym filmem z całej serii, najlepiej zarabiającym filmem na całym świecie zarówno dla Sony Pictures, jak i MGM oraz drugim najlepiej zarabiającym filmem roku.

W 2015 roku pojawił się kolejny film z serii, Spectre.

Fabuła W Stambule agenci MI6 James Bond i Eve Moneypenny ścigają najemnika Patrice’a, który ukradł dysk twardy, zawierający dane tajnych agentów. Gdy Bond i Patrice walczą na dachach wagonów jadącego pociągu, M każe Moneypenny strzelać do Patrice’a, mimo że ta nie ma dobrej pozycji; Moneypenny nieumyślnie trafia Bonda, który wpada do rzeki. Bond zostaje uznany za zmarłego, a Patrice ucieka z twardym dyskiemSam Mendes, Skyfall, Sony Pictures Releasing..

Trzy miesiące później, w związku z publicznym dochodzeniem w sprawie postępowania M ze skradzionym dyskiem twardym, jest ona naciskana do przejścia na emeryturę przez Garetha Mallory’ego, przewodniczącego Komisji Wywiadu i Bezpieczeństwa w Parlamencie i byłego oficera SAS. Chociaż twierdzi, że jest nadal przydatna, serwery MI6 zostają zhakowane, a M otrzymuje wyszydzającą wiadomość na chwilę przed tym, jak budynek MI6 eksploduje. Bond, który wykorzystał swoją domniemaną śmierć do przejścia na emeryturę, dowiaduje się o ataku i wraca do służby w Londynie. Nie udaje mu się przejść fizycznych, medycznych i psychologicznych badań, ale M zatwierdza jego powrót w teren, nakazując mu zidentyfikowanie pracodawcy Patrice’a, odzyskanie dysku i zabicie Patrice’a. Bond poznaje Q, nowego kwatermistrza MI6, który daje mu nadajnik radiowy i pistolet Walther PPK.

W Szanghaju Bond śledzi Patrice’a, ale nie jest w stanie zapobiec zabiciu przez niego celu. Oboje muszą ze sobą walczyć i Patrice ginie, zanim Bond dowiaduje się tożsamości jego pracodawcy. Bond znajduje żeton będący zapłatą za zamach, który Patrice zamierzał spieniężyć, co prowadzi go do kasyna w Makau. Tam do Bonda zbliża się Sévérine, wspólniczka Patrice’a. Rozpoznając jej tatuaż, Bond dochodzi do wniosku, że była ona niewolnicą seksualną „uratowaną” przez przestępcę, który teraz ją zatrudnia – człowieka, z którym Bond chciałby się spotkać. Ostrzega go, że jest celem jej ochroniarzy, ale obiecuje pomóc, jeśli Bond zabije jej pracodawcę. Bond udaremnia atak i dołącza do Sévérine na jej jachcie, zwanym Chimera. Dopływają na opuszczoną wyspę u wybrzeży Makau, gdzie załoga przechwytuje i dostarcza ich do pracodawcy Sévérine, Raoula Silvy. Jest to były agent MI6, który stał się cyberterrorystą i zorganizował atak na MI6. Silva zabija Sévérine, ale Bond alarmuje MI6, a agenci wydziału łapią Silvę.

W nowej podziemnej siedzibie MI6 Q próbuje odszyfrować laptop Silvy, ale nieumyślnie daje mu dostęp do serwerów MI6, co pozwala Silvie uciec. Q domyśla się, że Silva chciał zostać schwytany, w celu zabicia M w zemście za wydanie go rządowi Chin w 1997. Silva ucieka z celi, a Bond ściga go w londyńskim metrze i udaremnia atak podczas posiedzenia Parlamentu.

Bond postanawia zabrać M swoim zabytkowym Aston Martinem DB5 do Skyfall, jego domu z dzieciństwa w szkockich Highlands. Spotykają starego Kincade’a, który tam mieszka i razem tworzą serię pułapek w całym domu. Kiedy ludzie Silvy przybywają, Bond, M i Kincade zabijają większość z nich, ale M zostaje ranna. Silva przybywa helikopterem z większą liczbą ludzi i bronią, więc Bond wysyła M i Kincade’a przez tunel dla księży, aby ukryli się w pobliskiej kaplicy. Dom i helikopter zostają zniszczone, a Bond ucieka tym samym tunelem.

Silvie udaje się przeżyć i przybywa do kaplicy, gdzie spotyka M. Daje jej swój pistolet do ręki i przyciska swoją skroń do jej, błagając ją, by zabiła ich obu. Bond przybywa i zabija Silvę, wbijając mu nóż w plecy. M, na skutek odniesionych ran, umiera w ramionach Bonda.

Po pogrzebie M Moneypenny oficjalnie przedstawia się Bondowi i mówi mu, że wycofuje się z pracy w terenie, by zostać sekretarką Mallory’ego, nowo mianowanego M. Bond spotyka się z Mallorym i mówi mu, że jest gotowy do powrotu na służbę.

Obsada Daniel Craig jako James Bond, agent MI6, posiadający status 00, dający mu licencję na zabijanie. Judi Dench jako M, szef MI6. Odgrywa w życiu Bonda rolę matki, mimo wątpliwości co do jego awansu. Był to siódmy i ostatni film Dench w tej roli. Javier Bardem jako Raoul Silva, były agent MI6, teraz cyberterrorysta. Ralph Fiennes jako Gareth Mallory, przewodniczący Komitetu Wywiadu i Bezpieczeństwa i były podpułkownik SAS (a później nowy M). Naomie Harris jako Eve Moneypenny, agentka MI6. Bérénice Marlohe jako Sévérine, współpracowniczka i kochanka Silvy. Albert Finney jako Kincade, gajowy posiadłości Skyfall. Ponadto w filmie wystąpili również: Ben Whishaw jako Q, kwatermistrz MI6, Rory Kinnear jako Bill Tanner, szef sztabu MI6, Ola Rapace jako Patrice, najemnik Silvy, Helen McCrory jako poseł Clair Dowar, Nicholas Woodeson jako Doctor Hall, Bill Buckhurst jako Ronson, Elize du Toit jako Vanessa oraz Tonia Sotiropoulou jako kochanka Bonda.

W rolach cameo pojawili się Wolf Blitzer jako on sam, Michael G. Wilson jako jeden z uczestników pogrzebu, Huw Edwards jako on sam, a także Gregg Wilson, syn producenta, jako człowiek w barze.

Produkcja Rozwój projektu mały|Reżyser filmu Sam Mendes, podczas premiery w Paryżu Prace nad filmem rozpoczęły się w 2009 roku, ale zostały zawieszone w 2010 z powodu kłopotów finansowych MGM. Przedprodukcja została wznowiona po wyjściu MGM z bankructwa pod koniec grudnia 2010 roku, a w styczniu 2011 roku oficjalnie wyznaczono datę premiery na 9 listopada 2012 roku. Zdjęcia miały rozpocząć się pod koniec 2011 roku. W połowie 2011 MGM i Sony Pictures ogłosiły, że data premiery w Wielkiej Brytanii zostanie przesunięta na 26 października 2012, dwa tygodnie przed datą premiery w USA, zaplanowaną na 9 listopada 2012. Budżet filmu szacuje się na 150–200 milionów dolarów. Skyfall był częścią całorocznych obchodów 50. rocznicy wydania Doktor No i serii filmów o Bondzie.

Po wydaniu Quantum of Solace w 2008 roku producentka Barbara Broccoli zdradziła, że niezatytułowana jeszcze wtedy kontynuacja, może w dalszym ciągu śledzić wątek organizacji Quantum, wprowadzony w Casino Royale i kontynuowany w Quantum of Solace. W sierpniu 2011 roku serbska gazeta „Blic” podała, że film będzie nosił tytuł Carte Blanche i będzie adaptacją ostatniej kontynuacji powieści Jefferya Deavera. 30 sierpnia Eon Productions oficjalnie zaprzeczyło jakimkolwiek powiązaniom między filmem a Carte Blanche, stwierdzając, że „nowy film nie będzie nosił tytułu Carte Blanche i nie będzie miał nic wspólnego z książką Jefferya Deavera”. 3 października 2011 MGM i Sony zarejestrowało kilkanaście domen, ujawniających tytuł filmu. Miesiąc później, podczas konferencji prasowej oficjalnie ogłoszono, że jest to Skyfall. Barbara Broccoli powiedziała, że tytuł „ma pewien emocjonalny kontekst, który zostanie ujawniony w filmie”.

Krótko po premierze Quantum of Solace, Daniel Craig zaproponował Samowi Mendesowi wyreżyserowanie następnej części. Mendes, który wcześniej pracował z Craigiem przy Drodze do zatracenia, nie odrzucił od razu oferty ze względu na zaangażowanie i entuzjazm Craiga. W listopadzie 2011 Michael G. Wilson i Barbara Broccoli oficjalnie ogłosili, że został on zatrudniony na stanowisku reżysera. Pojawiały się plotki, mówiące o tym, że Mendes zlecił przeróbki scenariusza, aby „usunąć sceny akcji z nadzieją na zdobycie Oscara”. Mendes jednak zaprzeczył temu, mówiąc, że sceny akcji są ważną częścią filmu.

Napisanie scenariusza pierwotnie zlecono Peterowi Morganowi, ale opuścił projekt, gdy MGM ogłosiło bankructwo i produkcja filmu utknęła w martwym punkcie; mimo odejścia Morgan stwierdził później, że ostateczny scenariusz opierał się na jego oryginalnym pomyśle, chociaż Mendes temu zaprzeczył. Robert Wade powiedział później, że „Neal i ja byliśmy dość mocno przesiąknięci Flemingiem. Myślę, że Peter był bardziej zainteresowany Le Carré. To po prostu nie zadziałało”.

Nowy scenariusz napisali Neal Purvis i Robert Wade, inspirując się opowiadaniami Żyje się tylko dwa razy (1964) i Człowiek ze złotym pistoletem (1965). Pod koniec 2010 roku ukończyli szkic, zatytułowany Nothing is Forever. Ostateczny scenariusz został ponownie napisany przez Johna Logana, który zachował jednak większość historii Purvisa i Wade’a. Logan wspominał, że do projektu wciągnął go Mendes, który jest jego wieloletnim przyjacielem i przyznał, że pisanie Skyfall było jednym z najlepszych doświadczeń, jakie miał w pracy scenarzysty. Nad scenariuszem pracował również Jez Butterworth, ale nie uwzględniono go jako współautora.

Casting Główna obsada została ogłoszona na konferencji prasowej, która odbyła się w hotelu Corinthia w Londynie 3 listopada 2011 roku, dokładnie pięćdziesiąt lat po tym, jak poinformowano, że Sean Connery zagra Jamesa Bonda w filmie Doktor No. Daniel Craig po raz trzeci powrócił jako James Bond. Mendes opisał Bonda jako doświadczającego „znużenia, nudy, depresji i trudności związanych z tym, co wybrał do robienia w życiu”. Judi Dench po raz siódmy i ostatni powróciła jako M.