thumb|240px|Portret Osceoli autorstwa George’a Catlina Osceola, właśc. As-se-he-ho-lar lub Asi-yahola (ur. ok. 1804 w Tallassee, zm. 30 stycznia 1838 w Fort Moultrie) – północnoamerykański Indianin, wódz Seminolów podczas ich drugiej wojny z białymi Amerykanami.
Życiorys Osceola urodził się najprawdopodobniej w 1804 roku jako Bill Powell w wiosce narodu Krików, Talisi w dzisiejszej Alabamie. Jego matka, Polly Coppinger, była półkrwi IndiankąPatricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 6., za ojca uważany był biały handlarz William Powell, chociaż część historyków kwestionuje ten pogląd, zaprzeczał temu również sam Osceola w dorosłym życiuRachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838, s. 8–9.. Wychowywał się wraz z rodzeństwem w matrylinearnej kulturze narodu swej matki. W 1814 roku, po przegranej i śmierci Tecumseha, którego wspierali także Krikowie, musieli oni pod naporem zwycięskich białych Amerykanów przenieść się na Florydę, gdzie dołączyli do osiadłych tam współplemieńców i blisko z nimi spokrewnionych SeminolówRachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838, s. 4, 7.. U mieszkających na Florydzie Indian znajdowali również schronienie murzyńscy niewolnicy zbiegli z plantacji, sam Osceola miał murzyńską żonę, a w wojnach u boku czerwonoskórych brali udział także czarnoskórzy wojownicyJerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 160–162..
Na początku lat 30. XIX wieku, działając na mocy Indian Removal Act, władze amerykańskie zawarły z Seminolami traktaty w Payne's Landing (1832) i Fort Gibson (1833). Zgodnie z ich ustaleniami Indianie mieli zostać przesiedleni na zachód, na obszar Terytorium Indiańskiego. Jedynie część plemienia zastosowała się do postanowień traktatów; większość, w tym główni wodzowie oraz młodzi wojownicy byli temu przeciwniJerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 204–205.. Jednym z aktywniejszych opozycjonistów był Osceola, który miał przebić egzemplarz traktatu z Payne's Landing własnym nożem. Ten epizod, prawdopodobnie niemający miejsca w rzeczywistości, przeszedł do legendyPatricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 14..
W 1834 roku agentem rządu, odpowiedzialnym za przesiedlenie Seminolów, został Wiley ThompsonThompson, Wiley, (1781–1835), w: Biographical Dictionary of the United States Congress. Zapowiedział on pozbawienie władzy tych wodzów, którzy sprzeciwiali się opuszczeniu Florydy. Uwięził na pewien czas Osceolę, uwalniając go dopiero po wymuszeniu na nim zgody na warunki traktatu z Payne's LandingAndrew K. Frank: Osceola [w:] Bruce M. Johansen, Barry M. Pritzker (red.): Encyclopedia of American Indian History. Volume I. Santa Barbara, CA: 2008. , s. 808–810.. W listopadzie 1835 roku grupa wojowników pod dowództwem Osceoli zamordowała jednego z wodzów, Charliego Emathlę, zwolennika współpracy z białymiPatricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 15–16., 28 grudnia zaś w pobliżu Fortu King samego Thompsona i sześciu innych białychRachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838, s. 29.. To zdarzenie wraz z mającą miejsce tego samego dnia tzw. masakrą Dade'a (grupa wojowników wybiła niemal do nogi ponadstuosobowy oddział żołnierzy amerykańskich zmierzających z Fort Brooke do Fort KingJerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 65.), stało się przyczyną wybuchu drugiej wojny Seminolów z białymiJerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 205..
Przez kolejne dwa lata Osceola na czele wojowników odniósł szereg sukcesów w potyczkach z wojskami amerykańskimi, dowodzonymi początkowo przez generała Winfielda Scotta, później gubernatora Florydy Richarda K. Calla, a następnie generała Thomasa JesupaJerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890, s. 206.. Dopiero ten ostatni dzięki swoim zdecydowanym działaniom zaczął odwracać losy wojny, zmuszając część walczących Indian do zawieszenia broni i dołączenia do przesiedlonych współplemieńców. W październiku 1837 roku zaprosił grupę wodzów z chorym już wówczas na malarię Osceolą na rozmowy do Fort Payton. Tam 21 października zostali pochwyceni, mimo przybycia pod białą flagą jako parlamentariusze.
Osceola został osadzony w Fort Marion, zaś po udanej ucieczce części wojowników, w grudniu przeniesiony do Fort Moultrie w Karolinie Południowej. Uwięzionego wodza odwiedziło między innymi kilku znanych rysowników, w tym George Catlin, prosząc go o pozowaniePatricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 28.. Uwięzienie pogorszyło stan zdrowia Osceoli, który zmarł 30 stycznia 1838 roku i został pochowany w forcie.
Wojskowy chirurg, Frederick Weedon, zabalsamował i zachował jego głowę jako osobliwość. Po wielu latach, za pośrednictwem doktora Valentine’a Motta, trafiła do muzeum chirurgii w Nowym Jorku i prawdopodobnie zaginęła podczas pożaru w 1865 rokuPatricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy, s. 163–200.. W 1967 roku na terenie dawnego Fort Moultrie odkryto grób zawierający bezgłowy szkielet, uznany za szczątki OsceoliBernie McGovern (red.): Florida Alamnac 2007–2008. Gretna, LA: 2007. , s. 115–116..
Postać Osceoli przeszła do legendy, inspirując wielu twórców. Została upamiętniona w literaturze, sztuce, muzyce i filmie, m.in. w Seminole (1953); także kilka miejscowości nosi jego imię. W Silver Springs na Florydzie znajduje się pomnik Osceoli przebijającego sztyletem traktat z Payne's Landing.
Przypisy
Bibliografia Jerry Keenan: Encyclopedia of American Indian Wars 1492–1890. Santa Barbara, CA: 1997. . Rachel A. Koestler-Grack: Osceola, 1804–1838. Mankato, MN: 2003. . Patricia Riles Wickamn: Osceola's Legacy. Tuscaloosa, AL: 2006 (Revised Edition). .
Kategoria:Biografie tubylczych Amerykanów Kategoria:Wodzowie indiańscy Kategoria:Urodzeni w 1804 Kategoria:Zmarli w 1838