thumb thumb Drobnołuszczak pomarszczony, łuskowiec pomarszczony (Pluteus phlebophorus (Ditmar) P. Kumm.) – gatunek grzybów należący do rodziny łuskowcowatych (Pluteaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pluteus, Pluteaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1813 r. Ludwig Peter Friedrich Ditmar, nadając mu nazwę Agaricus phlebophorus. W 1871 r. Paul Kummer przeniósł go do rodzaju Pluteus. Synonimy naukowe:
Nazwę drobnołuszczak pomarszczony zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten wcześniej opisywany był przez Alinę Skirgiełło jako łuskowiec pomarszczony, jednak według Wojewody nazwa ta jest myląca, grzyb ten nie posiada bowiem typowych dla łuskowców łusek.
Morfologia Kapelusz Średnica 2–5,5 cm, kształt u młodych okazów półkulisty, lub nieco stożkowaty, potem rozpostarty, w końcu płaski zniewielkim garbkiem. Powierzchnia gładka, delikatnie pomarszczona, a czasami prążkowana przy brzegu. Barwa brązowa, ciemniejsza na środku. Po potarciu kapelusz staje się matowy. Blaszki Dość gęste, wybrzuszone, o szerokości do 0,6 cm, kosmkowate, o różowej barwie. Ostrza białawe. Trzon Wysokość 3,5–5 cm, grubość 0,2–0,7 cm, kształt walcowaty, przy podstawie rozszerzony. Początkowo jest pełny, później rurkowaty. Powierzchnia włókienkowata, biaława, w stanie wilgotnym szarawa lub żółtawa, szczególnie u dołu. Miąższ Biały lub brązowawy o słabym smaku i zapachu rzodkwi. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników różowy. Zarodniki szerokoelipsoidalne lub kuliste, gładkie, o rozmiarach 6–8 × 5–7 μm. Licznie występują maczugowate, workowate lub szerokowrzecionowate cheilocystydy o rozmiarach 46–70 × 14–25 μm. Niektóre z nich posiadają w środku brązowy pigment. Nieliczne pleurocystydy są workowate, lub osadzone na trzonku. Skórka kapelusza zbudowana jest z palisadowo ułożonych strzępek o wąskomaczugowatym, kulistawym i gruszkowatym kształcie i rozmiarach 33–60 × 20–38 μm. W środku posiadają pigment. Gatunki podobne Rozróżnienie tego gatunku od innych, podobnych drobnołuszczaków jest trudne, nawet przy pomocy analizy mikroskopowej. Za najbardziej charakterystyczną cechę uważa się gęste i drobne pomarszczenie powierzchni kapelusza, przez co wygląda on, jak gdyby był wilgotny Jest jednak kilka gatunków drobnołuszczaków też mających pomarszczony kapelusz, m.in.: drobnołuszczak żółtooliwkowy (Pluteus chrysophaeus), drobnołuszczak brązowoostrzowy (Pluteus luctuosus), drobnołuszczak szarotrzonowy (Pluteus thomsonii), drobnołuszczak żółtonogi (Pluteus romellii). Identyczny kolor kapelusza ma drobnołuszczak jeleni (Pluteus cervinus), jednak ma niepomarszczony kapelusz i wyraźnie włóknisty trzon.
Występowanie i siedlisko Opisano występowanie tego gatunku głównie w Europie. Poza tym podano izolowane stanowiska w stanie Michigan w USA, na Hawajach i na Korsyce. W Europie Środkowej jest częsty. W Polsce wiele jego stanowisk przytoczył W. Wojewoda w 2003 r., w późniejszych latach podano nowe, liczne stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Wyrasta bezpośrednio na ziemi, lub na martwym drewnie drzew liściastych. Związany jest z drzewami: olsza, topola osika i dąb.
Znaczenie Saprotrof. Wartość spożywcza nie jest znana, z tego też względu należy go uważać za grzyb niejadalny.
Przypisy
Kategoria:Łuskowcowate Kategoria:Mykobiota Polski