mały|Grób Grzegorza Białkowskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Grzegorz Białkowski (ur. 8 grudnia 1932 w Warszawie, zm. 29 czerwca 1989 tamże) – polski fizyk, filozof, poeta i polityk, profesor, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, senator I kadencji.
Życiorys W 1950 ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie. W 1955 ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim. Jeszcze w ich trakcie rozpoczął na tej uczelni pracę naukową w Instytucie Fizyki Teoretycznej. W 1959 obronił doktorat, habilitację uzyskał w 1965. W 1971 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1977 został profesorem zwyczajnym. Kierował Zakładem Fizyki Teoretycznej Wielkich Energii. W 1985 został wybrany na rektora Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1986 był członkiem Rady Konsultacyjnej przy przewodniczącym Rady Państwa Wojciechu Jaruzelskim. Gościnnie prowadził wykłady na uczelniach włoskich, niemieckich, radzieckich, amerykańskich, francuskich, szwajcarskich i innych. Brał udział w pracach Komitetu Fizyki PAN, Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Międzynarodowej Komisji Nauczania Fizyki, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Europejskiego Towarzystwa Fizycznego. W 1980 w gronie założycieli zarejestrowanego rok później Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk.
Brał udział w obradach Okrągłego Stołu po stronie solidarnościowej. 4 czerwca 1989 został wybrany na senatora I kadencji w województwie piotrkowskim z rekomendacji Komitetu Obywatelskiego. Zmarł 25 dni później na atak serca (przed złożeniem ślubowania).
Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera D–2–17/20).
Twórczość Był autorem licznych publikacji z dziedziny fizyki, w tym prac popularnonaukowych, podręczników i monografii, m.in.: Cząstki elementarne (1971, jako współautor), Mechanika klasyczna (1974), Stare i nowe drogi fizyki (1980–1985, w 3 częściach), Mechanika kwantowa – o czym to jest? (1982).
Publikował na łamach „Studiów Filozoficznych”, „Dialectics and Humanism”, „Zagadnień Naukoznawstwa”, „Życia Literackiego”, „Science of Science”. Wydał również kilka tomów poetyckich: Mgła (1964), Odwijanie ze źródła (1967), Przemienienie (1973), Klęski wojenne (1983, drugi obieg pod pseudonimem Antoni Szymanek), Całopalenie (1986), Istota i istnienie (1988), Koronacja (1988), Figury z piasku (2015, wydany pośmiertnie).
Był także encyklopedystą; został wymieniony w gronie edytorów Ilustrowanej encyklopedii dla wszystkich. Fizyka wydanej w latach 1985–1991.
Upamiętnienie W 1995 Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk oraz Fundacja na rzecz Nauki Polskiej zaczęły przyznawać Nagrodę im. Grzegorza Białkowskiego.
W 2022 Andrzej Borzym jr skomponował utwory do tekstów Grzegorza Białkowskiego Całopalenie, Dyptyk hiszpański oraz Cztery eseje o naturze światła. Powstanie i prawykonanie cyklu (do którego doszło w grudniu 2022 w Auditorium Maximum Uniwersytetu Warszawskiego) było inicjatywą Chóru Kameralnego „Collegium Musicum” Uniwersytetu Warszawskiego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy teoretycy cząstek Kategoria:Polscy twórcy podręczników mechaniki klasycznej Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy filozofowie nauki Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona solidarnościowa) Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy fizycy upamiętnieni nazwami nagród Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1932 Kategoria:Zmarli w 1989 Kategoria:Senatorowie I kadencji Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (1989–1991)