Bollywood – umowna nazwa indyjskiego przemysłu filmowego utworzona w latach 70. ze zbitki słów Bombaj i Hollywood. Nie ma jednoznacznego twórcy tej nazwy, bowiem do miana twórcy terminu „Bollywood” pretendują cztery osoby: Amit Khanna, Bevinda Collaco, Shobhaa De oraz H.R.F. Keating.
W Indiach jednak nazwa Bollywood nie jest mile widziana. Hindusi wolą nazwy np. hindi cinema albo kino hindi-urdu, ewentualnie kino hindustani. Hindi i urdu to dwa najpopularniejsze języki w Indiach, stąd taka nazwa. Bombaj jest największym ośrodkiem produkcyjnym kinematografii indyjskiej jeszcze sprzed II wojny światowej – „...Prod. przeważnie w jęz. hindi, w największym z ośrodków, Bombaju, który zaczął się rozwijać od końca l. 20. (pierwszy f. dźw. Alam Ara w 1931...”).
Pole znaczeniowe Nazwa Bollywood jest używana w kilku znaczeniach jako: nazwa wielkiego ośrodka produkcji filmów w Bombaju, także retrospektywnie, w odniesieniu do czasów, kiedy nazwa jeszcze nie funkcjonowała. Na takiej zasadzie za klasyków Bollywood uważane są takie filmy jak Mughal-e-Azam, inne filmy Mehbooba Khana, czy Raja Kapoora, całej kinematografii indyjskiej, także spoza Mumbaju (Bombaju). rodzaj, gatunek filmów fabularnych z Indii (także z Pakistanu – np. z Lollywood), pokazujących przeważnie problemy miłosne bohaterów ze sporą ilością piosenek i barwnych scen tanecznych, stąd częste, mylne nazywanie filmów z Bollywood lub szerzej z Indii – musicalami (zobacz masala movie).
Niektórzy twórcy Bollywood Reżyserzy współcześni Sanjay Leela Bhansali Farah Khan Karan Johar Yash Chopra Ashutosh Gowariker Satish Kaushik Mani Ratnam Aditya Chopra historyczni Mehboob Khan Bimal Roy Raj Kapoor Priyadarshan Hiral Sen Dhundiraj Govind Phalke, uważany za ojca kina indyjskiego
Choreografowie Farah Khan Edmund Ingahan
Aktorki Kirron Kher Himani Shivpuri Aishwarya Rai Amrita Rao Sushmita Sen Kajol Devgan Jaya Bhaduri Priyanka Chopra Preity Zinta Rani Mukerji (także jako Rani Mukherjee) Esha Deol Kareena Kapoor Seema Biswas Madhuri Dixit Rakhi Sawant Bipasha Basu Isha Koppikar Juhi Chawla Shilpa Shetty Karisma Kapoor Twinkle Khanna Soha Ali Khan Deepika Padukone Tabu Katrina Kaif Anushka Sharma
Aktorzy Shah Rukh Khan Akshay Kumar Aamir Khan Amitabh Bachchan Hrithik Roshan Abhishek Bachchan Salman Khan Manoj Bajpai Zayed Khan John Abraham Arjun Rampal Raj Kapoor Sunil Shetty Saif Ali Khan Uday Chopra Ajay Devgan Vivek Oberoi Govinda Muzamil Ibrahim Kunal Kapoor Irrfan Khan Shahid Kapoor Ranbir Kapoor Sanjay Dutt Om Puri Amrish Puri Naseeruddin Shah Sidharth Malhotra Varun Dhawan Aditya Roy Kapoor Ranveer Singh
Przykłady filmów Bollywood Czasem słońce, czasem deszcz (Kabhi Khushi Kabhie Gham, 2001) Devdas (2002) Lagaan: Dawno temu w Indiach (Lagaan, 2001) – nominowany do Oscara za najlepszy film obcojęzyczny Aśoka Wielki (Asoka, 2001) Coś się dzieje (Kuch Kuch Hota Hai) Jestem przy tobie (Main Hoon Na) Ukochana (Saathiya) Fanaa, część zdjęć realizowano w Zakopanem Gdyby jutra nie było (Kal Ho Naa Ho) Żona dla zuchwałych (Dilwale Dulhania Le Jayenge) Rebeliant (Mangal Pandey: The Rising) Kolor szafranu (Rang De Basanti, 2006) – oficjalny kandydat do Oscara za najlepszy film zagraniczny Dil Se – Z całego serca (Dil Se) Nigdy nie mów żegnaj (Kabhi Alvida Naa Kehna) Trudna droga do miłości (Salaam Namaste, 2005) Wyścig (Race, 2008) Bunty i Babli (Bunty aur Babli) Miłość żyje wiecznie (Mohabbatein, 2000) Don (2006) Dhoom (2004) Dhoom 2 (2006) Om Shanti Om (2007) Moje serce bije po indyjsku (Phir Bhi Dil Hai Hindustani, 2000) Mój kraj (Swades, 2004) Veer-Zaara (2004) Strach (Darr, 1993) Naprzód, Indie! (Chak de India, 2007) Węgiel (Koyla, 1997) Młodzieniec z Anglii i Hinduska (English Babu Desi Mem, 1996) Black (2005) Sobowtór (Duplicate, 1998) Sekret (Paheli, 2005) Blue (2009) Serce jest szalone (Dil To Pagal Hai, 1997)
Wybrana literatura Ch. Das Gupta, The Painted Face. Studies in India’s Popular Cinema, Delhi 1991. T. Ganti Bollywood. A guide to popular Hindi cinema A. Karp Zrozumieć Bollywood, Encyklopedia Gazety Wyborczej, tom 21 (2005−2006) 2007 E. Królikowska-Avis, Indie podbijają Zachód, „Film” 2002 nr 10 K. Lipka-Chudzik, Bollywood dla początkujących, Warszawa 2009. K. Magiera, Różnorodność kina Bollywoodu, czyli bogactwo repertuarowe w rozrywkowym kinie indyjskim, „Panoptikum” nr 5 (12) 2006. V. Mishra, Bollywood Cinema: Temples of Desire, London-New York 2002. V. Mishra, Autorstwo i powab romansu, „Kwartalnik Filmowy” nr 51 (2005) – fragment powyższej książki. J. Pietrzak, Co Bollywood ma wspólnego z kiczem?, „Panoptikum” nr 5 (12) J. Pietrzak, Skąd się bierze potęga Bollywood, „Przegląd” nr 35 (2006) R. Smoczyński, Fabryka bogów, „Film” 2003 nr 2 T. Szurlej, Bollywood. Indyjskie kino komercyjne, „Kwartalnik Filmowy” nr 51 (2005) Shashi Tharoor Bollywood Dialog 2004 Warszawa (z ang. „Show Business” 1991)
Zobacz też Kollywood Lollywood Tollywood Masala movie Nagroda Filmfare Nagrody Star Screen Nagroda International Indian Film Academy Bollywood HD Nollywood
Przypisy
Linki zewnętrzne
Bollypedia Bollywood.pl
Kategoria:Kinematografia w Indiach Kategoria:Historia kinematografii