Kurt Vogel Russell (ur. 17 marca 1951 w Springfield) – amerykański aktor, scenarzysta i producent filmowy.
W 2003 został uhonorowany Nagrodą Saturna za całokształt pracy twórczej. W 2017 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6201 Hollywood Boulevard.
Życiorys Wczesne lata thumb|left|190px|Kurt Russell i Robert Vaughn w Kryptonimie U.N.C.L.E. (1964) Urodził się w Springfield w Massachusetts jako syn Louise Julii (z domu Craine), tancerki, i Binga Russella, aktora i właściciela klubu baseballowego. Jego rodzina miała pochodzenie angielskie, niemieckie, szkockie i irlandzkie. Jego siostra Jill to matka byłego zawodowego zawodnika baseball Matthew Neila Franco.
Zaczynał jako dziesięciolatek w serialach telewizyjnych i filmach wytwórni Disneya, m.in. sitcomie ABC Latający detektyw (Our Man Higgins, 1963) i Podróże Jaimie’ego McPheetersa (The Travels of Jaimie McPheeters, 1963–64). W debiutanckim musicalu przygodowym Co się zdarzyło na Targach Światowych (It Happened at the World’s Fair, 1963) wystąpił wraz z Elvisem Presleyem. W 1969 ukończył Thousand Oaks High School w Thousand Oaks, w Kalifornii.
Kariera W latach 70. stał się rozpoznawalny z małego ekranu. Był jednym z kandydatów do roli Hana Solo w Gwiezdnych wojnach (1977). Za rolę Elvisa Presleya w telewizyjnym biograficznym dramacie muzycznym ABC Elvis (1979) w reż. Johna Carpentera był nominowany do nagrody Emmy. Był przesłuchany do roli tytułowej w filmie Flash Gordon (1980), którą ostatecznie zagrał Sam J. Jones.
Po udziale w komedii Roberta Zemeckisa Używane samochody (Used Cars, 1980), prawdziwą popularność przyniosła mu rola jednookiego, sprawiedliwego przestępcy Snake’a Plisskena w sensacyjno-przygodowym dreszczowcu fantastycznonaukowym Johna Carpentera Ucieczka z Nowego Jorku (Escape from New York, 1981). Do postaci wrócił po piętnastu latach w filmie Ucieczka z Los Angeles (Escape from L.A., 1996). Współpracował też z Johnem Carpenterem na planie takich produkcji jak Coś (The Thing, 1982) czy Wielka draka w chińskiej dzielnicy (Big Trouble in Little China, 1986).
thumb|180px|Kurt Russell (2015)
Kreacja przyjaciela działaczki związkowej w opartym na autentycznej historii dramacie Mike’a Nicholsa Silkwood (1983) została doceniona przez krytyków i zdobyła nominację do nagrody Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego. Jednak za rolę najlepszego policjanta w mieście Gabriela Casha w kasowej komedii sensacyjnej Tango i Cash (Tango & Cash, 1989) i postać Michaela Zane w komedii kryminalnej o grupie przestępców organizującej duży skok na kasyno podczas dorocznego Święta Elvisa 3000 mil do Graceland (3000 Miles to Graceland, 2001) otrzymał nominację do Złotej Maliny.
W westernie Tombstone (1993) wystąpił w roli szeryfa Wyatta Earpa. W filmie scifi Gwiezdne wrota (Stargate, 1994) Rolanda Emmericha zagrał postać pułkownika Jonathana Jacka O’Neila biorącego udział w wyprawie na inną planetę przy pomocy gwiezdnych wrót. Odniósł sukces w roli konsultanta pomocniczego przeciwnika przywódcy terrorystów przebywającego na pokładzie samolotu w thrillerze sensacyjnym Krytyczna decyzja (Executive Decision, 1996), zdobywając nagrodę Blockbuster Entertainment. Wystąpił również w futurystycznym dramacie Żołnierz przyszłości (Soldier, 1998). Do galerii „łajdaków doskonałych”, których stworzył na ekranie, dorzucił kolejnego – postać psychopatycznego kaskadera-maniaka w filmie Quentina Tarantino Grindhouse Vol. 1: Death Proof (2007). Kilka lat później pojawił się także w Nienawistnej ósemce – jednym z kolejnych filmów tego reżysera. W 2019 roku z kolei swoją premierę miał dziewiąty film Tarantino pt. Pewnego razu... w Hollywood opowiadający historię morderstw Charlesa Mansona, w którym Russell zagrał jedną z ról.
Życie prywatne 17 marca 1979 ożenił się z aktorką Season Hubley, z którą wystąpił w dwóch produkcjach Johna Carpentera: Elvis (1979) i Ucieczka z Nowego Jorku (Escape from New York, 1981). Mają syna Bostona Olivera Granta (ur. 16 lutego 1980). Jednak 16 maja 1983 doszło do rozwodu.
Od 15 lutego 1983 związał się z aktorką Goldie Hawn, z którą zagrał w filmach: Szybka zmiana (Swing Shift, 1984) i Dama za burtą (Overboard, 1986). Z nieformalnego związku mają syna Wyatta (ur. 10 lipca 1986), który został zawodowym hokeistą. W lutym 2003 roku Russell i Hawn przenieśli się do Vancouver, w Kolumbii Brytyjskiej, gdzie ich syn mógł grać w hokeja. Russell dostał licencję prywatnego pilota FAA i został honorowym członkiem zarządu humanitarnej organizacji lotnictwa Wings of Hope (Skrzydła Nadziei).
Russell to libertarianin. W 1996 roku w 'Toronto Sun' powiedział: „Wychowałem się jako republikanin, ale kiedy zdałem sobie sprawę, że ostatecznie nie ma zbyt dużej różnicy pomiędzy demokratami i republikanami, stałem się libertarianinem”.
Filmografia Rok Tytuł Rola Reżyser 1963 Latający detektyw (Our Man Higgins) Bobby Co się zdarzyło na Targach Światowych (It Happened at the World’s Fair) Chłopak kopiący piłkę Mike Norman Taurog 1964 Ścigany (The Fugitive) Eddie Gunsmoke Packy Kerlin 1966 Ścigany (The Fugitive) Philip Gerard Jr.1969Komputer w tenisówkach (The Computer Wore Tennis Shoes)Dexter RileyRobert Butler 1974 Gunsmoke Buck Henry Woolfe 1977 Cud Bożego Narodzenia (Christmas Miracle in Caufield, U.S.A., TV) Johnny Jud Taylor Hawaii Five-O Peter Valchek 1979 Elvis (TV) Elvis Presley John Carpenter 1980 Używane samochody (Used Cars) Rudy Russo Robert Zemeckis 1981 Ucieczka z Nowego Jorku (Escape from New York) Snake Plissken John Carpenter Lis i Pies (The Fox and the Hound) dorosły Miedziak (głos) Ted Berman, Richard Rich, Art Stevens 1982 Coś (The Thing) R.J. MacReady John Carpenter 1983 Silkwood Drew Stephens Mike Nichols 1984 Szybka zmiana (Swing Shift) Mike „Lucky” Lockhart Jonathan Demme 1985 Niebezpieczna aura (The Mean Season) Malcolm Anderson Phillip Borsos 1986 Wielka draka w chińskiej dzielnicy (Big Trouble in Little China) Jack Burton John Carpenter Najlepsze czasy (The Best of Times) Reno Hightower Roger Spottiswoode Dama za burtą (Overboard) Dean Proffitt Garry Marshall 1988 Tequila Sunrise Detektyw porucznik Nicholas 'Nick' Frescia Robert Towne 1989 Zimowi ludzie (Winter People) Wayland Jackson Ted Kotcheff Tango i Cash (Tango & Cash) Porucznik Gabriel Cash Andriej Konczałowski 1991 Ognisty podmuch (Backdraft) Stephen 'Bull' McCaffrey / Dennis McCaffrey Ron Howard 1992 Obsesja namiętności (Unlawful Entry) Michael Carr Jonathan Kaplan Kapitan Ron (Captain Ron) Kapitan Ron Rico Thom Eberhardt 1993 Tombstone szeryf Wyatt Earp George Pan Cosmatos 1994 Gwiezdne wrota (Stargate) pułkownik Jonathan Jack O’Neil Roland Emmerich Forrest Gump Elvis Presley (głos) Robert Zemeckis 1996 Krytyczna decyzja (Executive Decision) David Grant Stuart Baird Ucieczka z Los Angeles (Escape from L.A.) Snake Plissken John Carpenter 1997 Incydent (Breakdown) Jeffrey „Jeff” Taylor Jonathan Mostow 1998 Żołnierz przyszłości (Soldier) Todd Paul W.S. Anderson 2001 3000 mil do Graceland (3000 Miles to Graceland) Michael Zane Demian Lichtenstein Vanilla Sky psycholog dr Curtis McCabe Cameron Crowe 2002 Ale jazda! (Interstate 60) Kapitan Ives Bob Gale Policja (Dark Blue) Eldon Perry Ron Shelton 2004 Cud w Lake Placid (Miracle) Herb Brooks Gavin O’Connor 2005 Sky High Steve Stronghold / Komandor Edward Bilton Wyścig marzeń (Dreamer) Ben Crane John Gatins 2006 Posejdon (Poseidon) Robert Ramsey Wolfgang Petersen 2007 Grindhouse: Death Proof (Death Proof) Kaskader Mike Quentin Tarantino Cutlass Tato Kate Hudson 2011 Gra życia (Touchback) Trener Hand Don Handfield 2013 Sztuka kradzieży aka Złodziejska sztuka (The Art of the Steal) Crunch Calhoun Jonathan Sobol 2015 Szybcy i wściekli 7 (Furious 7) Pan Nikt James Wan Bone Tomahawk szeryf Franklin Hunt S. Craig Zahler Nienawistna ósemka (The Hateful Eight) John Ruth Quentin Tarantino 2017 Strażnicy Galaktyki vol. 2 (Guardians of the Galaxy vol 2) Ego James Gunn Szybcy i wściekli 8 (The Fate of the Furious) Frank Petty/Pan Nikt F. Gary Gray 2018 Kronika świąteczna (The Christmas Chronicles) Święty Mikołaj Clay Kaytis 2019 Pewnego razu... w Hollywood (Once Upon a Time in Hollywood) Randy / narrator Quentin Tarantino 2020 Kronika świąteczna: Część druga (The Christmas Chronicles 2) Święty Mikołaj Chris Columbus2021Szybcy i wściekli 9 (F9)Pan NiktJustin Lin
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dziecięcy Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy kaskaderzy Kategoria:Amerykańscy libertarianie Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Springfield (Massachusetts) Kategoria:Urodzeni w 1951