W krainie Gryfitów – wydana po raz pierwszy w 1976 roku antologia podań, legend i baśni związanych z historią Pomorza Zachodniego, zebranych przez Stanisława Świrko, ilustrowana przez Wiesława Majchrzaka. Pomimo swojego komercjalnego charakteru, W krainie Gryfitów jest tomem przydatnym zarówno dla polskiej folklorystyki, jako punkt zaczepienia dla bardziej naukowych badań nad folklorem zachodniej części Polski, jak i w celu odnalezienia typowo słowiańskich korzeni Pomorza Zachodniego, jako terenu geograficznego, którego historia przeplatana jest odłączaniem i ponownym przyłączaniem do Ziem Polskich od czasów zrzeszenia słowiańskich plemion na terenach współczesnej Polski przez Mieszka IStanisław Świrko, “Przedmowa” w W Krainie Gryfitów. Podania, legendy i baśnie Pomorza Zachodniego. Wydanie II (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1986), strona 9-10..

Tom zawiera opowiadania i mity związane z takimi postaciami z wierzeń ludowych jak słowiańscy bogowie, syreny, rusałki, wodniki, topielce, widma, upiory, strzygi czy różne rodzaje zwierząt, znaleźć w nim można również opowiadania związane z zamianą ludzi w zwierzęta czy przedmioty nieożywione.

Zawartość antologiiStanisław Świrko, W Krainie Gryfitów. Podania, legendy i baśnie Pomorza Zachodniego. Wydanie II (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1986). Antologię rozpoczyna Przedmowa napisana przez Stanisława Świrko, następnie podzielona jest ona na rozdziały tematycznie powiązanych ze sobą tekstów:

I. W WALCE O ZIEMIĘ OJCZYSTĄ

Marzenna Rzeszowska – O zakopanym dzwonie i dzielnych rycerzach księcia Bogusława I Tymoteusz Karpowicz – O bartniku Cichu i walczącym niedźwiedziu Czesław Piskorski i Ryszarda Wilczyńska – O włóczniach Mohortowych rycerzy Marzenna Rzeszowska – O obrońcach Góry Zamkowej Stefan Deskur – Rak Marzenna Rzeszowska – O żołnierzach zamienionych w drzewa Marzenna Rzeszowska – O śpiących rycerzach znad Odry Czesław Piskorski – Jak rycerz Bartłomiej z Dębogóry wypędził Brandenburczyków z Gardźca Stanisław Świrko – O słowiańskiej osadzie Parsęcko i Krzywym Marcinie

II. O WŁADCACH POMORZA ZACHODNIEGO

Czesław Piskorski i Stanisław Świrko – Jak powstały Mieszkowice Czesław Piskorski – O Żelisławie i gnieździe gryfów Marzenna Rzeszowska – O księciu Barnimie II i pięknej żonie rycerza Widanty Marceli Labon – O księżnie Zofii i Janie z Maszewa Marzenna Rzeszowska – O błaźnie Mikołaju Marzenna Rzeszowska – O Sydonii, Białej Damie szczecińskiego zamku Marzenna Rzeszowska – Ostatni z rodu olbrzymów Marzenna Rzeszowska – O białym orle nad cmentarzem olbrzymów Marzenna Rzeszowska – Śmierć księcia Stanisław Świrko – Dąb Trzech Panów Tymoteusz Karpowicz – Świadectwo hańby

III. O DAWNYCH PANACH I PODDANYCH

Marzenna Rzeszowska – Noc sylwestrowa nad Słupią Czesław Piskorski – O rycerzach i okrutnym feudale Władysław Łęga – Księżniczka bez serca Marzenna Rzeszowska – Widma Gracjan Bojar-Fijałkowski – Upiór w Suchej Stanisław Pawłowicz – O trzech dębach z Osowa Janina Buczyńska – Przeklęty zamek na Wzgórzu Wisielców Janina Buczyńska – O okrutnym władcy zbójeckiego zamku Roman Zmorski – Dobry starosta

IV. O DAWNYCH BOGACH I BOŻKACH POGAŃSKICH TUDZIEŻ O KOŚCIOŁACH, KLASZTORACH I ZAKONNIKACH

Władysław Łęga – Ofiara Władysław Łęga – Koń wróżbita Gracjan Bojar-Fijałkowski – Klęska Belbuka Bolesław Kibała – O pogańskich dziewicach nad Drawą Gracjan Bojar-Fijałkowski – Wróżba Swantewita Stefan Deskur – Boży Dar Monika Wiśniewska – Zjawy topielców koło Jęczydołu Stanisław Świrko – O lubińskiej syrenie i zakonniku Janina Buczyńska – O swobnickim komturze i urodziwej córce wójtowej Stefan Deskur – Płomień Gracjan Bojar-Fijałkowski – Płaczące dzwony Czesław Piskorski – O diable z Kniei Bukowej Gracjan Bojar-Fijałkowski – Opat Bruno z Kołbacza Gracjan Bojar-Fijałkowski – Jesiotry braciszka Urbana Stanisław Pawłowicz – O kościele Mariackim w Stargardzie Jerzy Buczyński – O słowiańskiej bogini śmierci Ryszarda Wilczyńska – O dzwonach z goleniowskiej fary

V. O MORZU, JEZIORACH, RZEKACH I DZIELNYCH RYBAKACH

Władysław Łęga – Król głębin Marzenna Rzeszowska – O rusałce z Nowogardna Marzenna Rzeszowska – O regalickim wodniku Stanisław Rzeszowski – O pięciogłowym smoku Tymoteusz Karpowicz – O dąbskiej syrenie Tymoteusz Karpowicz – O rybaku i diable Jerzy Buczyński – O rzece Inie Gracjan Bojar-Fijałkowski – Diabeł powsinoga Marzenna Rzeszowska – O złośliwym diable i sprytnym rybaku Janina Sidorowicz – O rycerzu Warszu i Warszewskim Jeziorze Stanisław Świrko – Syrena z Trzęsacza

VI. O MIŁOŚCI RYCERSKIEJ I WIEŚNIACZEJ

Gracjan Bojar-Fijałkowski – Pieśń Świętobora Gracjan Bojar-Fijałkowski – O zaczarowanej księżniczce Sygrydzie Tymoteusz Karpowicz – Siedem wierzb Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dwóch braciach rycerzach i ich niesławnej śmierci Stefan Deskur – Bliźniaki Janina Buczyńska – O kupcównie Małgosi i szadzkim kasztelanie Marzenna Rzeszowska – O kochankach z Trzęsacza Marzenna Rzeszowska – O niezgodnych rycerzach Stanisław Świrko – O szewczyku i pięknej starościance

VII. O GRODACH POMORSKICH I ICH MIESZKAŃCACH

Stanisław Świrko – O zatopionej Winecie Jerzy Buczyński – Ślepy rumak z Winety Marzenna Rzeszowska – O zdrajcy burmistrzu i pasterce Anusi Marzenna Rzeszowska – Tajemnica herbu Goleniowa Czesław Piskorski – Wieniec Zgody Gracjan Bojar-Fijałkowski – Zaraza w Połczynie Stanisław Świrko – Kłopoty mieszkańców Sianowa Jerzy Buczyński i Stanisław Świrko – Skąd pochodzi nazwa miasta Kamień Jerzy Buczyński – O Morzu Czerwonym w Stargardzie Jerzy Buczyński – Baszta Kaszana w Trzebiatowie Stanisław Świrko – Skarby zamku drahimskiego Stanisław Świrko – Ambona w Radaczu Marceli Labon – O widmie na Grodźcu

VIII. O ZBÓJCACH I PIRATACH

Gracjan Bojar-Fijałkowski – O zbójcach z Góry Chełmskiej i mosiężnym rogu Monika Wiśniewska – O głazie Kołyską zwanym Stanisław Deskur – Rozbójnik Gracjan Bojar-Fijałkowski – Strachy nad jeziorem Glicko Tymoteusz Karpowicz – Czarny Lewiatan Władysław Łęga – Okręt widmo Tymoteusz Karpowicz – Siedmiu łebian w niebie Stanisław Świrko – O urodziwej Stence * korsarce wolińskiej

IX. O ZACZAROWANYCH SKARBACH, SZCZĘŚCIU I LUDZKIEJ CHCIWOŚCI

Gracjan Bojar-Fijałkowski – O ubogim gospodarzu i bursztynowych skarbach Janina Buczyńska – Ubogi bednarz z Kołbacza, który osadę Sowno założył Gracjan Bojar-Fijałkowski – Kamień szczęścia Gracjan Bojar-Fijałkowski – Skarby podziemnego zamku Stanisław Rzeszowski – Skarb rycerza o sześciu palcach Stanisław Rzeszowski – O skamieniałym chciwcu z Karska Marzenna Rzeszowska – O strażnikach skarbu i pracowitym szewczyku Władysław Łęga – Dzwon Tymoteusz Karpowicz – Złote Jezioro Tymoteusz Karpowicz – Ślepiec z Łeknicy Stanisław Świrko – Szczęście na moście Marzenna Rzeszowska – O skarbie i szubienicy na Serbskiej Górze

X. BAŚNIE O KARZEŁKACH, DIABŁACH, CZAROWNICACH I STRACHACH

Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dobrych karzełkach znad brzegów Jamna Władysław Łęga – Niezwykłe wesele Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dwóch białych gołąbkach Gracjan Bojar-Fijałkowski – Lestek na królewskim dworze Gracjan Bojar-Fijałkowski – Tajemnica czarnej wody Gracjan Bojar-Fijałkowski – Nocna przygoda drwala Marcina Gracjan Bojar-Fijałkowski – Śpiewający przetak Gracjan Bojar-Fijałkowski – O dwóch siostrach gęsiareczkach Gracjan Bojar-Fijałkowski – Odmieniec Gracjan Bojar-Fijałkowski – Pas wilkołaka Gracjan Bojar-Fijałkowski – Kamienna chatka Gracjan Bojar-Fijałkowski – Jak rycerz Bonin diabłu duszę zaprzedał Stefan Deskur – Sześć sióstr Gracjan Bojar-Fijałkowski – Człowiek w kamień zaklęty Gracjan Bojar-Fijałkowski – Olbrzym, diabeł i przemyślny karzełek Gracjan Bojar-Fijałkowski – O złych wróżkach i cudownym źródełku Monika Wiśniewska – Sabat czarownic na górze Słup Władysław Łęga – O zamku w Sławnie Gracjan Bojar-Fijałkowski – Fałszywa kartka Gracjan Bojar-Fijałkowski – Księga tajemnej wiedzy Stanisław Rzeszowski – O błędnym ogniku

Antologię zamykają Słownik wyrazów staropolskich, gwarowych i obcych oraz Źródła

Spis treści, usytuowany na końcu antologii zatytułowany jest Spis Rzeczy.

Przypisy

Kategoria:Literatura dziecięca i młodzieżowa Kategoria:Folklor europejski