250px|right|thumb|Lewada w pobliżu Rabaçal na Maderze 250px|right|thumb|Levada das 25 Fontes na Maderze
Lewada – rodzaj kanału irygacyjnego, służącego do transportu wody z terenów deszczowych (rejonów górskich) na usytuowane niżej pola uprawne, typowego dla wulkanicznych wysp Makaronezji na Oceanie Atlantyckim, tj.: portugalskich archipelagów Madery (Madera, Porto Santo) i Azorów oraz dawnej portugalskiej kolonii, a obecnie niezależnego państwa – Republiki Zielonego Przylądka.
Lewady mają zazwyczaj niewielkie nachylenie, omijają doliny i góry, biegną przez tunele, przecinając naturalne cieki wodne akweduktami, a wybudowane wzdłuż nich ścieżki służą jako szlaki turystyczne. Woda z lewad bywa również wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej. Największy system lewad (około 200 kanałów) znajduje się na Maderze (jego łączną długość szacuje się na 2000–3000 kilometrów), gdzie woda jest transportowana z północy i centrum wyspy na południowe wybrzeże.
Lewady na Maderze Na Maderze pierwsze lewady wybudowano w XV w. w celu nawodnienia upraw owoców, trzciny cukrowej i bananowców, rosnących na południu wyspy, chłodniejszą wodą z północy. Charakterystyczne dla lewad są utwardzone ścieżki wiodące wzdłuż kanałów, pozwalające na konserwowanie go (zapewnienie drożności). Obecnie wiele z tych ścieżek jest trasami spacerowymi i jedną z największych atrakcji turystycznych tego archipelagu.
Wykaz głównych lewad na Maderze +Levada da Achada do AlvesLevada de FigueirasLevada do ReiLevada da Achada GrandeLevada de Marques TeixeiraLevada do SeixalLevada da Água de AltoLevada de PiornaisLevada do TechoLevada da BoaventuraLevada de São MartinhoLevada dos BrasileirosLevada da CantinhoLevada de São RoqueLevada dos CardaisLevada da Central da Ribeira da JanelaLevada de SoquinhosLevada dos CedrosLevada da FajãLevada do BaixoLevada dos CurraleirosLevada da Fajã do AmoLevada do Baixo do FaialLevada dos MarinheirosLevada da Fajã do RodriguesLevada do BarreiroLevada dos MoinhosLevada da Fajã NogueiraLevada do Bom SucessoLevada dos TornosLevada da Lagoa do Pico RedondoLevada do BoqueirãoLevada GrandeLevada da MadalenaLevada do Caldeirão do InfernoLevada NegraLevada da MorenaLevada do Caldeirão VerdeLevada Nova de Câmara de LobosLevada da PassadaLevada do CaniçalLevada Nova de Santa CruzLevada da Ponta do PargoLevada do CaniçoLevada Nova do CaniçalLevada da Ponta do SolLevada do CastanheiroLevada Nova do Moinho da SerraLevada da PortelaLevada do CastelejoLevada Nova do Ponta do Sol II ou dos ZimbreirosLevada da Rocha VermelhaLevada do Cedro GordoLevada Nova do Rabaçal (das 25 Fontes)Levada da RodaLevada do Curral da PedraLevada SecaLevada da RoucaLevada do FuradoLevada Velha do RabaçalLevada da Serra da AlegriaLevada do JuncalLevada Velha ILevada da Serra do FaialLevada do LomboLevada Velha IILevada da Serra ILevada do Lombo do Moiro ou da SerraLevadinha João de DeusLevada da Serra IILevada do Lombo IILevado do Curral e CastelejoLevada da Serra IIILevada do Lombo IIITúnel da AlegriaLevada da Serra ou do CabralLevada do MeioTúnel da CamisaLevada da Serra ou do JuncalLevada do MoinhoTúnel da EncumeadaLevada da SilveiraLevada do NorteTúnel do Caldeirão VerdeLevada da SocaLevada do Paul ITúnel do Canal do NorteLevada da TabuaLevada do Paul IITúnel do Curral das FreirasLevada das GinjasLevada do Pico das Eirozes ou GaulaTúnel do Pico GrandeLevada das RabaçasLevada do Pico do ArvoredoTúnel do Pico RuivoLevada das TravessasLevada do Pico do CardoTúnel dos SocorridosLevada de BlandyLevada do Pico do CurralLevada de CalesLevada do Pisão
Lewady na Maderze jako oficjalne szlaki turystyczne Oficjalne szlaki turystyczne w Portugalii, w tym szlaki lewad, dzielą się na trzy kategorie: GR (port. Grande Rota, pol. wielka droga) – szlaki turystyczne dalekobieżne; trasy o długości powyżej 30 km, bądź dłuższe niż jednodniowa wędrówka; to najbardziej znane i najważniejsze szlaki turystyczne w kraju PR (port. Pequena Rota, pol. mała droga) – trasy o długości poniżej 30 km lub szlaki umożliwiające jednodniową wędrówkę; obejmują wszystkie trasy lewad PL (port. Pedestres Locais, pol. lokalne szlaki piesze) – kategoria utworzona w 2006 r. dla tras okrężnych w miastach i wsiach oraz ich okolicach.
Wykaz lewad na Maderze oznaczonych jako szlaki turystyczne (wraz z ich numerami): PR4: Levada do Barreiro, przebieg: Poço da Neve – Casa do Barreiro (gmina Funchal) PR6: Levada das 25 Fontes, przebieg: Rabaçal – 25 Fontes, długość: 4,6 km (gmina Calheta) PR6.1: Levada do Risco, przebieg: Rabaçal – Risco (gmina Calheta) PR6.2: Levada do Alecrim, przebieg: Rabaçal – Ribeira do Lajeado, długość: 3,5 km PR7: Levada do Moinho, przebieg: Ribeira da Cruz – Lamaceiros, długość: 10,3 km (gmina Porto Moniz) PR9: Levada do Caldeirão Verde, przebieg: Queimadas – Caldeirão Verde – Caldeirão do Inferno, długość: 6,5 km (gmina Santana) PR10: Levada do Furado, przebieg: Ribeiro Frio – Portela, długość: 11 km (gmina Santana) PR14: Levada dos Cedros, przebieg: Fanal – Curral Falso, długość: 5,8 km (gmina Porto Moniz) PR16: Levada Fajã do Rodrigues, przebieg: Fajã da Amã – Ribeira da Janela, długość: 3,9 km (gmina São Vicente) PR18: Levada do Rei, przebieg: Quebradas – Ribeiro Bonito, długość: 5,1 km (gmina Santana) PR23: Levada da Azenha, przebieg: Azenha – Caminho Velho do Castelo (gmina Santa Cruz)
Lewady w kulturze Malwy na lewadach – tytuł zbioru reportaży polskiej autorki i reportażystki Barbary Wachowicz.
Przypisy
Kategoria:Hydrologia Kategoria:Madera