Pogrom sikhów w 1984 roku – seria ataków na ludność sikhijską, która miała miejsce w dniach 31 października–3 listopada 1984 roku na terenie Indii.
Przebieg wydarzeń Do pogromu doszło na skutek przeprowadzenia zamachu na premier Indii Indirę Gandhi, która prowadziła politykę wymierzoną przeciwko utworzeniu przez Sikhów niepodległego Chalistanu. W latach 80. XX wieku sikhijski separatysta Jarnail Singh Bhindranwale zaczął nawoływać sikhów do wypowiedzenia wojny z Indiami i wywalczenia niepodległości. W 1984 roku Bhindranwale oraz 1500 jego uzbrojonych zwolenników zabarykadowało się w Złotej Świątyni w Amritsarze. Indira Gandhi ogłosiła stan wyjątkowy, następnie 2 czerwca 1984 roku rozpoczęła operację Niebieska Gwiazda. W ramach operacji 15 tys. żołnierzy rozpoczęło szturm na Złotą Świątynię. Według danych podanych przez rząd Indii, w ramach operacji zginęły 493 osoby. Podczas szturmu zginął również Jarnail Singh Bhindranwale. W kolejnych miesiącach dochodziło do kolejnych ataków na bojowników sikhijskich. Operacja Niebieska Gwiazda oraz późniejsze ataki na sikhów wzbudziły kontrowersje. Rząd Indii był krytykowany za nieuzasadnione stosowanie przemocy, łamanie praw człowieka oraz za znaczne zniszczenie Złotej Świątyni podczas operacji. W odwecie za atak na Złotą Świątynię, 31 października 1984 roku Indira Gandhi zginęła w zamachu. Sprawcą zamachu było dwóch sikhów z jej osobistej ochrony.
Pogrom sikhów rozpoczął się wieczorem 31 października 1984 roku w Delhi. Następnego dnia zamieszki wybuchły w innych regionach Indii. Podczas wystąpień tłum dopuszczał się ataków, podczas których byli mordowani sikhowie. Źródła podają różne dane dotyczące liczby ofiar. Według oficjalnych danych rządowych zginęło 2733 sikhów, według innych źródeł w atakach zginęło ok. 8 tys. sikhów lub kilkanaście tysięcy osób. Podczas wystąpień dochodziło również do gwałtów oraz podpaleń domów i sklepów należących do sikhów. W obawie o swoje życie około 50 tys. osób wyjechało z Indii. W zamieszkach brali udział lokalni liderzy Indyjskiego Kongresu Narodowego, którzy m.in. na podstawie list wyborczych informowali uczestników demonstracji, gdzie mieszkają bądź pracują sikhowie. Policja początkowo nie reagowała na akty przemocy. Pogrom zakończył się 3 listopada 1984 roku po interwencji policji i wojska.
W odpowiedzi na pogrom na przestrzeni lat sikhowie dokonywali ataków terrorystycznych i morderstw na tle politycznym. W 1985 roku sikhijskie ugrupowania separatystyczne przeprowadziły serię zamachów bombowych. Celem jednego z zamachów był indyjski Boeing 747, który wybuchł podczas lotu nad Oceanem Atlantyckim. 31 lipca 1985 roku trzech sikhijskich napastników zastrzeliło parlamentarzystę , oskarżanego o opłacanie uczestników pogromu. W kwietniu 1988 roku podczas strzelaniny zginął , który również był oskarżany o podżeganie do mordowania sikhów. 30 listopada 2009 roku został zamordowany Budh Prakash Kashyap, który dzień wcześniej został uniewinniony od zarzutu uczestnictwa w pogromie.
Do listopada 2009 roku za udział w pogromach skazano na kary więzienia łącznie dwudziestu Hindusów, którzy wzięli udział w dziewięciu morderstwach. W następnych latach odbywały się kolejne procesy sądowe. W listopadzie 2018 roku Sąd Najwyższy Indii skazał na Yashpala Singha za zamordowanie dwóch mężczyzn podczas zamieszek. Była to pierwsza kara śmierci w tej sprawie. 17 grudnia 2018 roku lider Indyjskiego Kongresu Narodowego wraz z kilkoma innymi osobami został skazany na dożywocie za podżeganie do mordowania sikhów podczas pogromu.
Przypisy
Kategoria:1984 w Indiach Sikhowie 1984