Eparchia czernihowska – jedna z eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Jej obecnym ordynariuszem jest metropolita czernihowski i nowogrodzko-siewierski Ambroży (Polikopa)Черниговская и Новгород-Северская епархия, zaś funkcję katedry pełni sobór Trójcy Świętej w CzernihowieСвято-Троицкий кафедральный Собор. mały|240px|Eparchia czernihowska na tle podziału administracyjnego UKP PM Eparchia czernihowska kontynuuje tradycję administratury o tej samej nazwie funkcjonującej w strukturach metropolii kijowskiej Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, działającej od przełomu X i XI w. do końca XV stulecia. Reaktywowana w 1657, eparchia weszła w 1685 do Patriarchatu Moskiewskiego razem z całą metropolią kijowskąA. Mironowicz, Metropolia kijowska w strukturze patriarchatu konstantynopolitańskiego (988–1685) [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Autokefalie Kościoła prawosławnego w Polsce, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2006, . Od 1799 do 1803 eparchia nosiła nazwę małorosyjskiej – czernihowskiej, następnie przyjęła ponownie nazwę pierwotną.
Struktury eparchii zostały niemal całkowicie zniszczone w czasie masowych prześladowań prawosławnych w ZSRR w latach 30. XX wieku. Część świątyń zwrócono Kościołowi prawosławnemu dopiero po agresji niemieckiej na ZSRR. W latach 1959–1989 biskupi czernihowscy byli równocześnie locum tenens eparchii sumskiej. W latach 80. XX wieku, razem ze zmianami politycznymi w ZSRR, rozpoczęło się odbudowywanie struktur administratury.
Eparchii podlega pięć klasztorów: monaster św. Jerzego w Danewce, żeński monaster Narodzenia Matki Bożej w Domnicy, męski Jelecki Monaster Zaśnięcia Matki Bożej, żeński monaster św. Laurentego Czernihowskiego w Beresoczu, żeński monaster Przemienienia Pańskiego w Nowogrodzie Siewierskim, męski
Biskupi czernihowscy Łazarz (Baranowicz), 1657–1692 Teodozjusz (Połonicki-Uglicki), 1692–1696 Jan (Maksymowicz), 1697–1712 Antoni (Stachowski), 1713–1721 Irodion (Żurakowski), 1722–1734 Hilarion (Rogalewski), 1735–1738 Nikodem (Skrebnicki), 1738–1740 Antoni (Czernowski), 1740–1742 Ambroży (Dubnewycz), 1742–1750 Herakliusz (Komarowski), 1752–1761 Cyryl (Laszewecki), 1761–1770 Teofil (Ihnatowicz), 1770–1788 Hieroteusz (Malicki), 1788–1796 Wiktor (Sadkowski), 1796–1803 Michał (Diesnicki), 1803–1818 Szymon (Kryłow-Płatonow), 1818–1820 Laurenty (Bakszewski), 1820–1831 Włodzimierz (Użynski), 1831–1836 Paweł (Podlipski), 1836–1859 Filaret (Gumilewski), 1859–1866 Warłaam (Dienisow), 1866–1871 Nataniel (Sawczenko), 1871–1875 Serapion (Majewski), 1876–1882 Beniamin (Bykowski), 1882–1893 Sergiusz (Sokołow), 1893 Antoni (Sokołow), 1893–1911 Bazyli (Bogojawleński), 1911–1917 Pachomiusz (Kiedrow), 1917–1930 Stefan (Procenko), 1932–1936 Szymon (Iwanowski), 1942–1944 Borys (Wik), 1945–1947 Paisjusz (Obrazcow), 1947 Jakub (Zaika), 1948–1953 Arseniusz (Kryłow), 1953–1954 Guriasz (Jegorow), 1954–1955 Andrzej (Suchenko), 1955–1961 Ignacy (Demczenko), 1962 Pankracy (Kaszperuk), 1962 Teodozjusz (Prociuk), 1962–1964 Nestor (Tuhaj), 1964–1969 Włodzimierz (Sabodan), 1969–1973 Antoni (Wakaryk), 1973–2003 Ambroży (Polikopa), od 2003
Przypisy
*