Hans Kloss (właśc. Stanisław KolickiSerial telewizyjny./MoczulskiPowieść i komiksy., ps. Janek, krypt. J-23) – postać fikcyjna, szpieg podszywający się pod oficera Abwehry w serii przedstawień Stawka większa niż życie i serialu telewizyjnym pod tym samym tytułem. W jego postać wcielał się głównie Stanisław Mikulski.
Właściwy Hans Kloss był niemieckim jeńcem pochwyconym przez Armię Czerwoną i jako taki stanowił postać epizodyczną. Natomiast główny wątek fabularny obraca się wokół przygód podszywającego się pod niego sobowtóra, agenta polskiego i radzieckiego wywiadu.
Występowanie Postać Hansa Klossa i jego sobowtóra wykreowana została pierwotnie w serii przedstawień Teatru Telewizji Stawka większa niż życie. Szczególną popularność przyniósł następnie wyprodukowany na ich podstawie serial telewizyjny Stawka większa niż życie. Postać ta stała się również bohaterem serii opowiadań w formie książkowej (zbeletryzowane scenariusze), komiksów z cyklu Kapitan Kloss, gry komputerowej Hans Kloss wydanej przez LK Avalon oraz filmu Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć.
Charakterystyka postaci thumb|245px|Samochód VW typ 82 Kübelwagen, jakim często poruszał się Hans Kloss
Polak Losy agenta J-23 przedstawione w serialu, powieści i teatrze telewizji różnią się od siebie. W najbardziej popularnej wersji telewizyjnej nazywa się on Stanisław Kolicki, urodził się 17 grudnia 1920 w Kościerzynie, studiował w Wyższej Szkole Technicznej Wolnego Miasta Gdańska, w opowiadaniach jest starszy o dwa lata i nazywa się Stanisław Moczulski (robocza wersja nazwiska zmieniona w czasie powstawania serialu), urodził się w tym samym mieście, studiował najpierw w Gdańsku mieszkając u niemieckiego komunisty, przenosząc się po niej w wyniku antypolskich akcji na Politechnikę Warszawską, w teatrze telewizji znamy tylko jego imię – Staszek, oraz dowiadujemy się, że studiował w Gdańsku, gdzie się urodziłSpektakl pt. „Okrążenie”.. W teatrze telewizji przedstawiona zostaje Maria, babcia Staszka mieszkająca w Gdańsku, gdzie działała w konspiracji, w powieści natomiast przedstawiony zostaje jego stryj, ukrywający się pod nazwiskiem Henryk (Adam) Schmidt, przedwojenny pracownik polskiego wywiadu. Rodzice Kolickiego/Moczulskiego zginęli w czasie wojny.
Po przegranej wojnie obronnej wstąpił do jednej z podziemnych organizacji, otrzymując rozkaz powrotu do rodzinnego miasta na ziemie wcielone do Rzeszy. Aresztowany przez Gestapo został przewieziony do obozu pracy w Królewcu, gdzie pracuje w stoczni Kriegsmarine. Z obozu udało mu się uciec razem z Francuzem Pierre’em, udając się w stronę granicy ze Związkiem Radzieckim. Na miejscu został zwerbowany do współpracy przez wywiad radziecki (nie zostało nigdy sprecyzowane czy NKWD/NKGB czy Razwiedupr/GRUW IV Zarządzie NKWD/NKGB odpowiedzialnym za przerzut dywersantów służył st. lejt. Nikołaj Kuzniecow, jeden z pierwowzorów Klossa. Agenci tego wydziału w przeciwieństwie do tych pracujących dla I Zarządu NKWD/NKGB i GRU byli wysyłani za front w konkretnych celach (w przypadku Kuzniecowa była to likwidacja Ericha Kocha), często na krótkotrwałe terminy. W opowiadaniu „Drugie narodziny” płk Jakubowski mówi Staszkowi, że jego misja potrwa do kilku miesięcy.) ze względu na łudzące podobieństwo do Hansa Klossa, agenta Abwehry. Po kilkumiesięcznym przeszkoleniu pod Erywaniem oraz zapoznaniu się z zeznaniami Klossa w Mińsku rozpoczął służbę w kontrwywiadzie Abwehry na froncie wschodnim w stopnie leutnantaW serialu jest od razu oberleutnantem.. Po 10 miesiącach służby został zdekonspirowany przez oficera SD Hansa Stedke, unikając aresztowania przez upozorowanie śmierci. Po dotarciu drogą lotniczą ze zgrupowania partyzanckiego do Moskwy, gdzie udaje mu się przekonać zwierzchników do upozorowania ucieczki „prawdziwego” Klossa i jego powrotu na służbę do Wehrmachtu (w powieści jego oficerem prowadzącym cały czas jest płk Jakubowski o polskich korzeniach). Po pomyślnej weryfikacji używający kryptonimu J-23 Kolicki-Moczulski wraca do roli Hansa Klossa awansowanego na oberleutnanta (w teatrze telewizji nie ma mowy o ponownej konspiracji, gdyż oskarżenie o szpiegostwo rzuca na oficera SD Greita). Zostaje oficerem Oddziału II Informacyjnego Gwardii Ludowej PPR (od 1944 Armii Ludowej) o pseudonimie „Janek”. W latach 1942–1943 w Generalnym Gubernatorstwie (w powieści uprzednio przebywa w Wiesbaden, gdzie zakupuje wielofunkcyjny scyzoryk z wytrychami), w Borzentowie, Radomiu i w Warszawie. Okresowo służy także w neutralnej Turcji, w Stambule, a także przebywa na urlopie w III Rzeszy (w serialu jest to Gdańsk, w powieści i teatrze Wrocław). W drugiej połowie lata 1943 zostaje przeniesiony do centrali Abwehry w Berlinie, gdzie pracuje do później jesieni tego roku (na urlopie przebywa w Lisku Zdrój), wracając do Warszawy, pod koniec tego roku został odznaczony Krzyżem Żelaznym. Na początku 1944 zostaje wysłany do Francji, do Saint-Gilles w Normandii, co opóźnia się przez pobyt w szpitalu (w serialu leczy rany zadane w zamachu na jego życie, zaś w powieści po bombardowaniu pociągu). Pracuje także w Kołobrzegu (tylko serial). Wraca następnie do GG, gdzie przebywa najpierw w Krakowie, a następnie ponownie w Radomiu, gdzie na początku 1945 odbiera awans na hauptmanna. W ostatnim roku wojny służył ponownie w sztabach, najpierw na Wale Pomorskim, a następnie w oblężonym Tolbergu (w powieści nazwa miasta to Kolberg), gdzie został zdekonspirowany przez SS-Stubaf Hermanna Brunnera znanego jeszcze z Radomia.
Po dekonspiracji Stanisław Kolicki (Moczulski) przeszedł do jawnej służby w Wojsku Polskim w stopniu majora (w serialu i powieści nie wiadomo, kiedy otrzymał tę rangę, w teatrze telewizji po zdobyciu Tolbergu, uprzednio był kapitanem). Został przydzielony do sztabu 2 Armii WP, jednak podczas operacji łużyckiej ponownie wcielił się w rolę hauptmanna Klossa. Losy J-23 po misji w Saksonii zostały przedstawione inaczej w teatrze telewizji niż w serialu i powieści. W wersji teatralnej Kloss wycofuje się z Niemcami do Oberwaldu, skąd udaje się drogą lotniczą do Berlina. W serialu i powieści służył natomiast w jednej z dywizji pancernych, która poddaje się Amerykanom. W obozie jenieckim spotyka ponownie Brunnera (w teatrze zginął on w Berlinie), po ucieczce ponownie służy w LWP.
W drugim sezonie wersji teatralnej dziejącym się w latach 1945–1947 Staszek pracuje w Oddziale II Sztabu Generalnego zajmującym się walką z Werwolfem – hitlerowską partyzantką na Ziemiach Odzyskanych, udał się również do neutralnej Szwajcarii. Serial i powieść kończy się na schwytaniu SS-Gruf Wolfa w 1945, scenarzyści Andrzej Szypulski i Zbigniew Safjan napisali w latach 70 opowiadanie dziejące się w czasach im współczesnych. W nim to były agent J-23 jako Jean Kloss-Moczulski, reporter francuskiego tygodnika „Les études économiques”, tropi w Ameryce Południowej organizację „W”, założoną przez ukrywających się nazistów. Jednym z jej członków jest Hermann (Otto) Brunner ps. „dr Gebhwart”Na podstawie opowiadani powstał serial Życie na gorąco. Nie byłą to jednak kontynuacja „Stawki większej niż życie” tylko osobna historia, której głównym bohaterem był redaktor Maj.. W filmie Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć dowiadujemy się, że po wojnie mjr Kolicki został aresztowany i skazany na śmierć pod fałszywym zarzutem podwójnego szpiegostwa (prawdopodobnie chodzi o walkę z tzw. odchyleniem prawicowo-nacjonalistycznym). W 1975 zrehabilitowany przed laty były agent przyjmuje prośbę polskich służb specjalnych i jako Hans Kloss prowadzi poszukiwania Bursztynowej Komnaty, ponownie spotykając Brunnera.
Niemiec Hans Kloss, pod którego podszywał się Stanisław Kolicki (Moczulski), urodził się 5 październikaOpowiadanie pt. „Drugie narodziny”. (lub 21 marcaSpektakl pt. „Kryptonim Edyta”.) 1919 w Kłajpedzie, był synem właściciela ziemskiego Hermana (Brunona) i Emilii von Wrecker, bratankiem Helmutha – sędziego okręgowego z Królewca, miał także dwie siostryAndrzej Zbych: „Stawka większa niż życie”. Tom I, rozdział 1 „Drugie narodziny”.. Rozpoczął studia na Wyższej Szkole Technicznej Wolnego Miasta Gdańska, mieszkając w mieście na Lindenstraße 17, nie znał języka polskiego, z czego był dumny, prowadząc proniemiecką agitacjęSpektakl teatralny pt. „W pułapce”.. Jednocześnie należał do tajnej komórki NSDAP w Kłajpedzie, był także elewem tajnej podchorążówki Wehrmachtu, którą ukończył w stopniu leutnanta, zostając agentem Abwehry na Litwie o kryptonimie HK-387. Zostaje aresztowany wraz z całą rodziną, ucieka z transportu, wpada podczas próby przekroczenia granicy radziecko-niemieckiej. Więziony jest w siedzibie mińskiego kontrwywiadu, gdzie przeprowadzono drobiazgowe śledztwo, mające na celu podstawienie za niego Stanisława Kolickiego (Moczulskiego). Wraz z hitlerowskimi sukcesami na froncie został przewieziony w głąb ZSRR.
Andrzej Zbych nie wyjaśnił powojennych losów prawdziwego Hansa Klossa. Dopiero w filmie Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć dowiadujemy się, że zwolniony z więzienia Kloss wyemigrował do Niemiec Zachodnich, do Hamburga. Najprawdopodobniej nie porzucił dawnych poglądów, bowiem pojawił się w Madrycie na pogrzebie Otto Skorzennego, gdzie do współpracy namawiali go Martin Bormann, który w 1945 upozorował swoją śmierć, Günter Werner, i największy wróg jego sobowtóra – Hermann Brunner. Został wysłany do Warszawy w celu nawiązania kontaktu z Erichem Kochem, więzionym przez Polaków i odnalezienia Bursztynowej Komnaty. Został jednak aresztowany przez polski wywiad, który w jego miejsce ponownie podstawił mjr rez. Kolickiego.
Pierwowzory szpiega Nikołaj Kuzniecow – starszy lejtnant OMSBON NKWD podszywający się pod przebywającego w niewoli swojego sobowtóra oberleutnanta Paula Sieberta, działał na okupowanej Zachodniej Ukrainie (był także jednym z pierwowzorów Stirlitza) Artur Jastrzębski – agent GRU oraz Gwardii i Armii Ludowej w SA na terytorium Generalnego GubernatorstwaScenarzyści temu zaprzeczyli, natomiast sam Ritter-Jastrzębski uważał, że historia Klossa jest podobna do jego przeżyć oraz spotkał się ze scenarzystami, po projekcji serialu, opowiadając im o tym. Kazimierz Leski – kurier Armii Krajowej podszywający się pod generała Wehrmachtu na zachodzie Europy Jerzy Sosnowski – rezydent polskiego wywiadu w Republice Weimarskiej Henryk Merecki – dowódca grupy dywersyjnej OMSDON NKWD w stopniu lejtnanta w Prusach Wschodnich
Na samym początku spektakle teatralne „Stawka większa niż życie” miały być adaptacją powieści Baron von Goldring Jurija Dold-Mychajłyki, której bohaterem jest kapitan Grigorij Pawłowicz Gonczarenko podszywający się pod hauptmanna Henryka barona von Goldringa. Zmianę narodowości bohatera zaproponował sam Janusz Morgenstern. Odcinek pt. „Café Rose” jest wzorowany na powieściach o Jamesie Bondzie i działalności prawdziwego agenta wywiadu niemieckiego Elyasa Bazny ps. „Cicero”.
Twórcami postaci Hansa Klossa/Stanisława Kolickiego (Moczulskiego) byli Andrzej Szypulski i Zbigniew Safjan, ukrywający się pod pseudonimem Andrzej Zbych. Nazwisko Kloss autorzy wybrali z książki telefonicznej Berlina.
Odtwórcy roli thumb|Stanisław Mikulski (2007), odtwórca roli Stanisława Kolickiego i Hansa Klossa Postać Stanisława Kolickiego i Hansa Klossa, zarówno w wersji teatralnej, jak i w serialu zagrał aktor Stanisław Mikulski. Rola ta przyniosła mu sławę zarówno w Polsce, jak i innych krajach demokracji ludowej, przyczyniła się jednak do tego, że w późniejszym okresie aktor był kojarzony głównie z agentem J-23, a reżyserzy proponowali mu tylko granie bohaterów podobnych do postaci KlossaStanisław Mikulski, Niechętnie o sobie, s. 68.. Twarz Stanisława Mikulskiego została wykorzystana także w komiksie Kapitan Kloss, a także do stworzenia podobizny agenta dla Muzeum Hansa Klossa w Katowicach. W 2012 aktor został lektorem audiobooku powieści „Stawka większa niż życie”.