Feliks Jaworski (ur. w Cyganówce BalińskiejObecnie część wsi Balin na Podolu na północ od Balina, zm. po 1938) – major kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Ludomira i Moniki z Romiszewskich – bratanicy gen. Władysława Romiszewskiego i wnuczki marszałka szlachty kamienieckiej Wincentego Leśniewicza. Siostrzeniec płk. Czesława RomiszewskiegoJ. Romiszewski, Rodzinne powiązania, Ułan Wołyński nr 31, Rok 2007, s. 19–23.

W 1912 ukończył gimnazjum w Kamieńcu Podolskim, a następnie studiował agronomię. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił ochotniczo do 12. Pułku Huzarów, w którego szeregach walczył na froncie niemiecko-austriackim. Ukończył Szkołę Kawalerii w Jelizawietgradzie, a następnie służąc w 17. Pułku Huzarów otrzymał w październiku 1915 nominację na podporucznika. Uczestniczył w walkach na froncie wschodnim. W 1916 dowodził m.in. atakiem na pozycje zajmowane przez legionistów Józefa Piłsudskiego. Po otrzymaniu kolejnego awansu w tym samym pułku do stopnia porucznika został dowódcą szwadronu karabinów maszynowych.

Od kwietnia 1917 jako dowódca konnego oddziału zwiadowców pełnił służbę w 3. pułku Strzelców Polskich. 7 kwietnia 1917 tworzył Polski Szturmowy Szwadron Huzarów, z którym walczył do czasu załamania się frontu rosyjskiego. Podczas walk z chłopami atakującymi dwory w rejonie Płoskirowa został ranny. Po zawarciu układu z magnatem Józefem Potockim podjął się ochrony jego rezydencji w Antoninach. Zbuntowanych chłopów zabijał, a wsie palił.

thumb|Grupa ułanów I Korpusu Polskiego mjr Feliksa Jaworskiego (stoi pośrodku)

Ze szwadronem pod nazwą Oddzielny Dywizjon Szwoleżerów wszedł 22 stycznia 1918 w skład III Korpusu Polskiego, gdzie formował Pułk Szwoleżerów Polskich. Przez generała Michaelisa został awansowany w marcu 1918 do stopnia rotmistrza. 10 czerwca 1918 po kapitulacji III Korpusu ukrył we dworach broń oraz rynsztunek i stanął ze swoimi szwoleżerami na czele tajnej organizacji w Ludwipolu. Z małym oddziałem byłych szwoleżerów przedarł się 18 grudnia 1918 do Włodzimierza Wołyńskiego, gdzie dołączył do grupy majora Władysława Bończy. W czasie przedzierania się na tereny opanowane przez Polaków szwadron walczył z wojskami URL oraz bandami chłopskimi, wskutek czego poniósł znaczne straty. Jego siły, wynoszące na początku 140 ludzi (bez 60 ludzi z oddziału braci Golikowów) i 4 karabiny maszynowe, po przybyciu do Włodzimierza liczyły zaledwie 42 ludzi i 4 kaemy. Wkrótce jednak, dzięki licznemu napływowi ochotników (stanowili oni ¾ oddziału), do końca stycznia 1919 jego siły wzrosły do 8 oficerów, 102 podoficerów i szeregowych żołnierzy oraz 93 koni i 4 kaemów. Szwadron już od 18 grudnia 1918 brał udział w walkach z Ukraińcami, podczas których Feliks Jaworski został ranny. Wg Aleksandra Smolińskiego rtm. Jaworski

O rtm. Jaworskim i jego ludziach w następujący sposób pisała Zofia Kossak:

Od lutego 1919 dowodził Dywizjonem Jazdy Kresowej, a w marcu tego samego roku uzyskał stopień majora. Walczył na froncie wołyńskim pod Torczynem, gdzie objął dowództwo grupy po śmierci pułkownika Lisa-Kuli. Brał udział w zdobyciu Łucka, a następnie w akcji bojowej Dywizji Piechoty generała Hallera. Na froncie poleskim i w walkach ofensywnych wiosną 1920 dowodził grupą, która znajdowała się w składzie 9. Dywizji Piechoty. Podczas odwrotu 17 czerwca został ranny, a we wrześniu organizował Jazdę Ochotniczą mjr. Jaworskiego, która składała się z trzech pułków kawalerii. Przed bitwą warszawską wszedł na jej czele w skład grupy uderzeniowej podległej Naczelnemu Wodzowi. Ścigając wroga po przełamaniu frontu 19 sierpnia 1920 został ranny pod Frankopolem.

Z jazdy ochotniczej organizował jesienią 1920 19. pułk Ułanów Wołyńskich, na czele którego w okresie od grudnia 1920 do maja 1921 nad Dźwiną patrolował polsko–sowiecką linię demarkacyjną. Ze względu na chorobę przebywał dłuższy czas na urlopie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. Po wojnie odbył kurs dla dowódców pułków w Rembertowie. 14 czerwca 1923 został przeniesiony z 5. pułku ułanów do 2. pułku Szwoleżerów Rokitniańskich w Bielsku na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. Z dniem 31 października 1923, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy. W następnym roku był oficerem rezerwy 2 pułku strzelców konnych w Hrubieszowie. 30 marca 1925 został „zwolniony z szeregów armii” na podstawie art. 85 lit. b ustawy z 23 marca 1922 o podstawowych obowiązkach i prawach oficerów Wojsk Polskich.

16 marca 1924 we Włodzimierzu Wołyńskim po powrocie do domu z objazdu majątku, którym administrował, Jaworski wdał się w sprzeczkę z własną matką. W pewnym momencie, w napadzie szału, wyciągnął browninga i zastrzelił jąSzalony czyn mjr. rez. ..[w:] Polska Zbrojna nr 82 z 23 marca 1924, s. 6; Szalony czyn majora rezerwy [w:] Polska Zbrojna nr 88 z 29 marca 1924, s. 4 (sprostowanie do nr. 82)Listy Wołyńskie [w:] Kurier Warszawski nr 260 z 17 września 1925, s. 10. W literaturze utrwalony został także inny przekaz na temat tego tragicznego wydarzenia, zgodnie z którym Jaworski jakoby w czasie awantury w restauracji we Lwowie, wymachując rewolwerem, przypadkowo zastrzelił matkęP. Zychowicz, Sowieci, Rebis, 2017, s. 251

Po zdiagnozowaniu u niego choroby umysłowej został umieszczony w Państwowym Zakładzie dla Umysłowo Chorych w Kulparkowie. W 1938 nadal przebywał w Kulparkowie, dalsze jego losy są nieznane.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 593 (30 czerwca 1921) Krzyż Walecznych czterokrotnie „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918–1921”

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dowódcy 19 Pułku Ułanów Wołyńskich Kategoria:Majorowie kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Oficerowie III Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Strzelców Konnych (II RP) Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Ułanów Zasławskich Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zastępcy dowódcy 2 Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich Kategoria:Zmarli w XX wieku