Alfabet hebrajski, nazywany też pismem żydowskim lub pismem kwadratowym – alfabet spółgłoskowy stosowany do zapisu języka hebrajskiego, jidysz, ladino, judeo-arabskiego i innych języków żydowskich, wywodzący się z alfabetu aramejskiego, a pośrednio z fenickiegoAaron Demsky wskazuje fenicki system pisma jako bezpośrednie źródło dla hebrajskiego, zob. A. Demsky, M. Bar-Ilan, "Writing in Ancient Israel and Early Judaism" [w:] Mikra, Text, Translation, Reading & Interpretation of the Hebrew Bible in Ancient Judaism & Early Christianity, Peabody MA, 2004. i egipskich hieroglifów. Język hebrajski przejął ten rodzaj pisma między IV a II w. p.n.e. (w miejsce wcześniej używanego alfabetu paleohebrajskiego będącego odmianą fenickiego). Składa się z 22 znaków, a w przeciwieństwie do alfabetu łacińskiego nie rozróżnia się w nim liter małych i wielkich. Najstarszy znany zapis pełnego alfabetu hebrajskiego zawiera Kamień z Tel Zajit.
Kierunek pisma: od prawej do lewej.
W alfabecie hebrajskim nie zapisuje się samogłosek, choć współcześnie niektórych liter używa się w tym celu.Klub Hebrajski o alfabecie hebrajskim.
Litery alfabetu hebrajskiego:
ZapisNazwaWymowaWartość numerycznaNowoczesnyTradycyjnyKursywa hebrajskaאא17pxalefnieme; jako samogłoska – [], [], [], []1בב17pxbet[], []2גג17pxgimel[]3דד17pxdalet[]4הה17pxhej/heNazwa użyta w trzecim wydaniu Biblii Tysiąclecia, np. w Lamentacjach (Pallottinum, Poznań – Warszawa 1990, )jako spółgłoska – []; jako samogłoska – [], 5וו17pxwawjako spółgłoska – []; jako samogłoska – [], []6זז17pxzajin/zain[]7חח17pxchet[] lub []8טט17pxtet[]9יי17pxjod/judjako spółgłoska – []; jako samogłoska – [], []10כךכך17px17pxkaf[], []20לל17pxlamed[]30מםמם17px17pxmem[]40נןנן17px17pxnun[]50סס17pxsamech/samek[]60עע17pxajin/ainjako spółgłoska – [] lub nieme; jako samogłoska – [], [], [], []70פףפף17px17pxpe[], []80צץצץ17px17pxcadi/cade/sade[] (polskie c)90קק17pxkof/kuf[], []100רר17pxreszw starożytności [], współcześnie []200שש17pxszin[] (polskie sz), []300תת17pxtaw[], []400
Pięć liter (kaf, mem, nun, pe, cade) przyjmuje na końcu wyrazu inną graficznie formę, zwaną końcową (kaf finalne, mem finalne itd.). Są to tak zwane „litery końcowe” (sofit).
Kształt liter „pisanych” (kursywy) różni się znacznie od pierwowzorów „drukowanych” (pismo kwadratowe).
Niektóre litery zmieniają swoją wymowę (i nazwę) po umieszczeniu wewnątrz litery dageszu (znaku w kształcie kropki). Są to np. wet () → bet (), chaf () → kaf (), fe () → pe (). W niektórych epokach i dialektach języka hebrajskiego istniało też rozróżnienie: thaw () → taw (), nieistniejące we współczesnym hebrajskim (izraelskim). Dodanie dageszu (dagesz hazak) do innej litery oznacza jej podwojenie. Litera szin ma kropkę nad prawym „ramieniem” (lecz nie jest to dagesz) i wtedy wymawiana jest jako „sz”. Kropka nad „ramieniem” lewym zmienia nazwę na sin i wymowę na „s”.
Judaizm uznaje graficzną formę alfabetu za świętą; mistycy żydowscy uważali litery hebrajskie za nośniki duchowych mocy, a ich znajomość za sposób przybliżania się do Boga.
Zobacz też
kabalistyczny zapis dat
Przypisy
Linki zewnętrzne