thumb|Grób Julii Pirotte na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Julia Pirotte-Sokolska, z domu Gina Diament (ur. 20 sierpnia 1908 w Końskowoli, zm. 25 lipca 2000 w Warszawie) – polska fotografka i fotoreporterka narodowości żydowskiej. Sławę przyniosły jej prace wykonane w Marsylii podczas II wojny światowej dokumentujące francuski ruch oporu oraz fotografie skutków pogromu kieleckiego w 1946.
Urodziła się w ubogiej rodzinie żydowskiej, jako córka Borucha Diamenta i Sury Szejnfeld. Gdy miała 6 lat, zmarła jej matka. W wieku 18 lat trafiła na 4 lata do więzienia jako członek Komunistycznej Partii Polski. W 1934 miała wyjechać do Francji do swojej siostry Mindli, ale choroba zatrzymała ją w Belgii, gdzie poślubiła brukselskiego lewicowego działacza Jeana Pirotte'a i rozpoczęła kurs dziennikarstwa i fotografii. W dniu wybuchu wojny, 1 września 1939 przeprowadzała reportaż na Litwie, Łotwie i Estonii.
W maju 1940, po ataku III Rzeszy na Belgię i deportacji męża, przeniosła się na południe Francji. Tam wraz z młodszą siostrą Mindlą Marią (1911-1944) odegrały aktywną rolę w żydowskich i francuskich grupach ruchu oporu. W Marsylii rozpoczęła pracę w charakterze fotoreporterki magazynu „Dimanche Illustré”, będąc jednocześnie kurierką broni, fałszywych dokumentów i publikacji podziemnych. Pełniąca podobną rolę Mindla została aresztowana, a następnie przewieziona do więzienia we Wrocławiu i ścięta gilotyną 24 sierpnia 1944. W pracy zawodowej Julia koncentrowała się na dokumentowaniu życia we Francji pod rządami władz Vichy. Jednocześnie jako członkini francs-tireurs dokumentowała działania maquis w lecie 1944 i wyzwolenie Marsylii.
Po wojnie powróciła do Polski i została fotoreporterką „Żołnierza Polskiego”, dla którego wykonała m.in. dokumentację fotograficzną skutków pogromu kieleckiego z 4 lipca 1946 oraz odbudowy Warszawy. Negatywy trzech filmów z Kielc zostały skonfiskowane przez UB. Wzięła również udział w Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju we Wrocławiu w 1948, wykonując serię zdjęć ich uczestników, m.in. Pabla Picassa, Irène Joliot-Curie i .
W 1957 odwiedziła Izrael. W 1958 poznała i poślubiła ekonomistę Jefima Sokolskiego (1904–1974), który 21 lat spędził w gułagu. Fala antysemityzmu po wydarzeniach marcowych zmusiła ją do zaprzestania działalności zawodowej.
W późniejszych latach regularnie wyjeżdżała do Belgii, Francji i Stanów Zjednoczonych, gdzie w 1984 nowojorski International Center of Photography zorganizował wystawę jej prac. W 2008 kilka jej prac pojawiło się w Zachęcie na wystawie Dokumentalistki.
W 2016 ukazała się powieść Mai Wolny Czarne liście, której Pirotte jest jedną z głównych bohaterek. W 2025 roku jej życie stało się tematem filmu dokumentalnego „Masz odwagę, madam” (w reżyserii Asafa Galaya). Film śledzi losy dwóch współczesnych fotografek, które wyruszają śladami Pirotte, oraz przytacza jej osobiste świadectwo dotyczące jej losów podczas II wojny światowej. W 2026 roku pojawiła się zapowiedź kolejnego filmu dokumentalnego o jej losach "Julia Pirotte - piękno i siła", którego reżyserką jest Ewa Pytka.
Julia Pirotte pochowana jest wraz z mężem Jefimem Sokolskim na Powązkach Wojskowych w Warszawie w kwaterze C33.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy fotografowie Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 2000 Kategoria:Ludzie urodzeni w Końskowoli