Jan Ostroróg (ur. 1565, zm. w czerwcu 1622 w majątku Komarno) – wojewoda poznański w latach 1610–1621, kasztelan poznański w latach 1600–1609, podczaszy koronny w 1588 roku, cześnik koronny w 1580 roku, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1600 rokuHerbarz polski. T. I. Lipsk 1839–1846, s. 379., starosta malborski, garwoliński, kolskiUrzędnicy Wielkopolscy XV–XVIII wieku. Spisy. Oprac. Adam Bieniaszewski, 1987, s. 222., polski pisarz-pamiętnikarz, przyrodnik.
Wywód przodków
Życiorys Był synem Stanisława Ostroroga i Zofii z Tęczyńskich, bratem Mikołaja, kasztelana bełskiegoWłodzimierz Dworzaczek, Ostroróg Jan h. Nałęcz (1565–1622), s. 506.. Szwagier Jana Karola Chodkiewicza, z którym wiódł spór o dobra po Mieleckich.
Pochodził z rodziny luterańskiej, ale przed 1587 przeszedł na katolicyzm. Był zaprzyjaźniony z Piotrem Skargą. Podczas elekcji w 1587 oddał głos na Zygmunta III Wazę. Był stronnikiem Jana Zamoyskiego. W 1588 został mianowany podczaszym koronnym, a w 1600 kasztelanem poznańskim.
Poseł na sejm 1590 roku z województwa kaliskiego i województwa poznańskiegoPosłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 325..
W 1591 udzielił gościny zbiegłemu z Mołdawii do Polski hospodarowi Jeremiaszowi Mohyle.
Podczas Rokoszu Zebrzydowskiego poparł króla, ale starał się mediować pomiędzy monarchą a rokoszanami. Brał udział w Bitwie pod Guzowem. W 1610 został mianowany wojewodą poznańskim.
Przebywał głównie na Rusi Czerwonej (rezydował przeważnie w podmiejskim folwarku koło Komarna, który nazwał Ostrorogiem), ale nie zapominał także o swoich dobrach wielkopolskich. Po powrocie w 1589 r. do wiary katolickiej odebrał protestantom kościół w Grodzisku Wielkopolskim, który otrzymali oni na fali reformacji od jego ojca. W 1593 r. założył w Grodzisku nowe miasto i nadał mu przywileje.
Był dwa razy żonaty; po raz pierwszy z Katarzyną Mielecką, córką wojewody podolskiego Mikołaja Mieleckiego, po raz drugi z Zofią księżniczką Zasławską. Z pierwszego małżeństwa miał syna Mikołaja i córkę Zofię, z drugiego Stanisława, kanonika krakowskiego, Jana i Kazimierza (wszyscy trzej zmarli młodo) oraz trzy córki: Annę, Elżbietę Konstancję i Elżbietę Katarzynę (małżonka pisarza polnego koronnego Andrzeja Sierakowskiego h. DołęgaAndrzej Sierakowski h. Dołęga w i-PSB.).
Inicjator w 1599 r. fundowania klasztoru bernardynów w Sokalu (dał 5000 zł). Zrobił zapis za zgodą Katarzyny Mieleckiej na budowie kolegium jezuickiego we Lwowie na jej wsiach Baczów i Podusilna (koło Przemyślan)Włodzimierz Dworzaczek, Ostroróg Jan h. Nałęcz (1565–1622), s. 509–510., pochowany został u bernardynów w Sokalu.
Prowadził wszechstronną działalność literacką, jest autorem m.in. poradnika myśliwskiego pt. Myślistwo z ogary z 1618 roku oraz traktatu o szachach, który niewydany za jego życia pozostał w rękopisie. Wydał także pierwszy polski podręcznik pszczelarstwa Nauka koło pasiek.
Odziedziczył po ojcu w Wielkopolsce miasta Grodzisk Wielkopolski i Międzychód z przyległymi wsiami w poznańskim województwie. Miał (po matce) Zielów i Łozinę w powiecie lwowskim, Steniatyn – w bełskim, Strzeszkowice i Czołnę w powiecie lubelskim. W 1606 r. scedował królewszczyznę Stulno Sędziwojowi Ostrorogowi (kasztelanowi międzyrzeckiemu).
Przypisy
Bibliografia
Włodzimierz Dworzaczek: Ostroróg Jan h. Nałęcz (1565–1622). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXIV/3, zeszyt 102. Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk – Łódź: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1979, s. 506–511.
Linki zewnętrzne
Dzieła Jana Ostroroga w bibliotece Polona
Kategoria:Cześnicy koronni Kategoria:Kasztelanowie poznańscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Grodziskiem Wielkopolskim (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Komarnem Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Międzychodem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Sokalem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Koronnego Jan Ostroróg Kategoria:Podczaszowie wielcy koronni Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników XVII wieku Kategoria:Polscy pisarze barokowi Kategoria:Polscy prozaicy XVI wieku Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1590 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Starostowie garwolińscy Kategoria:Starostowie kolscy Kategoria:Starostowie malborscy Kategoria:Szlachta luterańska w Polsce konwertowana na katolicyzm Kategoria:Uczestnicy walk z rokoszem Zebrzydowskiego Kategoria:Urodzeni w 1565 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie poznańscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1622