Polska Rama Kwalifikacji () – opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji w Polsce.

Opis Polska Rama Kwalifikacji (PRK), podobnie jak Europejska Rama Kwalifikacji (ERK), składa się z ośmiu poziomów kwalifikacji. Każdy z poziomów opisywany jest za pomocą ogólnych stwierdzeń charakteryzujących efekty uczenia się, jakie musi potwierdzać kwalifikacja, aby znaleźć się na danym poziomie. PRK uwzględnia efekty uczenia się osiągnięte w ramach zorganizowanej edukacji oraz w inny sposób (np. przez szkolenia, doświadczenie zawodowe, samodoskonalenie). Obejmuje edukację ogólną, wyższą i zawodową, w tym to, czego można się nauczyć nie tylko w szkole czy na uczelni, lecz także np. na kursach, szkoleniach, w pracy, w domu. Punktem odniesienia dla charakterystyk poziomów (ang. ) PRK były odpowiednie zapisy w Europejskiej Ramie Kwalifikacji. W kontekście PRK zostały one zdefiniowane w sposób bardzo zbliżony do definicji z zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 kwietnia 2008 roku w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji. W PRK, podobnie jak w ERK, efekty uczenia się opisano w trzech kategoriach: wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych.

Na poszczególnych poziomach PRK odzwierciedlono postępy osiągane przez osobę uczącą się; pokazano, jak w wyniku uczenia się w różnych kontekstach i na różnych etapach życia następuje przyrost w zakresie:

wiedzy (głębi, zakresu) umiejętności (rozwiązywania problemów i innowacyjnego stosowania wiedzy w praktyce, uczenia się i komunikowania) kompetencji społecznych (gotowości do współpracy i do podjęcia odpowiedzialności za realizację powierzonych zadań).

Unikatowym rozwiązaniem zastosowanym w Polsce jest wprowadzenie zasady, że charakterystyki poziomów PRK mają różne stopnie szczegółowości:

po pierwsze, są to uniwersalne charakterystyki poziomów, czyli takie, które dotyczą wszystkich rodzajów edukacji, po drugie, są to bardziej szczegółowe charakterystyki poziomów typowe dla kształcenia ogólnego, dla kształcenia i szkolenia zawodowego oraz dla szkolnictwa wyższego, po trzecie, są to zapisy najbardziej szczegółowe, a więc np. w szkolnictwie wyższym odnoszące się do jednego z ośmiu obszarów kształcenia (np. nauk humanistycznych), w oświacie do wymagań konkretnego przedmiotu, a także ramy sektorowe (np. w sporcie, w bankowości, w budownictwie).

Początkowo w polskojęzycznych dokumentach i opracowaniach używano wieloznacznego terminu „krajowe ramy kwalifikacji”. Z założeń zawartych w zaleceniu Parlamentu Europejskiego i Rady (2008) wynika, że w kraju powinna być jedna rama tego rodzaju, dlatego przyjęto dla niej nazwę Polska Rama Kwalifikacji.

Polska Rama Kwalifikacji – korzyści – dla pracowników

pomoże przedstawić swoje kwalifikacje w sposób zrozumiały dla pracodawców na europejskim rynku pracy, ułatwi osobom niemającym formalnego wykształcenia potwierdzenie wiedzy i umiejętności zawodowych (zdobytych nie tylko w szkole czy na uczelni, lecz także np. w wyniku pracy, własnego doświadczenia, nauki przez Internet, w czasie kursów czy szkoleń), a tym samym uzyskanie świadectwa lub certyfikatu niezbędnego przy poszukiwaniu pracy oraz potwierdzenie posiadanych kompetencji, zwiększy możliwości i sposoby kształcenia się osobom bezrobotnym lub zagrożonym bezrobociem, uprości zmianę zawodu.

– dla uczących się

pomoże w określeniu swojej wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych, będzie wsparciem w ustaleniu własnej ścieżki kariery i zaplanowaniu osobistego rozwoju zawodowego, ułatwi ocenę jakości szkoleń i kursów, pozwoli na uniknięcie zbędnego powtarzania zajęć i kursów na różnych poziomach uczenia się, umożliwi ocenę tego, ile są warte zdobywane przez nas dyplomy czy certyfikaty, zachęci do uczenia się przez całe życie.

– dla pracodawców

ułatwi rekrutację pracowników, pozwoli uniknąć kosztownych błędów dzięki precyzyjnemu formułowaniu wymaganej wiedzy i umiejętności, pozwoli lepiej planować siatki płac i szkoleń dla pracowników, umożliwi dokładniejszą diagnozę kompetencji pracowników i wskaże możliwości doskonalenia, zbliży rynki pracy i edukacji, łatwiej będzie rozpoznać potrzeby obydwu tych rynków i uzupełniać luki np. przez nowo powstałe zawody, zwiększy szanse polskich firm w międzynarodowych przetargach, da możliwość udowodnienia wartości oferty oraz przedstawienia jej w zrozumiały sposób za granicą, pozwoli na samoocenę kompetencji i wyszukanie odpowiednich szkoleń w celu ciągłego samorozwoju.

Dodatkowe korzyści z wprowadzenia Polskiej Ramy Kwalifikacji:

porównywalność kwalifikacji na polskim i europejskim rynku pracy, lepsza informacja o kompetencjach absolwentów – dla pracodawców i edukatorów, możliwość uznawania kompetencji spoza edukacji formalnej, nowe narzędzie dla doradców edukacyjno-zawodowych, którzy będą mogli skuteczniej wspierać osoby chcące się przekwalifikować i podnieść swoje kompetencje, a także szukające pracy, mobilność uczących się i absolwentów, zwiększenie motywacji do uczenia się (perspektywa ), podniesienie jakości nauczania.

Historia PRK Nad przygotowaniem i wdrożeniem Polskiej Ramy Kwalifikacji Polska pracuje od 2006 r. W celu koordynacji działań związanych z przygotowaniem tego projektu 17 lutego 2010 r. powołany został Międzyresortowy Zespół do spraw uczenia się przez całe życie. W celu wykonywania zadań związanych z monitorowaniem procesu tworzenia i wdrażania PRK utworzony został podzespół – Komitet Sterujący do spraw Krajowych Ram Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (Komitet ds. KRK), któremu przewodniczy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W skład Komitetu ds. KRK dla uczenia się przez całe życie weszli przedstawiciele delegowani przez: Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministra Edukacji Narodowej, Ministra Gospodarki, Ministra Pracy i Polityki Społecznej, Ministra Rozwoju Regionalnego, Ministra Spraw Zagranicznych, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministra Zdrowia, Ministra Obrony Narodowej, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministra Infrastruktury.

Od października 2008 r. do stycznia 2010 r. nad Polską Ramą Kwalifikacji były prowadzone prace eksperckie w ramach projektu systemowego „Opracowanie bilansu kwalifikacji i kompetencji dostępnych na rynku pracy w Polsce oraz modelu Krajowych Ram Kwalifikacji”. W efekcie tych prac powstał ekspercki projekt Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK) oraz wstępne wytyczne do ich wdrożenia. Najistotniejsze wyniki prac zespołu ekspertów zostały opisane w dokumencie pt. „Od Europejskich do Krajowych Ram Kwalifikacji”.

Od lipca 2010 r. Instytut Badań Edukacyjnych realizuje w ramach kontynuacji prac nad PRK projekt systemowy „Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie”, w efekcie którego zostanie wypracowany ostateczny projekt Polskiej Ramy Kwalifikacji oraz instytucji ds. rejestru kwalifikacji.

W ramach budowania systemu kwalifikacji w Polsce Instytut Badań Edukacyjnych w lutym 2011 r. zaprosił do debaty na temat Polskiej Ramy Kwalifikacji (PRK) przedstawicieli różnych grup interesariuszy, przyszłego systemu kwalifikacji. W rozmowach wzięło udział 200 przedstawicieli 101 instytucji, w tym: rządowych i międzynarodowych, urzędów pracy, związków zawodowych i pracodawców, przedsiębiorców, firm szkoleniowych oraz instytucji badawczych, środowiska systemu edukacji formalnej i innych organizacji pozarządowych. Zakończona w czerwcu 2011 r. seria spotkań umożliwiła udział partnerów społecznych w procesie tworzenia rozwiązań systemowych.

W efekcie prac nad Polską Ramą Kwalifikacji powstał też raport referencyjny opisujący, jak polski model odnosi się do Europejskiej Ramy Kwalifikacji. Raport został zatwierdzony przez polski rząd, a następnie – Komisję Europejską w maju 2013 r. Zakończenie prac nad projektem krajowego systemu kwalifikacji nie wyklucza modyfikacji w przyszłości. Opracowanie i wdrożenie Polskiej Ramy Kwalifikacji stanowi także jeden z obszarów działań planowanych w ramach „Perspektywy uczenia się przez całe życie”, która w 2013 r. została przedstawiona do konsultacji społecznych. Jednym z proponowanych celów „Perspektywy…” jest stosowanie podejścia opartego na efektach uczenia się w krajowym systemie kwalifikacji (zgodnie z zasadami stanowiącymi Europejską Ramę Kwalifikacji). Kolejnym etapem tak zaprojektowanych prac będzie wdrożenie Polskiej Ramy Kwalifikacji oraz Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji. Działania w realizowanym przez Instytut Badań Edukacyjnych projekcie będą w tym czasie służyły wsparciu wdrażania PRK przez wyznaczoną do tego instytucję w ramach systemu administracji rządowej.

Wdrażanie Polskiej Ramy Kwalifikacji wspierane jest przez projekty dotyczące różnych obszarów edukacji, w szczególności szkolnictwa zawodowego i szkolnictwa wyższego, a także rynku pracy, realizowane również w ramach priorytetu III PO KL. Działania te mają na celu m.in. przygotowanie propozycji opisów zawodów w ramach kwalifikacji, z uwzględnieniem efektów uczenia się.

31 marca 2015 r. Rada Ministrów przyjęła założenia do projektu ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji.

Zobacz też Europejska Rama Kwalifikacji (ERK) Kompetencje społeczne Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji Zintegrowany System Kwalifikacji

Przypisy

Bibliografia

Słownik podstawowych terminów dotyczących krajowego systemu kwalifikacji pod red. Stanisława Sławińskiego, Warszawa 2013 r., s. 44. Instytut Badań Edukacyjnych, Raport referencyjny. Odniesienie Polskiej Ramy Kwalifikacji na rzecz uczenia się przez całe życie do Europejskiej Ramy Kwalifikacji, Warszawa 2013 r., s. 21. Instytut Badań Edukacyjnych, Polska Rama. Polska i PRK

Linki zewnętrzne Strona Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji Centrum informacji o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji Strona Instytutu Badań Edukacyjnych Strona MEN

Kategoria:Zarządzanie zasobami ludzkimi Kategoria:Edukacja w Polsce Kategoria:Edukacja zawodowa