Przemysław Paul Zalewski (ur. 1967 w Białymstoku) – polski profesor ochrony materialnego dziedzictwa kulturowego, historyk architektury i urbanistyki, specjalista w dziedzinie ochrony zabytków, pracownik naukowy Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.
W latach 1986–1992 studiował Konserwatorstwo i Zabytkoznawstwo na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie w 1992 otrzymał nagrodę im. Jerzego Frycza za pracę magisterską o architekturze teatralnej wiedeńskiego „Atelier Fellner & Helmer”. W latach 1991–1993 był dwukrotnym stypendystą GFPS, a także stypendystą Landu Bawarii. W okresie tym studiował historię sztuki, ochronę zabytków oraz archeologię na uniwersytetach w Heidelbergu i w Bambergu, gdzie skończył podyplomowe studium konserwatorskie. 1994–1997 był pracownikiem naukowym na uniwersytecie w Bambergu, a w latach 1997–2000 pracował jako rzeczoznawca w zakresie badań, dokumentacji i konserwacji obiektów zabytkowych we wschodniej, jak i w zachodniej części Niemiec. W 2000 roku obronił doktorat na Wydziale Architektury Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. W latach 2000–2003 pracował jako adiunkt w Katedrze Ochrony Zabytków uniwersytetu weimarskiego (), a w okresie 2004-2009 jako Junior-Profesor ze specjalizacją ochrona zabytków i badania architektoniczne na uniwersytecie w Hanowerze. Od 2009 roku jest kierownikiem zaocznych studiów podyplomowych w zakresie Ochrony Europejskiego Dziedzictwa Kulturowego Europejskiego Uniwersytetu Viadrina i Collegium Polonicum w Słubicach.
Zalewski jest członkiem wielu stowarzyszeń branżowych, m.in. niemieckiego Komitetu Narodowego ICOMOS. Odgrywa on aktywną rolę w komitetach egzekutywnych ENCOUNTER (European Network for Country House and Estate Research), jak i Grupy Roboczej Polskich i Niemieckich Historyków Sztuki i Konserwatorów Zabytków. Należy on także do Rady Redakcyjnej (Editorial Board) periodyku „Journal of Comparative Cultural Studies in Architecture” wydawanego przez Institut für vergleichende Architekturforschung http://www.iva-icra.org/deu/ na Uniwersytecie Technicznym w Wiedniu i jest oficjalnym konsultantem Kancelarii Państwa Kraju Związkowego Saksonia-Anhalt. Sporadycznie pełni też funkcje doradcze dla innych renomowanych instytucji politycznych i naukowych, takich jak Bundestag, Federalne Ministerstwo Badań i Technologii, Parlament Miast Niemieckich (Deutscher Städtetag), Fundacja Humboldta czy Deutsche Forschungsgemeinschaft.
Zalewski przez wiele lat współpracował we francusko-niemieckich programach inwentaryzacji architektury romańskiej w południowej Burgundii. Był też trzykrotnie jurorem wysoko dotowanej nagrody Niemieckiego Kościoła Ewangelickiego przyznawanej raz na trzy lata za innowacyjne projekty użytkowania historycznych budynków sakralnych. W latach 2017–2019 Zalewski koordynował wspólnie z Ewangelickim Biskupstwem Luterańskim w Sybinie (Rumunia) program diagnostyki zagrożonych kościołów warownych ulokowanych w zakolu Karpat w Transylwanii. Obejmujący łącznie 40 zespołów fortecznych program diagnostyki należał do największych tego typu przedsięwzięć w Rumunii. Zalewski był koordynatorem niemieckiej części projektu finansowanej przez resort kultury i mediów rządu Niemiec. W 2018 roku Zalewski został powołany do jury prestiżowej nagrody Georg Dehio-Kulturpreis przyznawanej przez Niemieckie Forum Kultury Europy Środkowej i Wschodniej. W 2020 roku został jednym z trzech Dyrektorów w Research Center Sanssouci (RECS) w Poczdamie.
W obrębie zainteresowań badawczych Zalewskiego znajdują się również tematy związane z architekturą i urbanistyką XX wieku.
Zalewski był w przeszłości organizatorem wielu konferencji i inicjatyw polsko-niemieckich.
Publikacje książkowe P. Zalewski, D. Poulot, E. Tulmets (red.), L’effet patrimoine : transmissions entre ruptures et continuités. Quebec 2025. P. Zalewski, M. v. Engelberg (red.), Leonhard Christoph Sturm, Theorie und Praxis der Architektur im frühen 18. Jahrhundert. Petersberg 2023. P. Zalewski, M. Abraham-Diefenbach (red.), Marginalisiertes Kulturerbe und Perspektiven für regionale Entwicklung. Schlösser, Gutshäuser und jüdische Friedhöfe im deutsch-polnischen Grenzland. Frankfurt (Oder) – Słubice 2022 P. Zalewski, K. Stefanski (red.), Die postindustrielle Stadt und ihr Erbe im 21. Jahrhundert. Schutz-Erhaltung-Revitalisierung. Miasto poindustrialne i jego dziedzictwo w XXI wieku. Ochrona-konserwacja-rewitalizacja. (Seria wydawnicza Instytutu Sztuki PAN: „Das gemeinsame Kulturerbe – Wspólne Dziedzictwo” hg. v. M. Omilanowska, Bd. 13), Warszawa 2021. P. Zalewski, Die Gunst der Stunde. Architektur der Weimarer Republik in Frankfurt (Oder) – Wielka Szansa. Architektura we Frankfurcie nad Odrą w czasach Republiki Weimarskiej. Berlin 2018 P. Zalewski, J. Drejer (red.), Kulturerbe und Aneignungsprozesse in deutsch-polnischen Kontakträumen. Motivationen, Realitäten, Träume. / Dziedzictwo kulturowe i procesy dziedziczenia w rejonach przenikania się kultury polskiej i niemieckiej. Motywacje, realia, wizje. (Seria wydawnicza Instytutu Sztuki PAN: „Das gemeinsame Kulturerbe – Wspólne Dziedzictwo” hg. v. M. Omilanowska und J. Sito, Bd. 9), Warszawa 2014. P. Zalewski (red.), Biozidbelastete Kulturgüter. Grundsätzliche Hinweise und Texte zur Einführung in die Problematik.Frankfurt (Oder) 2014 S. Braun, P. Zalewski (red.) Denkmal trifft Schule. Schule trifft Denkmal. Bonn-Frankfurt (Oder) 2014 P. Zalewski, B. Bielinis-Kopeć (red.), Społeczeństwo obywatelskie a ochrona zabytków na pograniczu polsko-niemieckim / Zivilgesellschaft und Denkmalschutz im deutsch-polnischen Grenzgebiet. Gubin 2014 P. Zalewski, J. Drejer (red.), Polsko-niemieckie dziedzictwo kulturowe a społeczeństwo obywatelskie w dzisiejszej Polsce. Doświadczenia, trendy, szanse. Deutsch-polnisches Kulturerbe und die Zivilgesellschaft im heutigen Polen. Erfahrungen, Trends, Chancen. Warszawa 2012 P. Zalewski (red.), Dachkonstruktionen der Barockzeit in Norddeutschland und im benachbarten Ausland. Petersberg 2009. P. Zalewski, Baugeschichte einer Handwerkerstadt. Stadtgefüge und Baukonstruktionen in der Stadt Schmalkalden vom 13. bis zum 18. Jahrhundert. Erfurt-Altenburg 2003. J. Cramer, Th. Eissing, P. Zalewski, A. Prescher, Dächer in Thüringen. Bad Homburg-Leipzig 1996.
Przypisy https://d-nb.info/1111647836/04.
Linki zewnętrzne Życiorys prof. Zalewskiego
Publikacje książkowe zarejestrowane w Deutsche Nationalbibliothek
Kategoria:Urodzeni w 1967 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Nauczyciele akademiccy Collegium Polonicum w Słubicach Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Hanowerskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku