Marian Borkowski (ur. 17 sierpnia 1934 w Pabianicach) – polski kompozytor, muzykolog, pianista, pedagog, animator i organizator życia muzycznegoMarian Borkowski, [biogram w:], Lindstedt Iwona, Encyklopedia Muzyczna PWM, część biograficzna pod red. Elżbiety Dziębowskiej, tom a-b – suplement, PWM, Kraków 1998, s. 62-63. , .
ŻyciorysEkspresja formy – ekspresja treści. Marianowi Borkowskiemu w siedemdziesięciolecie urodzin, księga jubileuszowa, red. Alicja Gronau-Osińska, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Warszawa 2004. Studia muzyczne odbył w latach 1959–1965 w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej (obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina) w Warszawie w klasie kompozycji Kazimierza Sikorskiego oraz w klasach fortepianu Jana Ekiera i Natalii Hornowskiej. W tym samym czasie studiował muzykologię w Uniwersytecie Warszawskim, którą ukończył pod kierunkiem Józefa M. Chomińskiego w roku 1966. W latach 1966–1968, jako stypendysta rządu francuskiego, kontynuował studia kompozytorskie u Nadii Boulanger i Oliviera Messiaena w Konserwatorium Paryskim i w Konserwatorium Amerykańskim w Fontainebleau oraz u Iannisa Xenakisa w Ecole Pratique des Hautes Etudes, jak również studia muzykologiczne pod kierunkiem Jacques’a Chailleya i Barry’ego S. Brooka w Uniwersytecie Paryskim (Sorbonne). Jednocześnie studiował filozofię u Jeana Hyppolite i Jules’a Vuillemina w Sorbonie oraz w Collège de France. Brał udział w Międzynarodowych Kursach Nowej Muzyki w Darmstadt (1972, 1974) oraz w Accademia Musicale Chigiana w Sienie (1973, 1975 – Diploma di Merito), pracując w zakresie kompozycji pod kierunkiem Györgya Ligetiego, Iannisa Xenakisa, Karlheinza Stockhausena i Franco DonatoniegoMarian Borkowski, [biogram w:] strona internetowa M. Borkowskiego (ang.), www.marianborkowski.pl, dostęp: 15.03.2019.
W latach 1968–2020 wykładał kompozycję i instrumentację symfoniczną w Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie (obecnie Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina). W 1976 roku został docentem, a w roku 1989 otrzymał tytuł naukowy profesora sztuk muzycznych. Prowadził klasę kompozycji. Był prodziekanem Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki (1975–1978), prorektorem Akademii (1978–1981, 1987–1990), kierownikiem Katedry Teorii Muzyki (1993–1999), dziekanem Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki (1996–1999), kierownikiem Katedry Kompozycji (1999–2004), organizatorem i kierownikiem Podyplomowych Studiów Teorii Muzyki (1998–2008) oraz Podyplomowych Studiów Kompozycji (2000–2008). W latach 2010–2013 wykładał także kompozycję w Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Ponadto, był wykładowcą na kursach mistrzowskich i sympozjach kompozytorskich (Amsterdam, Belgrad, Breaza, Bukareszt, Cleveland, Cluj, Esztergom, Klagenfurt, Kwangju, Lyon, Meksyk, Montreal, Moskwa, Olsztyn, Paryż, Quebec, Seul, Siena, Taegu, Taszkent, Valparaíso, Wiedeń)Strona internetowa Polskiego Centrum Informacji Muzycznej (pol.), https://polmic.pl/index.php?option=com_mwosoby&id=93&litera=2&view=czlowiek&Itemid=5&lang=pl dostęp: 15.03.2019.
Od 1989 roku wykłada kompozycję jako visiting professor lub guest composer w Concordia University (Montreal), University of Montreal, Conservatoire de Musique du Québec (Québec), Conservatoire National de Musique (Boulogne-Billancourt, Paris), Accademia Musicale Chigiana (Siena), University of Kansas (Lawrence), University of Southern California (Los Angeles), San Francisco State University, Eastman School of Music (Rochester), Georgia State University (Atlanta), Tulane University of Louisiana (New Orleans), University of North Texas (Denton), Bowling Green State University, Shenandoah University (Winchester), University of Charleston, Rice University (Houston), University of Miami, William Paterson University of New Jersey (Wayne), Baldwin-Wallace Conservatory (Berea, Ohio), Southwest Missouri State University (Springfield), Hanyang University (Seoul), Seoul Superior Conservatory of Music, Keimyung University (Taegu), Catholic University of Taegu-Hyosung, Korean National University of Arts (Seoul), University of Suwon, Seoul National University, Chonnam National University (Kwangju)Marcin Tadeusz Łukaszewski, Marian Borkowski, [biogram w:] Kompozytorzy polscy 1918–2000, tom II Biogramy, red. M. Podhajski, Akademia Muzyczna im. S. Moniuszki, Akademia Muzyczna im. F. Chopina, Gdańsk – Warszawa 2005, s. 111-120. .
Wykształcił grono kilkudziesięciu kompozytorów polskich: Joanna Badełek, Renata Baszun, Wojciech Blecharz, Marcin Błażewicz, Maria Borecka, Katarzyna Bortkun-Szpotańska, Artur Cieślak, Dorota Dywańska, Łukasz Farcinkiewicz, Aleksandra Garbal, Szymon Godziemba-Trytek, Alicja Gronau-Osińska, Igor Jankowski, Szymon Kawalla, Sławomir Kłodnicki, Jerzy Kornowicz, Aleksander Kościów, Bartosz Kowalski, Renata Kunkel, Paweł Kwapiński, Dariusz Łapiński, Paweł Łukaszewski, Marcin Tadeusz Łukaszewski, Emilian Madey, Aldona Nawrocka, Ryszard Osada, Grażyna Paciorek-Draus, Maria Pokrzywińska, Paweł Przezwański, Roman Rewakowicz, Jędrzej Roch-Rochecki, Piotr Spoz, Paweł Sprync, Paweł Strzelecki, Łucja Szablewska, Dariusz Szankin, Wojciech Szmidt, Seweryn Ścibior, Hadrian Filip Tabęcki, Marek Towiański, Tadeusz Trojanowski, Marcin Wierzbicki, Sławomir Wojciechowski, Sławomir Zamuszko, Maciej Zieliński, Maciej Żółtowski, a także liczną grupę studentów, stażystów i doktorantów z zagranicy (m.in.): Boris Alvarado-Gutierrez (Chile), Robin Chemtov (Kanada), Choi Chun-hee (Korea Południowa), Alessandra Ciccaglioni (Włochy), Joe Cutler (Wielka Brytania), Gwon Sung-hyun (Korea Południowa), Hong Jin-pyo (Korea Południowa), Kim Jin-keum (Korea Południowa), Lee Chong-man (Korea Południowa), Lee Mi-jin (Korea Południowa), Daniel Luzko (Paragwaj/USA), Ginger Mayerson (USA), Paul Scriver (Kanada), Tony Srouji (Kanada), Brian Thompson (Kanada), Fanny Tran (Belgia), Gabriel Mãlãncioiu (Rumunia). Jego studenci i absolwenci zdobyli ponad 400 nagród i wyróżnień na krajowych i międzynarodowych konkursach kompozytorskichMarian Borkowski, [biogram w:], strona internetowa Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie (pol.), www.chopin.edu.pl/pl/osobowe/marian-borkowski, dostęp: 15.03.2019.
Utwory Mariana Borkowskiego były wykonywane na koncertach kameralnych i symfonicznych w 30 krajach Europy, a także w Australii, Boliwii, Brazylii, Chile, Chinach, Ekwadorze, Iranie, Jamajce, Japonii, Kanadzie, Kolumbii, Korei Południowej, Kubie, Kuwejcie, Malezji, Meksyku, Peru, Singapurze, Turcji, USA i Wenezueli. Znalazły się one również w programach ponad 50 krajowych i około 60 międzynarodowych festiwali muzycznych (m.in. w Aix-en-Provence, Berlinie, Bilbao, Darmstadt, Esztergom, Genewie, Kwangju, Lizbonie, Los Angeles, Lwowie, Madrycie, Meadville, Metz, Meksyku, Monachium, Paryżu, Salzburgu, Pusan, Santa Cruz, Seulu, St. Petersburgu, Taegu, Utrechcie, Valparaíso, Viitasaari, Warszawie, Witten). Ponadto, wiele jego kompozycji zostało nagranych w radio i telewizji (w ponad 25 krajach) oraz na ponad 60 płytach analogowych i CD wydanych przez Acte Préalable, DUX, Chopin University Press, Global Sound Media (Seul), GM Records, MTJ, Musica Sacra Edition, Olympia (Londyn), Polonia Records, Polskie Nagrania • Muza, ProViva Intersound (Monachium), Sound-Pol, Gamma CD, VeritonMarian Borkowski, [biogram w:], Who is who w Polsce, wydanie 1, Hübners blaues Who is Who, Verlag für Personenenzyklopädien AG, Zug (Schweiz) 2002, s. 171. .
Jako pianista koncertował w kraju oraz w Austrii, Francji, Kanadzie, Korei Południowej, Rosji, Wielkiej Brytanii, Włoszech i USA. Dokonał nagrań radiowych, telewizyjnych i płytowych utworów własnych i innych kompozytorów polskichMarcin Tadeusz Łukaszewski, Marian Borkowski, [biogram w:] Polish Composers 1918–2000, ed. by Marek Podhajski, Akademia Muzyczna im. S. Moniuszki, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Gdańsk – Lublin 2013, s. 357-363. .
Dorobek naukowy Mariana Borkowskiego obejmuje ponad 30 prac teoretycznych z zakresu teorii muzyki XX i XXI wieku, współczesnych technik kompozytorskich, współczesnej techniki orkiestracyjnej, sonologii, dodekafonii (a zwłaszcza warsztatu kompozytorskiego Antona Weberna), muzyki polskiej XX i XXI wieku i pedagogiki kompozycji. Marian Borkowski uczestniczył w ponad 70 międzynarodowych kongresach, konferencjach, sympozjach, sesjach naukowych i festiwalach w kraju i za granicąZłota Księga Nauki Polskiej – Naukowcy Zjednoczonej Europy, red. Krzysztof Pikoń, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2006, s. 63-64. .
Jest członkiem wielu organizacji muzycznych w Polsce, Belgii, Japonii i Stanach Zjednoczonych. W latach 1971–77 był wiceprezesem Oddziału Warszawskiego Związku Kompozytorów Polskich. Od roku 1985 jest twórcą i dyrektorem artystycznym Festiwalu Laboratorium Muzyki Współczesnej, a od 1995 roku prezesem Stowarzyszenia Laboratorium Muzyki Współczesnej. Był członkiem jury wielu krajowych (w ponad 70) i zagranicznych (w ponad 20) konkursów kompozytorskich i wykonawczych (m.in. w Belgradzie, Florencji, Paryżu, Esztergom, Nowym Orleanie, Seulu, Suwon, Taegu, Valparaíso, Guadalajara, Brauweiler, Cambridge, Rouen, Kolonii i Rzymie)Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, red. Janusz Kapuścik, tom V, suplement A-Z, Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa 2006, s. 100. Łukaszewski Marcin Tadeusz, Życie, działalność i twórczość kompozytorska Mariana Borkowskiego – rekonesans, „Seminare. Poszukiwania Naukowe” 2016 nr 2 (tom 37), s. 187-199.
Ordery i odznaczeniaStudia nad twórczością Mariana Borkowskiego, red. Marcin Tadeusz Łukaszewski, „Musica Sacra Nova” nr 2, Warszawa 2008. 1971 – Odznaka XX-lecia Zrzeszenia Studentów Polskich 1977 – Srebrny Krzyż Zasługi 1979 – Srebrny Medal Premio Vittorio Gui (Włochy) 1981 – Medal Pamiątkowy Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie 1981 – Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” nadana przez Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej 1984 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 1985 – Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” 1985 – Medal 40-lecia Polski Ludowej 1988 – Medal Uniwersytetu Narodowego w Seulu 1989 – Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” nadany przez Ministra Obrony Narodowej 2002 – Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski 2004 – Medal Honorowy Pontificia Universidad Católica de Valparaíso (Chile) 2004 – Honorowa Plakieta Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie 2008 – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 2010 – Medal Za zasługi dla Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina 2012 – Medal Komisji Edukacji Narodowej nadany przez Ministra Edukacji Narodowej 2014 – Medal „Pro Masovia” przyznany przez Marszałka Województwa Mazowieckiego 2021 – Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 2023 – Odznaka Honorowa Instytutu "Musica Sacra"
Nagrody i wyróżnieniaMarcin Tadeusz Łukaszewski, Marian Borkowski, [biogram w:] Almanach Kompozytorów Akademii Muzycznej im. F. Chopina, red. Alicja Gronau-Osińska, tom 1, wyd. II, AMFC, Warszawa 2006, s. 69-103. 1962 – Nagroda Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie 1962 – Stypendium Artystyczno-Naukowe im. Wawrzyńca Żuławskiego Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (do 1964) 1966 – II Nagroda na Konkursie Młodych Kompozytorów w Warszawie za Dram na orkiestrę 1969 – Nagroda na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. G.B. Viottiego w Vercelli za Toccatę na fortepian 1974 – III Nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. K. Szymanowskiego w Warszawie za Aklamacje na 4 chóry, 6 grup instrumentalnych i organy 1975 – Diploma di Merito na Międzynarodowych Kursach Kompozytorskich w Accademia Musicale Chigiana w Sienie 1976 – Nagroda III stopnia Ministra Kultury i Sztuki 1977 – Nagroda Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie 1980 – Nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki 1982 – Nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki 1986 – Nagroda II stopnia Rektora Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie