Contubernium (łac. cum 'z' + taberna 'chata') — trwały i prawnie dopuszczalny związek między niewolnikami lub osobą wolną i niewolnikiem w prawie rzymskimPaulus, Sent. 2,19,6:Inter servos et liberos matrimonium contrahi non potest, contubernium potest (między niewolnikiem i wolnym małżeństwo nie może być zawarte, contubernium może). Prawo to właściciel mógł przyznać komuś bądź sobie (Roman Law Slavery s. 76).. Contubernium było związkiem czysto faktycznym, niewywołującym jakichkolwiek skutków prawnych. Dzieci pochodzące z takiego związku stawały się własnością właściciela niewolnicyA. Dębiński, Rzymskie prawo prywatne. Kompendium, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2008, .. Rozdzielania członków jednej rodziny niewolniczej poprzez ich sprzedaż różnym właścicielom zabronił Konstantyn Wielki w 325 rokuKodeks Teodozjański ks. 2,25.
Według Senatus consultum Claudianum z 52 r. wolna kobieta współżyjąca z niewolnikiem wbrew woli jego właściciela traciła wolnośćSenatus Consultum Claudianum Uchwała powtórzona za Wespazjana, auctor senatui fuit decernendi, ut quae se alieno servo iunxisset, ancilla haberetur, Swetoniusz biogram Wespazjana 11.. Dopuszczalna była umowa z właścicielem, że na jego własność przechodzą tylko dzieci z takiego związku. Hadrian zabronił takich umów, dzieci były wolne, o ile właściciel zgadzał się na taki związekInstytucje Gaiusa, ks. I, 84. Kodeks Justyniana odwołał to Senatus Consultumks. 7,24 De senatus consulto Claudiano tollendo, Instytucje Justyniana ks. 3, 12, 1.
Lex Aelia Sentia uznawała za słuszną przyczynę wyzwolenie swego syna lub córki, naturalnego brata lub siostry zrodzonych z takiego związku.
Przypisy
Kategoria:Personae