Rezerwat przyrody „Las Murckowski” – leśny rezerwat przyrody chroniący pozostałości dawnej Puszczy Śląskiej, znajdujący się w Katowicach.
Historia Rezerwat został utworzony 18 grudnia 1953 roku na powierzchni 7,04 ha, a w 1989 powiększony do 100,67 ha. Po kolejnym powiększeniu z 2022 roku obejmuje powierzchnię 141,56 ha. Obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej. Każdy z fragmentów rezerwatu otoczony został strefą ochronną tzw. otuliną, której łączna powierzchnia stanowi 256,06 ha.
Położenie Rezerwat składa się z trzech części. W ramach powiększenia rezerwatu z 2022 roku włączona w jego obszar została nowa część lasu (wysunięta najdalej na wschód) o powierzchni 14,72 ha, dotychczasowa część wschodnia została poszerzona do 119,78 ha. Zachowany bez zmian został najstarszy, zachodni fragment o powierzchni 7,06 ha.
Fragment rezerwatu graniczący z d. kopalnią „Murcki” i drogą stanowi najstarszą część rezerwatu, odgraniczony jest czteropasmową drogą szybkiego ruchu Katowice-Bielsko Biała (ulica Bielska) z druga częścią rezerwatu (powiększenie z 1989 roku).
Charakterystyka Obszar rezerwatu posiada urozmaiconą rzeźbę terenu. Znajduje się on na stokach Wzgórza Wandy (ok. 350 m n.p.m.) pofałdowanych dolinami potoków. Na terenie rezerwatu znajdują się źródliska potoku Przyrwa. Na obszarze rezerwatu rośnie bukowy starodrzew mający ponad 150 lat z licznymi pomnikowymi okazami buków i dębów. Bogaty jest świat zwierzęcy, reprezentowany m.in. przez wiele gatunków ssaków i ptaków.
Rezerwat ma na celu zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych i społecznych fragmentu lasu mieszanego o cechach naturalnych, położonego w bezpośrednim sąsiedztwie aglomeracji miejskiej.
Szata roślinna Flora naczyniowa rezerwatu liczy 210 gatunków, w tym objęte ochroną ścisłą i częściową.
Gatunki roślin objęte ochroną ścisłą: śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis) kruszczyk szerokolistny (Epipactis latifolia) listera jajowata (Listera ovata)
Gatunki roślin objęte ochroną częściową: kopytnik pospolity (Asarum europaeum) marzanka wonna (Asperula odorata) konwalia majowa (Convallaria maialis) kruszyna pospolita (Frangula alnus) kalina koralowa (Viburnum opulus) bluszcz pospolity (Hedera helix) barwinek pospolity (Vinca minor) porzeczka czarna (Ribes nigrum )
Dominującym zespołem roślinnym jest kwaśna buczyna niżowa (Luzulo pilosae-Fagetum). W warstwie podszytu rośnie: jarzębina, kruszyna, dziki bez czarny, bez koralowy. W runie występują: śmiałek pogięty, kosmatka owłosiona, nerecznica krótkoostna, konwalijka dwulistna, sałatnik leśny, borówka czarna.
Mykobiota Na terenie rezerwatu spotyka się chronione gatunki grzybów: sromotnik smrodliwy wachlarzowiec olbrzymi – związany z rozkładającym się drewnem buków
Mszaki W wyniku przeprowadzonych w latach 1995-1997 badań briologicznych ustalono, że brioflora rezerwatu liczy 7 gatunków wątrobowców i 45 gatunków mchów. Jako najrzadsze w skali regionu określono: Atrichum angustatum, Aulacomnium androgynum, Brachythecium campestre, Callicladium haldanianum, Calypogeia azurea, Calypogeia integristipula, Dicranella cerviculata, Diphyscium foliosum, Pseudotaxiphyllum elegans i Scapania irrigua. Florystycznie najuboższe były siedliska wodne i bagienne, gdzie zidentyfikowano cztery gatunki mszaków. Najbogatsze były zaś siedliska naziemne, na których stwierdzono 31 gatunków.
Świat zwierzęcy Bogactwo świata zwierzęcego reprezentują m.in.: owady, w tym: chrząszcze z rodzaju biegacz, trzmiele płazy, w tym: ropucha szara gady, w tym: jaszczurka zwinka ptaki, w tym: kukułka, dzięcioł duży, dzięcioł zielonosiwy, rudzik ssaki, w tym: ryjówka aksamitna, kret, jeż wschodni, wiewiórka, łasica
Rzadkie gatunki zwierząt są reprezentowane przez 33 gatunki objęte ochroną prawną.
Zagrożenia Zagrożeniem dla rezerwatu, a zwłaszcza jego części położonej na zachód od ulicy Bielskiej, jest niekorzystne oddziaływanie ruchu samochodowego, sąsiednich terenów przemysłowych i rekreacyjnych oraz wpływów podziemnej eksploatacji węgla (prognozowane odkształcenia II i III kategorii oraz osiadania do 6 m)„Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego II edycja. Część I. Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego”..
Zobacz też Żubry murckowskie
Przypisy
Bibliografia
Rezerwaty przyrody województwa katowickiego. Pod redakcją: Wojciech Beblo, Stanisław Wika. 1996
Linki zewnętrzne
Kategoria:Parki i ogrody w Katowicach Kategoria:Rezerwaty przyrody w województwie śląskim Kategoria:Murcki