Edmund Kraiński herbu Jelita (ur. 10 listopada 1804 w Leszczowatem, zm. 13 września 1887 tamże) – ziemianin, kapitan Wojska Polskiego, uczestnik powstania listopadowego, działacz polityczny, społeczny i gospodarczy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys left|130px|Edmund Kraiński ok. 1880 r. thumb|240px|Katarzyna Rożniecka, zgodnie z tradycją, ubrana na czarno po powstaniu styczniowym. Urodził się 10 listopada 1804 w majątku Leszczowate. Był synem Romana Cyriaka i Józefy z Augustynowiczów herbu Odrowąż II właścicieli dóbr Leszczowate i Maćkowa Wola.

Ukończył akademię wojskową w Wiedniu i odbył pięcioletnią służbę w korpusie inżynierów armii austriackiej. W 1828 w stopniu porucznika podał się do dymisji i osiadł w dobrach Leszczowate i Maćkowa Wola. Przekradł się do Królestwa Polskiego i dołączył 15 lutego 1831Jan Trzecieski, Pamiątki i wspomnienia z Ziemi Sanockiej, cz.1, Krosno 1907. do wojsk powstania listopadowego. W korpusie inżynierii budował szańce na Narwi w okolicach Zegrza, dozorował budowę barykad w Warszawie. Współpracował z korpusem gen. Chrzanowskiego budując mosty na Wiśle pod Potyczką i Gołębiem. Przydzielony do sztabu gen. G. Romarino, na którego rozkaz zniszczył most na Bzurze pod Szymanowem. Awansowany na kapitana i odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti MilitariAdam Boniecki, Herbarz polski,cz.1,t.XII,Warszawa 1908. Hasło Kraińscy herbu Jelita.. 18 września 1831 przeszedł wraz z korpusem gen. G. Romarino granicę Galicji.

Powrócił do swojego majątku i zajął się gospodarką, zyskując zaufanie wśród chłopów, którzy w 1846 podczas rzezi galicyjskiej pilnowali dworu w Leszczowatem, nie dopuszczając do jego splądrowania. Wybitny rolnik, hodowca bydła i producent nabiału – uczestniczył w wystawach krajowych i zagranicznych. W 1861, 1863, 1883, 1884 i 1885 r. gościł u siebie Oskara Kolberga.

Zmarł w Leszczowatem 13 września 1887Polski Słownik Biograficzny t XV/1,Wrocław, Warszawa, Kraków, Zakład Narodowy Ossolińskich, 1970. Hasło Wincenty Kraiński. Jest pochowany w grobowcu rodzinnym przy cerkwi w LeszczowatemLeszczowate. Cerkiew w Leszczowatem..

Zajmowane stanowiska Od 1845 członek Galicyjskiego Sejmu Stanowego. W 1848 wybrany z okręgu Dobromil posłem do sejmu w Wiedniu i Kromieryżu gdzie należał do prorządowej i prawicowej opozycji. W parlamencie wiedeńskim współpracował z ks. Jerzym Lubomirskim, hr. Zdzisławem Zamoyskim i hr. Tytusem Dzieduszyckim. Znany z energicznej akcji na rzecz zniesienia kary śmierci. Był członkiem Rady c. k. powiatu liskiego, wybierany z grupy większych posiadłości od około 1867, od około 1869 do około 1874 pełnił funkcję zastępcy członka wydziału powiatowego, następnie był tylko członkiem z grupy większych posiadłości od około 1874 do około 1877. Potem wybrany z grupy gmin wiejskich był członkiem od około 1877 do około 1881 i pełnił funkcję zastępcy prezesa wydziału. W kolejnych latach był wyłącznie członkiem Rady, wybrany z grupy gmin wiejskich od około 1881 do około 1884 oraz z grupy większych posiadłości od około 1884 do około 1887. Członek C.K. Powiatowej Komisji Szacunkowej w Lisku. Pisarz gminny Leszczowate przez 20 lat.

Działalność społeczna W latach 1881–1882 złożył Edmund Kraiński petycję w sprawie podniesienia poziomu szkół ludowych oraz wprowadzenia alfabetu łacińskiego do języka ukraińskiego i likwidacji kalendarza juliańskiego, co miało osłabić więź społeczeństwa ukraińskiego z Rosją. Petycje nie odniosły skutku. Działał w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim (w 1879 był członkiem wydziału okręgowego C.K. Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego w Lisku). Towarzystwie Krajowym Ubezpieczeń od Ognia.

Życie prywatne 120px|Katarzyna z Rożnieckich Kraińska.jpg 1880 r.|prawo 120px|Córka, Helena Jaruzelska ok. 1870 r.|prawo Ożenił się z Katarzyną Rożniecką herbu Rola, córką Tomasza z Laskowic Rożnieckiego i Baltazary Ostrowskiej herbu Rawicz. Baltazara Ostrowska była córką Katarzyny Dwernickiej-Ostrowskiej, siostry gen. Józefa Dwernickiego. Z małżeństwa Edmunda i Katarzyny urodziła się córka Baltazara (1840-1880), dziedziczka Jawornika Ruskiego, syn Wincenty (1844-1924) i najmłodsza Helena. Mąż Baltazary Józef Benedykt z Jaruzel Jaruzelski (1844-1915) herbu Ślepowron właściciel dóbr Sanoczany w ziemi przemyskiej, po śmierci swojej pierwszej żony w 1880r. poślubił jej siostrę Helenę w 1882Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, Rocznik VII, Poznań 1885. Hasło Kraińscy herbu Jelita.

Baltazara Kraińska jest prababką, a Józef Benedykt pradziadkiem aktora Zbigniewa Cybulskiego. Brat Józefa Benedykta, Wojciech jest dziadkiem generała Wojciecha JaruzelskiegoDrzewo genealogiczne Antoniego „Antolka” Kraińskiego..

Lucjan Kraiński, przyrodni brat Edmunda, z drugiej żony Romana Cyriaka, Franciszki Starzyńskiej herbu Doliwa, poślubił Olimpię Dwernicką herbu Sas, córkę gen. Józefa Dwernickiego. Ze związku Lucjana i Franciszki urodziła się jedyna córka Julia.

Publikacje „O nędzy w Galicji i jej powodach”, Przemyśl, nakładem autora, druk S. F. Piątkiewicz,1883, 8, s. 8.Karol Estreicher, Bibliografia XIX w.1881–1900-2. „W sprawie ekonomicznej. Do pana F. Merunowicza posła gmin wiejskich okręgu lwowskiego”, Przemyśl 1885r. „Wołochy, pierwsi osadnicy wsi zwanych wołoskimi na północnym stoku Karpat”, pracę historyczną, Ruch Literacki nr.22, 1978r. „Pamiętnik Romana Kraińskiego. Rok 1831”, korespondencja z ojcem Romanem, wydanym w „Pamiątki i wspomnienia z Sanockiej Ziemi”, zebrał Jan Trzecieski.

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari – 18 września 1831

Przypisy

Bibliografia Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, Rocznik VII, Poznań 1885. Hasło Kraińscy herbu Jelita. Karol Estreicher, Bibliografia XIX w.1881–1900-2. Jan Trzecieski, Pamiątki i wspomnienia z Ziemi Sanockiej, cz.1, Krosno 1907. Adam Boniecki, Herbarz polski,cz.1,t.XII,Warszawa 1908. Hasło Kraińscy herbu Jelita. Seweryn hr. Uruski, Rodzina, herbarz szlachty polskiej T.VIII, Warszawa 1911. Hasło Kraińscy Polski Słownik Biograficzny, t XV/1, Wrocław, Warszawa, Kraków, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970. Hasło Wincenty Kraiński.

Kategoria:Członkowie Rady Powiatowej Liskiej (autonomia galicyjska) Kategoria:Członkowie Stanów Galicyjskich Edmund Kraiński Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Oficerowie sztabowi powstania listopadowego Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy politycy konserwatywni Kategoria:Polscy ziemianie Kategoria:Posłowie do Sejmu Ustawodawczego w Wiedniu w 1848 roku Kategoria:Urodzeni w 1804 Kategoria:Zmarli w 1887