-ski – formant przymiotnikowy, kontynuat prasłowiańskiego -ьskь-jь. Określa przynależność, na przykład „niebieski” (w XIV w.) oznaczało „przynależny do nieba”. Za pomocą tego przyrostka tworzono również przymiotniki od nazw państw i miast, np. włoski, ateński. W nazewnictwie polskim oraz ogólnosłowiańskim jest to formant produktywny dla nazw topograficznych oraz dzierżawczych. Posiada oboczności „-sk” i „-sko” na przykład Gdańsk, Dolsko, Smolsko. Małopolskie i mazowieckie nazwy z XII w. (Busk, Płońsk, Połtowsk, Płock) wskazują, gdzie pierwotnie przebiegała granica występowania formantów „-sk” i „-sko”, która pokrywała się z granicą mazurzenia.
Z czasem przymiotniki zawierające formant „-ski” zaczęły służyć do tworzenia nazwisk, na przykład Tarnowski (z Tarnowa), Zamojski (z Zamościa), Suski (z Suchej). Od XIV w. nazwy tworzone za pomocą formantu „-ski” stawały się coraz bardziej powszechne, najpierw w Wielkopolsce, na Pomorzu i Mazowszu. Liczne złożone przyrostki świadczą o produktywności formantu „-ski”: -owski: andrzejowski, doktorowski (XV w.) -iński: dzieciński (dziecinny), macoszyński (macoszyn) -ański: afrykański, zakopiański (zamiast zakopański) -ajski: hawajski, jawajski -ejski: dantejski, europejski -ijski: monachijski, chilijski -eński: genueński, budapeszteński
Zobacz też Polskie nazwiska
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Morfem