Edward Dobrzański

Edward Dobrzański (ur. 22 kwietnia 1929 w Jasieniu, zm. 1 października 2022 w Krakowie) – polski aktor teatralny i filmowy oraz nauczyciel akademicki, prodziekan, dziekan i prorektor w krakowskiej PWST.

Życiorys Edward Dobrzański urodził się 22 kwietnia 1929 w Jasieniu koło Brzeska. W 1949 zdał egzaminy zarówno na Wydział Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego i do Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej. Zdecydował się na studiowanie aktorstwa. Na roku studiowali z nim: Kalina Jędrusik, Zbigniew Cybulski, Bogumił Kobiela, Leszek Herdegen, Tadeusz Jurasz i Tadeusz Śliwiak. Studia ukończył w 1953. W 1952 wraz z Kaliną Jędrusik, Zbigniewem Cybulskim, Bogumiłem Kobielą wystąpił w przestawieniu Koła Naukowego PWSA „Chłopiec z naszego miasta”. Rola ta została zaliczona jako pierwsze przedstawienie dyplomowe. 28 kwietnia 1953 miał miejsce premiera jego drugiego przestawienia dyplomowego (rola Zdzisława w Przyjacielach Aleksandra Fredro w reżyserii Jerzego Kaliszewskiego.

31 października 1953 zadebiutował na scenie Starego Teatru działającego wówczas w ramach przedsiębiorstwa Państwowe Teatry Dramatyczne rolą Lucjana Juraszka w spektaklu „Domek z kart” Marii Koszyc i Emila Zegadłowicza.

Od swojego debiutu w 1953 był związany z krakowskimi teatrami: od 01.08.1953 do 30.06.1954 z Teatrem im. J. Słowackiego, a następnie od 1.07.1954 do 31.10.2001 ze Starym Teatrem. W latach 50. i 60. XX w. grał główne role w, między innymi w spektaklach reżyserowanych przez Władysława Krzemińskiego, Aleksandra Bardiniego, Haliny Gryglaszewskiej i Zdzisława Mrożewskiego. Współpracował m.in. z Konradem Swinarskim, Jerzym Jarockim, Zygmuntem Hübnerem, Jerzym Grzegorzewskim, Tadeuszem Bradeckim, Krzysztofem Kieślowskim i Andrzejem Wajdą. Na deskach Starego Teatru stworzył ponad 60 kreacji aktorskich.

W latach 1954-94 Edward Dobrzański pracował jako wykładowca krakowskiej PWST. Przez 40 lat przechodził przez szczeble: był asystentem, samodzielnym wykładowcą, a przez wiele lat profesorem. Prowadził zajęcia z zakresu elementarnych zadań aktorskich, scen klasycznych i gry aktorskiej. Na tej uczelni pełnił też funkcje prodziekana (1967-68) i dziekana (1.10.1968-31.08.1987) Wydziału Aktorskiego, a także prorektora (od 1 września 1987 do 30 listopada 1990). Współpracownikiem uczelni pozostał aż do 2007 roku. Był członkiem krakowskiego oddziału ZASP.

Występował w następujących teatrach: Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1953–1954) (w ramach Państwowych Teatrów Dramatycznych) Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1953-2001) Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem (gościnnie 1987-88)

Role teatralne Lucjan Juraszek – „Domek z kart” – E. Zegadłowicz – reż. Jerzy Kaliszewski – 1953 r. Eszref – „Legenda o miłości” – N. Hikmet – reż. Zdzisław Mrożewski –1955 r. Kazek – „Maturzyści” – Z. Skowroński – reż. Jerzy R. Bujański – 1955 r. Ladvenu – „Święta Joanna” – G.B. Shaw – reż. Władysław Krzemiński –1956 r. Algernon Moncrief – „Brat marnotrawny” – O. Wilde – reż. Z. Mrożewski – 1956 r. Filip – „Nigdy nic nie wiadomo” – G.B. Shaw – reż. Roman Niewiarowicz– 1957 r. Robert – „Mademoiselle” – J. Deval – reż. R. Niewiarowicz – 1958 Porucznik Maryk – „Huragan na «Caine»” – reż. Halina Gryglaszewska – 1958 r. Richard Herbst – „Rakieta «PIORUN»” – reż. Jerzy R. Bujański – 1960 r. Kazimierz Gzymsik – „Romans z wodewilu” – Władysław Krzemiński – reż. W. Krzemiński – 1960 r. Fray Eugenio – „Teatr Klary Gazul” – P. Merimee – reż. Mieczysław Górkiewicz – 1962 Landry – Fortunio – „Świecznik” – A de Musset - reż. M Górkiewicz – 1962 r. Karol Lomax – „Major Barbara” – G.B. Shaw – reż. W. Krzemiński – 1963 r. James – „Cud w Alabamie” – W. Gibson – reż. W. Krzemiński – 1963 r. Widmo – „Wesele” – S. Wyspiański – reż. Andrzej Wajda – 1963 r. Martin Eliot – „Afera” – R. Millar – reż. Zygmunt Hubner – 1963 r. Pęcherzewicz – „Matka” – S. I. Witkiewicz - reż. Jerzy Jarocki – 1964 r. Tekliński – „Ktoś nowy” – M. Domański – reż. J. Jarocki – 1964 r. Clark – „Żałosna i prawdziwa tragedia Pana Ardena z Feversham” – Anonim – reż. Konrad Swinarski – 1965 r. Alberti – „Savonarola” – J. Hristic – reż. Kazimierz Kutz – 1966 r. Trock Estrella – „Sceneria zimowa” – M. Anderson – reż. Z. Hubner –1967 r. Człowiek z charakterem – „Wkrótce nadejdą bracia” – J. Krasiński – reż. Bogdan Hussakowski – 1968 r. Solony – „Trzy siostry” – A. Czechow – reż. J. Jarocki – 1969 r. Donadieu – „Donadieu” – F. Hochwalder – reż. Aleksander Bardini – 1969 r. Xawery – „Zegary” – T. Łubieński – reż. Jerzy Kreczmar – 1970 r. Liputin – „Biesy” – F. Dostojewski – reż. A. Wajda – 1971 r. Ryszard - „Pokój na godziny” – P Landovsky – reż. Romana Próchnicka – 1971 r. Ks. Lwowicz, Sowietnik – „Dziady” – A. Mickiewicz – insc. Konrad Swinarski - 1973 r. Sierżant – „Jak brat bratu” – D. Rabe – reż. Wanda Laskowska – 1973 r. Potocki – „Noc listopadowa” – S. Wyspiański – reż. A. Wajda – 1974 r. Kaznodzieja – „Wyzwolenie” – S. Wyspiański – reż. K. Swinarski – 1974 r. Aleks – „Rozmowy przy wycinaniu lasu” – S. Tym – reż. Jerzy Markuszewski – 1975 r. Jan Horodyski, Minister Kiernik – „Sen o Bezgrzesznej” – J. Jarocki J. Opalski – 1979 r. Lulukow – „Rewizor” – M. Gogol – reż. J. Jarocki – 1980 r. Kapłan – „Tragiczna historia Hamleta księcia Danii” – W. Szekspir – reż. A. Wajda – 1981 r. Pylades – „Oresteia” – Aischylos – reż. Z. Hubner – 1982 r. Sergiusz Golicyn – „Maria” – I Babel – reż. Edward Lubaszenko – 1983 r. Książę Feria – „Don Carlos” – F. Schiller – reż. Laco Adamik – 1984 r. Biskup Kossakowski – „Termopile Polskie” – T. Miciński – reż. Krzysztof Babicki – 1986 r. Ojciec Albertynki – „Operetka” – W. Gombrowicz – reż. Tadeusz Bradecki – 1988 r. Książę Sidonia – „Rękopis znaleziony w Saragossie” – J. Potocki – reż. T. Bradecki – 1992 r. Profesor Hungergurt – „Przebudzenie wiosny” – F Wedekind – reż. Paweł Miśkiewicz – 1999 r. Rektor – „Naprawiacz Świata” – T. Bernhard – reż. Leszek Piskorz – 2000 r. Prof. Bączyński – „Zielona Gęś” – K. I. Gałczyński – reż Marta Stebnicka - teatr PWST - 2003 r Pozzo – „Drugi upadek albo Godot, akt III ” – S. Dupuis – reż Jacek Jabrzyk - 2006 r.

Filmografia 1959: Biały niedźwiedź − góral Józek 1962: Na białym szlaku − Fritz 1969: Znicz olimpijski 1969: Sól ziemi czarnej − oficer niemiecki 1971: Perła w koronie 1976: Spokój 1978: Układ krążenia − Skalski, lekarz wojewódzki (odc. 4) 1980: Z biegiem lat, z biegiem dni… (odc. 1) 1985: Ognisty anioł − prałat 1987: Śmierć Johna L. 1988: I skrzypce przestały grać − Kola, chłop polski 1989: Oko cyklonu 1989: Modrzejewska (odc. 6)

Nagrody i odznaczenia Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966r.) Złoty Krzyż Zasługi (1969r.) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1977r.) Złota Odznaka za zasługi dla Krakowa (1978r.) Srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008) Złoty medal zasłużony kulturze Gloria Artis (2019)

Przypisy

Bibliografia Stary Teatr Taki nam się snuje dramat Album wspomnień 1945–95 red i oprac. Dariusz Domański Wyd. ATI Kraków 1997 r. Stary Teatr zawsze młody – Dariusz Domański Protagonista Kraków 2020 r Teatr Stary jaki był 1945 – 2000 Elżbieta Morawiec Wydawnictwo Arcana Kraków 2018 r.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Prorektorzy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Zmarli w 2022 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim