thumb|300px|Gubernia erywańska (1886) – mapa etnograficzna Gubernia erywańska lub erewańska () – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego w składzie Namiestnictwa Kaukaskiego. Powierzchnia – 27 830 km², liczba mieszkańców – 829 556 osób (według spisu z 1897). Siedziba władz – Erywań.
Gubernia erywańska została utworzona 9 kwietnia 1849 roku z istniejącego wcześniej obwodu armeńskiego (1828–1840), utworzonego z ziem oderwanych w 1828 od Persji mocą traktatu turkmenczajskiego. Zajmowała centralną część dzisiejszej Republiki Armenii, dzisiejszą turecką prowincję Iğdır i azerbejdżański dziś Nachiczewan. Graniczyła od zachodu z obwodem karskim, od południa z Imperium Osmańskim i Persją, od wschodu i północnego wschodu z gubernią jelizawietpolską, od północy z gubernią tyfliską. Gubernia erywańska była jedyną gubernią Imperium Rosyjskiego zamieszkałą w większości przez Ormian. W 1905 jej ziemie były miejscem zamieszek ormiańsko-azerskich. W 1918 większość jej ziem weszła w skład niepodległej Demokratycznej Republiki Armenii, a następnie Armeńskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
W 1872 gubernia armeńska składała się z siedmiu powiatów.
powiat siedziba władz powierzchnia w km² ludność w tys. (1897) 1 aleksandropolski Aleksandropol 3.759,8 168.435 2 nachiczewański Nachiczewan 3.858,8 86.878 3 nowobajazydzki Nowo-Bajazyd 6.123,8 112.111 4 surmalijski Iğdır 3.245,0 88.844 5 szarursko-daralageski Basz-Noraszen 2.972,3 76.551 6 erywański Erywań 3.032,0 127.072 7 eczmiadzyński Wagharszapat 3.858,0 124.643
Według danych spisu powszechnego z 1897 56% ludności guberni stanowili Ormianie, 37,5% – Azerowie (zwani wówczas "Tatarami azerbejdżańskimi"), 5,9% – Kurdowie, 2,1% – Rosjanie, poza tym gubernię zamieszkiwali Grecy, Gruzini, Żydzi i Cyganie. Azerowie przeważali w powiatach erywańskim, nachiczewańskim, szarursko-daralageskim i surmalijskim, Ormianie – w trzech pozostałych.
powiat Ormianie Azerowie Kurdowie Rosjanie Asyryjczycy aleksandropolski 85,5% 4,7% 3,0% 3,4% ... nachiczewański 34,4% 63,7% ... ... ... nowobajazydzki 66,3% 28,3% 2,4% 2,2% ... surmalijski 30,4% 46,5% 21,4% ... ... szarursko-daralageski 27,1% 67,4% 4,9% ... ... erywański 38,5% 51,4% 5,4% 2,0% 1,5% eczmiadzyński 62,4% 29,0% 7,8% ... ... łącznie 53,2% 37,8% 6,0% 1,6% ...
Gubernatorzy erywańscy 1849–59 Iwan Nazarow 1860–62 Michał Astafjew 1862–63 Nikołaj Kolubakin 1863–65 Aleksiej Charitonow 1869–73 Nikołaj Karmalin 1873–80 Michaił Rosławlew 1880–90 Michaił Szalikow 1891–95 Aleksandr Frese 1896–1916 Władimir Tiesenhausen 1905 Ludwik Napoleon Józef Bonaparte 1905–06 Maksud Alichanow-Awarski 1916–17 Arkadij Strielbicki 1917 W.A. Charłamow 1917 Awetis Agarian 1917 Sokrat Tiurosjan
Przypisy
Bibliografia Эриванская губерния Энциклопедия Брокгауза Ф.А. и Ефрона И.А.. Mirosława Zakrzewska-Dubasowa, Historia Armenii, Wrocław 1990.
Erywańska Kategoria:Historia Armenii