Dom na pustkowiu – polski czarno-biały film psychologiczny z 1949 roku, pierwszy film w reżyserii Jana Rybkowskiego. Pierwowzorem scenariusza do filmu było opowiadanie autorstwa Jarosława Iwaszkiewicza pod tym samym tytułem.
Praca nad filmem Rybkowski podjął pracę nad filmem w roku 1947; w trakcie realizacji wprowadzano rozmaite zmiany scenariuszowe i niektóre epizody kręcono ponownie. „Dom na pustkowiu” miał premierę na festiwalu w Wenecji w roku 1949, jednak w związku z zastrzeżeniami ze strony władz kinematografii i Ministerstwa Kultury nie skierowano go do rozpowszechniania. Poddany został dalszym przeróbkom; ich celem było nasycenie stosunkowo apolitycznej fabuły elementami będącymi apologią władzy ludowej. Pomimo tego podczas kolaudacji w Wiśle kolejna wersja również została mocno skrytykowana. Włodzimierz Sokorski pisał, że w utworze nie przezwyciężono „tendencji nacjonalistyczno-prawicowych”, że jest „czasowo opóźniony” i ma „fałszywy wydźwięk ideologiczno-artystyczny”, promując „fałszywą koncepcję solidaryzmu narodowego i mieszczańskiego pseudohumanizmu”. W rezultacie film poddano dalszym, tym razem już gruntownym zmianom; wyeliminowano sceny dotyczące Powstania Warszawskiego, dodano epizody które przedstawiają konspiratorów z AK w świetle karykaturalnym i epizody narastania świadomości klasowej, a film zakończono sceną entuzjastycznego odczytania manifestu, w którym konspiratorzy witają wkraczającą na tereny kraju armię polską w braterskim sojuszu z Armią Radziecką. Ta wersja ostatecznie skierowana została do kin, choć ona również nie spotkała się z pełną aprobatą. Krzysztof Teodor Toeplitz oceniał, że kolegialne przeróbki co prawda transplantują na grunt polski „zasady współpracy, szeroko stosowanej w Związku Radzieckim”, niemniej zauważył, że film ma tylko „pozory rewolucyjności”Andrzej Werner, Wstęp, [w:] Jarosław Iwaszkiewicz, Brzezina i inne opowiadania ekranizowane, Warszawa 1987, , ss. 8-10.
Fabuła Trwa wojna. Pod Warszawą mieszkają młoda dziewczyna Basia i jej ciotka Kazia. Pewnego razu w ich domu pojawia się Hubert, inżynier i konspirator, związany z lewicowym ruchem oporu. Kobiety przyjmują go z niechęcią i obawą. Pomiędzy nim a Basią budzi się miłość. Dziewczyna i jej ciotka dołączają do pracy konspiracyjnej. Po wybuchu w stolicy powstania Hubert opuszcza podwarszawski dom i wraz z małą fabryczką amunicji przenosi się na Starówkę.
Obsada Aleksandra Śląska – Basia Maria Gella – ciocia Kazia Jerzy Śliwiński – Hubert Krystyna Ciechomska – Hanka, koleżanka Basi Halina Drohocka – nauczycielka Edward Dziewoński – Jurek, narzeczony Hanki Klemens Mielczarek – Wicek Zbigniew Skowroński – towarzysz Jan Maria Dąbrowska Lucjan Dytrych Danuta Korolewicz Zofia Łapicka Michał Melina Adam Mikołajewski Konstanty Pągowski Stefan Śródka – węglarz Ludwik Tatarski
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Filmy w reżyserii Jana Rybkowskiego Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Jarosława Iwaszkiewicza Kategoria:Polskie filmy z 1949 roku Kategoria:Polskie dramaty filmowe Kategoria:Polskie filmy czarno-białe Kategoria:Polskie filmy o II wojnie światowej Kategoria:Pełnometrażowe debiuty reżyserów