Roman Chojnacki (ur. 4 maja 1954 w Lesznie) – polski poeta, krytyk literacki, redaktor, autor sztuk teatralnych, były sekretarz literacki Teatru Nowego w Poznaniu. Znany głównie jako twórca dziesięciu tomików poetyckich oraz pracy krytycznoliterackiej Od „mówienia wprost” do „nowej prywatności”: o poezji lat siedemdziesiątych.
Życiorys Debiutował w wieku osiemnastu lat na łamach „Gazety Poznańskiej”. Rok później ukazał się jego pierwszy arkusz poetycki Głos pierwszy, który zaginął w niemalże całym nakładzie. W 1977 został absolwentem filologii polskiej ze specjalnością teatrologia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Należał do Związku Literatów Polskich, w którym przez rok pełnił funkcję prezesa Koła Młodych ZLP. W latach 1982–1988 był sekretarzem literackim w poznańskim Teatrze Nowym oraz współredaktorem czasopisma teatralnego „Zza kulis”. W międzyczasie publikował swoje wiersze oraz prace krytyczne w takich pismach jak „Integracje”, „Student”, czy „Akcent”Bożena Szałasta-Rogowska: „Wyplątany z sieci południków / odnalazłem siebie w głębi oceanu“ – o „kanadyjskiej“ poezji Romana Chojnackiego, (maszynopis), s. 1-2.. W 1982 został powołany do wojska w ramach ogólnopolskiej akcji SB wymierzonej w „osoby podejrzane o inspirowanie i organizowanie strajków i zajść ulicznych, druk, kolportaż, czy tzw. łącznikowanie, a nie nadające się (z braku dowodów) do internowania lub zatrzymania”http://www.wydawnictwoa5.pl/;s,autorzy,id,82 – dostęp 26 kwietnia 2012 roku.. Odbył tę służbę w jednostce wojskowej w Rawiczu. Następnie został „nauczycielem” w konsulacie USA w Poznaniu. W 1986 po raz pierwszy wyjechał za granicę, do Stanów Zjednoczonych na stypendium Agencji Informacyjnej Departamentu Stanu. Podróżował po USA z przewodniczką, którą po była Eleonora Griswold, wdowa po Aleksandrze Fordzie. Grossowie zaproponowali mu pozostanie na amerykańskim kontynencie i objęcie stanowiska ich osobistego sekretarza. Chojnacki odmówił i na krótko wrócił do Polski, w roku 1988 wyemigrował jednak na fali tzw. emigracji solidarnościowej do KanadyBożena Szałasta-Rogowska: „Wyplątany z sieci..., s. 1-3.. Mieszkał tam do 2018 w Brampton pod Toronto i pracował jako kierowca, nie zaniedbując sztuki pisarskiej. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Twórczość Jego twórczość wywodzi się z ruchu poetyckiego, zwanego „Nowa Prywatność”, który pojawił się w świecie literackim w 1976, skąd nazywany jest także „Pokoleniem '76”. To kolejna ponowofalowa generacja, której literatura charakteryzowała się stałymi i charakterystycznymi cechami. Głównymi zagadnieniami, jakie można było w jej poetyce znaleźć, to m.in.: język, etyka, pamięć kultury, religia, polityka, biologia, wyobraźniaEdward Balcerzan: Przygody człowieka książkowego (ogólne i szczególne), Wydawnictwo PEN, Warszawa 1990, s. 69-70.. Była to literatura ponura, wyrażająca „przygnębienie ery gierkowskiej”, korzystająca z tradycji turpizmu. Opisywała świat „chorujący, osaczony szpetotą, grzęznący w ziemi cmentarnej”. Najbardziej dominującą i wyróżniającą jej cechą było jednak opisanie w niej samopoczucia, które bywa uchwyceniem nastroju chwili, wyrażeniem uczucia, czy oceną losu. Poezja Chojnackiego na tym się nie zatrzymała. Wychodząc od swego pierwotnego pochodzenia, ewoluowała „w kierunku indywidualnej definicji rzeczywistości”Bożena Szałasta-Rogowska: „Wyplątany z sieci..., s. 4., na którą składało się osobiste, humanistyczne, uniwersalne spojrzenie na człowieka. Nie brakuje w jego poezji kontemplacji świataBogusław Biela: Żal byłoby opuścić ten świat. O wierszach Romana Chojnackiego, „Akcent“ 2008, nr 1, s. 135., tak w wymiarze zachwytu nad nim, jak też pochylenia się nad jego smutkiem. W dorobku autora znajdują się wiersze miłosne, przepełnione zmysłowością oraz takie, które traktują o rzeczach ostatecznych. Utwory w najnowszych tomikach ocierają się o filozofię transcendencji i epistemologii oraz podejmują kwestię wyobraźni poetyckiejBożena Szałasta-Rogowska: „Wyplątany z sieci..., s. 14..
Tomiki poetyckie: Głos pierwszy Dla tego życia Z pozoru cisza Apel poległych i inne wiersze Noc: wiersze 1977–1983 Wiersze nienapisane Tak Lekcje przyrody Aleppo C'est ainsi
Inne: Herody polskie Herody polskie II Od „mówienia wprost” do „nowej prywatności”: o poezji lat siedemdziesiątych Teatr Nowy w Poznaniu 1973–1983 Gołąb cukrowy (proza), Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2023
Nagrody i wyróżnienia
Nagroda główna w XIX Konkursie Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę „Czerwonej Róży” (1978) Medal im. Stanisława Grochowiaka za najlepszy debiut (1979) Nagroda „Peleryny” za najciekawszy debiut poetycki - tom poezji Z pozoru cisza (1980) Nagroda Niezależnych (podziemna) za tomik Apel poległych i inne wiersze Wawrzyn Radaru za tomik Noc oraz książkę Od „mówienia wprost” do „nowej prywatności” Nagroda Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich (2006)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Autorzy polskich słuchowisk radiowych Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Lesznie Kategoria:Polonia w Kanadzie Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy dramaturdzy XXI wieku Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy poeci emigracyjni 1939–1989 Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Polscy redaktorzy Kategoria:Urodzeni w 1954