Eparchia niżnonowogrodzka – jedna z eparchii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, część metropolii niżnonowogrodzkiej, istniejąca od 1672. Jej aktualnym (2012) ordynariuszem jest metropolita niżnonowogrodzki i arzamaski Jerzy (Daniłow), zaś funkcje katedry pełni sobór św. Aleksandra Newskiego w Niżnym NowogrodzieНижегородская епархия.
Historia Eparchia powstała w 1672. Od 1799 funkcjonowała pod nazwą eparchia niżnonowogrodzka i arzamaska. Jej granice pokrywały się z obszarem guberni niżnonowogrodzkiej, a następnie obwodu ze stolicą w tym samym mieście. Według danych z 1912 w eparchii znajdowało się 1131 czynnych cerkwi, 211 kaplic (w tym domowych), 21 klasztorów żeńskich i 7 męskich. W 2011 wydzielone z jej terytorium zostały trzy nowe administratury: eparchia wyksuńska, eparchia gorodiecka i eparchia łyskowska.
Biskupi niżnonowogrodzcy Filaret, 1672–1686 Paweł, 1686–1696 Tryfiliusz (Inichow), 1697–1699 Izajasz, 1699–1708 Sylwester (Chołmski), 1708–1719 Pitirim, 1719–1738 Jan (Dubinski), 1739–1742 Dymitr (Sieczenow), 1742–1748 Beniamin (Pucek-Hryhorowicz), 1748–1753 Teofan (Czarnucki), 1753–1773 Antoni (Zybielin), 1773–1782 Joazaf (Zabołocki), 1782–1783 Damaskin (Siemienow-Rudniew), 1783–1794 Paweł (Ponomariew), 1794–1798 Beniamin (Krasnopiewkow), 1798–1811 Mojżesz (Blizniecow-Płatonow), 1811–1825 Metody (Orłow-Sokołow), 1826–1830 Atanazy (Protopopow), 1830–1832 Ambroży (Moriew), 1832–1835 Jan (Dobrozrakow), 1835–1837 Jakub (Wieczerkow), 1847–1850 Jeremiasz (Sołowjow), 1850–1857 Antoni (Pawlinski), 1857–1860 Nektariusz (Nadieżdin), 1860–1869 Filaret (Małyszewski), 1869–1873 Teoktyst (Popow), 1873, locum tenens (?) Joannicjusz (Rudniew), 1873–1877 Chryzant (Rietiwcew), 1877–1879 Makary (Mirolubow), 1879–1885 Modest (Strilbyćkyj), 1885–1889 Włodzimierz (Pietrow), 1889–1892 Nazariusz (Kiriłłow), 1901–1910 Joachim (Lewicki), 1910–1918 Eudokim (Mieszczerski), 1918–1922 Sergiusz (Stragorodski), 1924–1934 Eugeniusz (Ziornow), 1934–1935 Teofan (Tulakow), 1935–1937 Andrzej (Komarow), 1942 Sergiusz (Griszyn), 1942–1943 Zenobi (Krasowski), 1946–1948 Korneliusz (Popow), 1948–1961 Jan (Aleksiejew), 1961–1965 Mścisław (Wołonsiewicz), 1965–1966 Flawian (Dmitrijuk), 1966–1977 Mikołaj (Kutiepow), 1997–2001, Eugeniusz (Żdan), 2002 Jerzy (Daniłow), od 2003Biogram na stronach Patriarchatu Moskiewskiego.
Sytuacja współczesna Według danych z grudnia 2011 parafia prowadziła 408 parafii, obsługiwanych przez 451 kapłanów. Funkcjonowały ponadto następujące monastery: monaster Zwiastowania w Niżnym Nowogrodzie, męski Pieczerski Monaster Wniebowstąpienia Pańskiego, męski monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Wysiełkach, męski monaster Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej w Orankach, męski monaster Fiodorowskiej Ikony Matki Bożej w Gorodcu, męski monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Sarowie, męski monaster Zaśnięcia Matki Bożej we Fłoriszczach (Pustelnia Fłoriszczewska), męski (obecnie w eparchii wyksuńskiej) monaster Przemienienia Pańskiego w Arzamasie, męski monaster św. Mikołaja w Arzamasie, żeński monaster Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Niżnym Nowogrodzie, żeński monaster Opieki Matki Bożej w Łukinie, żeński monaster św. Mikołaja i św. Jerzego w Ababkowie, żeński (obecnie w eparchii wyksuńskiej) Żółtowodzki Monaster Świętej Trójcy i św. Makarego, żeński monaster Trójcy Świętej i św. Serafina z Sarowa w Diwiejewie, żeński.
Przypisy
*