Józef i żona Potifara – dwa obrazy holenderskiego malarza Rembrandta. thumb|left|220px|Józef i żona Potifara,1655, olej na płótnie, 110 × 87 cmGemäldegalerie

W 1655 roku Rembrandt dwukrotnie w swoich obrazach podjął starotestamentowy motyw związany z biblijnym patriarchą Józefem. Historia została zaczerpnięta z Księgi Rodzaju i opowiada o Józefie będącym zarządcą domu Potifara, wysokiego urzędnika faraona. Pod nieobecność Potifara, jego żona wielokrotnie próbowała uwieść Józefa, ten jednak zawsze odmawiał pokusie. Pewnego razu gdy kobieta złapała go za płaszcz i ponownie namawiała go do zdrady, Józef wyrwał się jej uciekając lecz zostawiając swój płaszcz. Urażona kobieta zwołała domowników i oskarżyła Józefa o próbę zniewolenia jej. Gdy powrócił Potifar powiedziała do niego:

Opis obrazu i interpretacja Rembrandt nie był pierwszym artystą, który przedstawiał intrygę żony Potifara. Przed nim temat podejmował m.in. Murillo. Kompozycja Rembrandta jest innowacyjna, przedstawia wszystkie trzy główne postacie opowiadania w jednym pomieszczeniu. Dzięki takiemu zabiegowi był w stanie streścić całą opowieść biblijną na jednym płótnie. Inspiracją do namalowania obrazu mogła być jednak nie Biblia, lecz sztuka teatralna autorstwa Joosta van den Vondela Józef w Egipcie. Cała scena rozgrywa się w sypialni, co również jest odstępstwem od tekstu źródłowego. Pośrodku obrazu siedzi żona Potifara wskazująca na czerwony płaszcz sługi. Światło pada na puste łoże zasłane białym prześcieradłem. W jego blasku stoi za łożem skruszony Józef. Do jego namalowania pozował Rembrandtowi jego jedyny syn Tytus. Chłopak ma u boku klucze do domu Potifara. Temat zdrady i nieuczciwego oskarżenia może odnosić się do prywatnego życia artysty. Kilka lat wcześniej sam został oskarżony przez kochankę o niedochowanie obietnicy przez co sprawa trafiła do sądu i ciągnęła się latami.

W tym samym roku Rembrandt namalował drugą wersję tego samego tematu. Obraz wydaje się niedokończony, postacie przedstawione bardzo teatralnie choć kompozycja została zachowana.

Bibliografia Patrick de Rynck, Jak czytać opowieści biblijne i mitologiczne w sztuce, wyd. Universitas Kraków 2009, .

Kategoria:Obrazy Rembrandta Kategoria:Obrazy w Gemäldegalerie Kategoria:Obrazy w National Gallery of Art w Waszyngtonie Kategoria:Obrazy z motywami ze Starego Testamentu Kategoria:Patriarcha Józef na obrazach