Sprzęt indywidualnej ochrony układu oddechowego – urządzenia zapewniające bezpieczeństwo i higienę pracy dzięki którym: stężenia substancji niebezpiecznych lub szkodliwych w powietrzu wdychanym przez pracownika są mniejsze od najwyższych dopuszczalnych stężeń, temperatura powietrza oddechowego nie przekracza maksymalnej dopuszczalnej ze względów fizjologicznych, zawartość tlenu we wdychanym powietrzu jest większa od 19%. W przypadkach pracy w warunkach szczególnych zagrożeń (np. w pożarnictwie lub energetyce jądrowej) sprzęt musi spełniać dodatkowe wymagania.

Regulacje prawne i normy thumb|200px|Filtropochłaniacz cząstek pyłów i gazów kwaśnych typu BKF (ros. БКФ). Zmiany barwy sorbentu, widocznego przez przezroczyste ścianki, pozwalają oszacować stopień wyczerpania pojemności (pełnią funkcję ESLI (ang. – End of Service Life Indicator). W krajach Wspólnoty Europejskiej problemów jakości środków ochrony indywidualnej (ang. Personal Protective Equipment, PPE) dotyczy Dyrektywa 89/686/EWG. Metody wdrażania postanowień Dyrektywy w Polsce precyzują akty prawne, np. Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki SpołecznejRozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy;, Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnejRozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2005r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej oraz normy europejskie, wydawane w polskiej wersji jako PN-EN.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca powinien przede wszystkim wyeliminować czynniki stanowiące ryzyko, np. poprzez minimalizowanie emisji zanieczyszczeń powietrza lub izolację stref niebezpiecznych (w stopniu zgodnym ze współczesnym stanem wiedzy i techniki), a następnie wykonać analizę pozostałych zagrożeń, które nadal występują środowisku pracy i wyposażyć pracowników w niezbędny sprzęt ochrony osobistej.

Wśród zagrożeń dla układu oddechowego wyodrębnia się: zanieczyszczenia powietrza (występowanie szkodliwych substancji w postaci gazów, par lub aerozoli) niedobór tlenu (zawartość poniżej 19%).

Problemy podczas używania Niestety, stężenie dwutlenku węgla w powietrzu atmosferycznym może być wielokrotnie wyższe od maksymalnej dopuszczalnej wartości (Stężenia mogą wzrosnąć do 3,6% lub więcej; dopuszcza się 0,5% w ciągu 8 godzin i 1,4% w ciągu 15 minut). Używanie respiratorów przez długi czas może powodować bóle głowy, zapalenie skóry i trądzik.

zaleca używanie respiratorów tylko przez 1 godzinę (maksymalnie).

Klasyfikacja sprzętu ochrony indywidualnej thumb|160px|Filtropochłaniacz 3M 6051i A1 (organicznych par), znajduje się wskaźnik ESLI Podstawą klasyfikacji sprzętu ochrony układu oddechowego jest w Polsce norma PN-EN 133:2005 (EN 133:2001). Zależnie od rodzaju zagrożeń stosuje się sprzęt: oczyszczający izolujący (stacjonarny lub autonomiczny). Różne rodzaje aparatów ochronnych są szczegółowo opisane w normach zharmonizowanych np. PN-EN 134:2001 i innych. Obowiązuje jednoznaczne oznakowanie sprzętu.

Sprzęt oczyszczający mały|Półmaska z pochłaniaczami chroni przed drobinami pyłu i aerozoli W sprzęcie oczyszczającym są stosowane pochłaniacze, łączone z różnie ukształtowaną i zapewniającą różną szczelność częścią twarzową (ustnik, ćwierćmaska, półmaska, maska, kaptur, hełm). Zawierają włókniny filtracyjne lub sorbenty zanieczyszczeń, różne dla aerozoli (zdyspergowanych cząstek stałych i ciekłych), par i gazów. Wszystkie elementy pochłaniające dzieli się na typy, oznaczane symbolami zgodnymi z PN-EN 14387+A1:2010, np. literą A i barwą brązową oznacza się pochłaniacze organicznych par i gazów o temperaturze wrzenia powyżej 65 °C, literą K i barwą zieloną oznacza się pochłaniacze amoniaku i jego organicznych pochodnych. O rodzajach pochłanianych substancji informuje producent. Dodatkowo jest określana klasa ochronna 1, 2 lub 3 (pochłaniacze pojemności sorpcyjnej niskiej, średniej lub wysokiej, przeznaczone do oczyszczania powietrza zawierającego gazy lub pary w ilościach, odpowiednio do 0,1%, do 0,5% i do 1% obj.).

Sprzęt izolujący mały|Autonomiczny aparat oddechowy chroni strażaka przed trującymi produktami spalania, deficytem tlenu i wysoką temperaturą mały|Pracownicy wieży wiertniczej ćwiczą użycie aparatów ucieczkowych na wypadek skażenia siarkowodorem Pracownik stosujący izolujący sprzęt ochrony układu oddechowego korzysta z powietrza dostarczanego spoza strefy skażenia. W urządzeniach stacjonarnych powietrze oddechowe jest dostarczane wężami – stacjonarny lub autonomiczny (np. z odległej stacjonarnej sprężarki do maski, półmaski lub ustnika), a w urządzeniach autonomicznych aparaty są wyposażone we własne źródło powietrza lub tlenu (butlę ciśnieniową z powietrzem lub butle ze sprężonym tlenem, ciekłym tlenem lub tlenem chemicznie związanym).

Warunki użytkowania Dla niektórych rodzajów sprzętu są nakładane limity czasowe, związane np. z chłonnością sorbentu w pochłaniaczach lub zapas powietrza w autonomicznym sprzęcie izolującym. Dopuszczalny czas użytkowania uzależnia się też od rodzaju czynności zawodowych określanych rodzajem pracy. Wyróżnia się typy sprzętu przeznaczonego do wykonywania: lekkiej pracy (możliwość stosowania przez 8-godzinny dzień pracy), ciężkiej pracy (stosowanie przez nie więcej niż 2 godziny ciągłej pracy). Sprzęt oczyszczający oraz izolujący jest też dostępny wersjach ucieczkowych, spełniających wymagania specyficzne dla warunków ewakuacji (odpowiednie parametry ochronne i użytkowe).

Sprawność sprzętu musi być regularnie kontrolowana, a wyniki kontroli zapisywane w kartach kontroli urządzenia. Doraźna organoleptyczna kontrola przez użytkownika nie jest miarodajna – nie jest wskazane np. uznawanie braku zapachu wdychanego powietrza za dowód aktywności pochłaniacza (zob. Klasyfikacja bezpieczeństwa zapachowego)).

Użytkownicy powinni być przeszkoleni w zakresie użytkowania sprzętu. Zaleca się, aby podlegali obowiązkowym, specjalistycznym badaniom lekarskim, minimum co rok dla pracowników w wieku powyżej 45 lat, co 2 lata dla pracowników w wieku 35–45 lat i co 3 lata dla pracowników młodszych.

Przypisy

Linki zewnętrzne Podręczniki (dostępne bezpłatnie) Nancy Bollinger, Robert Schutz et al. NIOSH Guide to Industrial Respiratory Protection. — NIOSH. — Cincinnati, Ohio: DHHS (NIOSH) Publication No. 87-116, 1987. — 305 s. (Dokument w języku angielskim). Dokument jest rozliczany w języku rosyjskim: PDF Wiki. Linda Rosenstock et al. TB Respiratory Protection Program In Health Care Facilities. Administrator's Guide. — DHHS (NIOSH) Publication No. 99-143. — Cincinnati, Ohio, 1999. — 120 s. (Dokument w języku angielskim). Dokument jest rozliczany w języku rosyjskim: PDF Wiki. Nancy Bollinger et al. NIOSH Respirator Selection Logic. — DHHS (NIOSH) Publication No. 2005-100. — Cincinnati, Ohio, 2004. — 39 s. (Dokument w języku angielskim). Dokument jest rozliczany w języku rosyjskim: PDF Wiki. Respiratory protective equipment at work. A practical guide. 4 ed. — HSE (UK). — Norwich: Crown, 2013. — 59 s. — . (w języku angielskim). Jaime Lara, Mireille Vennes. Guide pratique de protection respiratoire. — Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité du travail (IRSST). — Montréal (Canada), 2002. — 56 s. — (Dokument w języku francuskim). M. Guimon. Les appareils de protection respiratoire. Choix et utilisation. 2 edition. - L’Institut national de recherche et de sécurité (INRS), ED 6106. - Paris, 2017. - 68 s. - (Dokument w języku francuskim). BGR/GUV-R 190 Benutzung von Atemschutzgeraten. — Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung e.V. (DGUV), Medienproduktion. — Berlin (BRD), 2011. — 174 s. (Dokument w języku niemieckim). Guida alla scelta e all’uso degli apparecchi di protezione delle vie respiratorie - Sabbatini Consulting Publication (www.sabbatiniconsulting.com). - Via Orfeo Tamburi. - 64 s. (Dokument w języku włoskim). Un outil d’aide a la prise de decision pour choisir une protection respiratoire contre les bioaerosols — Institut de recherche Robert-Sauvé en santé et en sécurité du travail (IRSST). — Montréal (Canada) (Dokument w języku francuskim).

Wymiana filtrów do masek przeciwgazowych Occupational Safety and Health Administration (2019). "Respirator Change Schedules (Respiratory Protection eTool)". www.osha.gov. 200 Constitution Ave NW Washington, DC 20210. Retrieved 2019-12-08 (Dokument w języku angielskim). David S. DeCamp, Joseph Costantino, Jon E. Black (November 2004). Estimating Organic Vapor Cartridge Service Life. Kennedy Circle Brooks City-Base: Air Force Institute for Operational Health Risk Analysis Directorate. p. 53. Retrieved 9 November 2019. — US Naval Research Laboratory. — Washington, DC, 2005. — 37 p. (Dokument w języku angielskim). Human Protection & Performance Division Defence Science and Technology Organisation, 506 Lorimer St Fishermans Bend, Victoria 3207 Australia, DSTO Defence Science and Technology Organisation (2005)]. (Dokument w języku angielskim).

EN 529:2005 Respiratory protective devices — Recommendations for selection, use, care and maintenance — Guidance document Sprzęt ochrony układu oddechowego -- Zalecenia dotyczące doboru, użycia, obsługi i konserwacji -- Przewodnik OSHA Standard 29 Code of Federal Register 1910.134 Respiratory Protection. (Dokument w języku angielskim). Dokument jest rozliczany w języku rosyjskim: PDF Wiki.

na enormy.pl Przykład szkolenia w zakresie użytkowania strażackiego autonomicznego sprzętu izolującego (SCBA Confidence Course, www.youtube.com) Dyrektywa - Środki Ochrony Indywidualnej - strona Ministerstwa Rozwoju

Kategoria:Bezpieczeństwo i higiena pracy