thumb|Tablica poświęcona Franciszkowi i Janowi Gumowskim w Kościele Wszystkich Świętych w Krościenku nad Dunajcem thumb|Portret Józefa Piłsudskiego z 1916 roku. Muzeum Narodowe w Krakowie Jan Kanty Gumowski (ur. 20 października 1883 w Krościenku nad Dunajcem, zm. 6 listopada 1946 w Krakowie) – polski malarz, grafik i rysownik.
Życiorys Urodził się w rodzinie lekarza Franciszka Gumowskiego i Józefy ze Stehrów, brat Mariana – historyka i numizmatyka. Po ukończeniu gimnazjum, w Krakowie przez dwa lata uczył się w Wyższej Szkole Przemysłowej. W 1902 rozpoczął studia w Szkole Sztuk Pięknych, gdzie pod kierunkiem Józefa Mehoffera wypracował charakterystyczny sposób rysowania. Wybitne osiągnięcia podczas nauki zostały docenione przyznaniem srebrnego medalu w 1905 i nagrodzeniem rysunków wieczornych w 1906 i 1907. Równolegle do studiowania Jan Kanty Gumowski pracował w krakowskim Muzeum Narodowym i Archiwum Akt Dawnych, gdzie przeprowadzał inwentaryzację zabytków. M.in. był zaangażowany w prace rekonstrukcyjne przy insygniach królewskich. Po ukończeniu studiów na krótko wyjechał do Warszawy, gdzie znalazł zatrudnienie w pracowni witraży F.BiałkowskiegoWykonawca witraży w kościele Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie. Vide: sygnatura witraża z malwami.. Po spowodowanym kłopotami finansowymi powrocie do Krakowa podjął pracę nauczyciela rysunku w Państwowej Szkole Przemysłowej. Kontynuował też naukę pod kierunkiem Konstantego Laszczki. Dzięki stypendium, które rodzina Czartoryskich przyznała w konkursie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych wyjechał w 1911 na roczne studia do Florencji, a następnie do Monachium i Paryża. Powrócił w 1914 do Krakowa, wtedy też stał się członkiem Strzelca, gdzie przyjął pseudonim Rolicz. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich, wchodził w skład I Brygady. Początkowo był podoficerem żandarmerii, a następnie wachmistrzem. Walczył w bitwie pod Kostiuchnówką i podczas potyczki pod Jeziomą, w 1917 uzyskał stopień chorążego w 2 pułku piechoty pod dowództwem Michała Żymierskiego. Jesienią 1917 wszedł w skład Centrum Odbudowy Galicji, gdzie został referentem ds. architektury. W 1918 stanowił część załogi pociągu pancernego „Piłsudczyk”, a w późniejszym czasie walczył w grupie operacyjnej dowodzonej przez generała Aleksandra Karnickiego. Od lipca 1920 był zaszeregowany do 13 pułku Ułanów Wileńskich, potem, w stopniu rotmistrza, do 22 pułku UłanówKarta kwalifikacyjna Jana Gumowskiego w Centralnym Archiwum Wojskowym, sygnatura 6004/P.. Ze służby wojskowej wyniósł odznaczenia: „Za wierną służbę”, „Gwiazda Przemyśla”, „Pancerny Piłsudczyk” i „Krzyż Niepodległości” (w 1937 r.)Akta osobowe Jana Gumowskiego w Centralnym Archiwum Wojskowym.. Po odejściu z wojska osiadł w Krakowie. Podczas II wojny światowej, w kwietniu 1942 został aresztowany i uwięziony w KL Auschwitz, skąd po dwóch tygodniach uwolniono go dzięki interwencji u wysokiego rangą hitlerowca, którego Jan Kanty Gumowski znał z czasów studiów w Monachium. Wkrótce okazało się, że jest śmiertelnie chory, zmarł 6 listopada 1946 i spoczął w grobowcu zaprzyjaźnionej z nim rodziny Malinowskich na cmentarzu Rakowickim.
Twórczość Tworzył stosując malarstwo olejne, akwarelę, szkice ołówkiem, piórkiem i technikę litografii, pastele. Najbardziej znaną częścią jego twórczości są teki litograficzne o tematyce architektonicznej. Ponadto malował pejzaże, portrety i sceny rodzajowe o tematyce wojskowej. Mniej znana, choć bardzo obszerna jest twórczość Jana Gumowskiego w zakresie rysunkowych rekonstrukcji historycznych zabytków architektury polskiej: miast, warowni, zamków.
Ważniejsze dziełaObszerna prezentacja prac artysty jest przedmiotem witryny https://jangumowski.pl. Projekty witraży, m.in. dla kościoła Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie Kościół Matki Bożej Pocieszenia w Żyrardowie, ok. r. 1909Cykl 6 witraży z secesyjnymi motywami kwiatów polskich. Wbrew ewidentnej sygnaturze „rys. J.G”, zamieszczonej na witrażu z malwami, mylnie przypisywany Józefowi Mehofferowi, którego Gumowski był uczniem.,
Obraz olejny Zwiastun (160 × 200 cm) – I nagroda w konkursie Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w Krakowie, 1912 r., Zygmunt III Waza, olejna (187 × 115 cm) kopia historycznego portretu z galerii Pittich we Florencji, 1913 r.,
Teki litografii o tematyce architektonicznejOmówione szczegółowo w monografii J.Żywickiego, vide Bibliografia.: Motywa Architektury Swojskiej, 1913 r. (15 plansz jednobarwnych), Motywy Architektury Polskiej, Zeszyt 2, 1917 r. (15 plansz jednobarwnych), Lublin, 1918 r. (15 plansz: 9 jednobarwnych i 6 barwnych), Jasna Góra, 1926 r. (14 plansz: 8 jednobarwnych i 6 barwnych), Widoki Krakowa, 1926 (12 plansz jednobarwnych), Gdańsk, 1928 (20 plansz jednobarwnych), Kraków Jana Gumowskiego, 1929 r. (6 litografii barwnych), Krynica, 1930 r. (10 plansz barwnych).
Liczny cykl (kilkudziesięciu) portretów legionowych towarzyszy broni z lat 1915/16, Znany akwarelowy portret Komendanta z 1916 r., Rekonstrukcyjny widok ogólny Krakowa z poł. XVII w., opracowany i wykonany w latach 1930–1933 (piórko 80 × 150 cm)Wydany drukiem przez Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych w 1934 r., Cykl poświęcony XVII-wiecznej Warszawie, 11 rysunków, 1936/37 r. Cykl rekonstrukcji polskich zamków z okresu przed najazdem szwedzkim, blisko 100 rysunków z lat 1935–1939, Cykl rekonstrukcji krakowskich murów obronnych 14 rysunków ołówkowych (1940/41 r.) Cykl rekonstrukcji krakowskich murów obronnych 10 rysunków w wersji piórkowej (1944 r.),
Życie prywatne W 1908 ożenił się z Teklą Kwiek, mieli trzy córki: Janinę, Halusię i Barbarę.
Przypisy
Bibliografia Jerzy Żywicki, Jana Gumowskiego motywy polskie. Studium o tekach litograficznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2003.
Linki zewnętrzne Witryna prezentująca obszerny przegląd twórczości Jana Gumowskiego: https://jangumowski.pl
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Artyści związani z Krościenkiem nad Dunajcem Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Ludzie urodzeni w Krościenku nad Dunajcem Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Przemyśla Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Zmarli w 1946 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich