Piramidy w Gizie

Piramidy w Gizie – zespół historycznych budowli obejmujący dwie największe piramidy zbudowane w starożytnym Egipcie (piramidę Cheopsa i piramidę Chefrena) oraz mniejszą piramidę Mykerinosa i towarzyszące im obiekty.

Opis thumb|250px|Mapa kompleksu piramid w Gizie: 1 Piramida Cheopsa 2 Piramida Chefrena 3 Piramida Mykerinosa 4 Świątynia grobowa Chefrena 5 Świątynia grobowa 6 Dodatkowa piramida 7 Dolna świątynia Chefrena 8 Dolna świątynia Mykopojusa 9 Grobowiec Królowej Hetepheres 10 Grobowiec Królowej Khentkawes 11 Piramidy Królowych 12 Mastaby 13 Wielki Sfinks 14 Świątynia Sfinksa 15 Grobowiec wezyra Hemona 16 Biuro studiów piramid 17 Kasa biletowa 18 Zakopane łodzie 19 Współczesna droga 20 Kamienne grobowce 21 Kwatery budowniczych 22 Kair 23 Współczesne miasto Nazlat as-Samman 24 Aleja procesyjna 25 Kamieniołom Mykerinosa 26 Współczesny cmentarz 27 Południowe pole (głównie kamiennych grobów) 28 Murowane ogrodzenie 29 Mastaby i kamienne grobowce 30 Zachodni cmentarz 31 Wschodni cmentarz 32 Centralny teren z mastabami i kamiennymi grobowcami Wszystkie mają kształt ostrosłupa o podstawie kwadratu. Największą z nich jest piramida Cheopsa (w starożytności znana jako „Horyzont Cheopsa”) – jeden z siedmiu cudów świata z podstawą o boku 230 m i o wysokości 147 m„Nie tylko piramidy...” str. 128.. Piramida Chefrena („Wielki jest Chefren”„Nie tylko piramidy...” str. 127.) osiąga wysokość 137 m, piramida Mykerinosa („Boski jest Mykerinos”) ma tylko 65 metrów wysokości. Wokół tych piramid pobudowano szereg mniejszych, przeznaczonych na grobowce królowych i dostojników państwowych.

Piramida Chefrena wyróżnia się dzięki stojącej obok niej (przy dolnej świątyni grobowej) monumentalnej rzeźbie Sfinksa. Wyrzeźbiony w olbrzymim bloku skalnym, ma ciało lwa i głowę faraona osłoniętą szeroką chustą nemes. Długość monumentu wynosi 73 m, a wysokość 20 m. Jest to pierwsza monumentalna rzeźba w sztuce egipskiej. We wnętrzu dolnej świątyni grobowej odnaleziono posąg Chefrena wykonany z ciemnego diorytu i przedstawiający faraona na tronie, którego nogi wyrzeźbiono jako figury lwa, a sam tron ozdobiono reliefem przedstawiającym heraldyczny emblemat Sema-taui, symbolizujący połączenie obu krajów – Górnego i Dolnego Egiptu. Głowę Chefrena obejmują skrzydła Horusa chroniącego władcę. Rzeźba znajduje się w Muzeum w Kairze.

Najbardziej oryginalny wystrój wnętrz zachował się w piramidzie Mykerinosa. Zachowane w dolnej świątyni rzeźby przedstawiają króla wraz z boginią Hathor z krowimi rogami obejmującymi tarczę słoneczną i z uosobieniem jednego z nomów egipskich. Triady Mykerinosa to najstarsze zachowane w Egipcie kompozycje trzech postaci. W grobowcu znaleziono także posąg Mykerinosa z jego małżonką, wyróżniający się nietypowym jak na kanon egipski przedstawieniem postaci. Artysta nie tylko zrównał wzrostem króla i królową, ale ukazał też zażyłość pomiędzy małżonkami poprzez gest królowej obejmującej króla prawą ręką. Ponadto obydwie postaci ukazane są w lekkim wykroku, czyli w postawie zastrzeżonej dla posągów mężczyzn. Rzeźba ta znajduje się w Muzeum Sztuk Pięknych w Bostonie.

Cały zespół grobowy wybudowano z różnego rodzaju kamienia. Dziedzińce wyłożono czarnym bazaltem, kolumny i filary wykonano z czerwonego granitu, ściany odznaczały się bielą użytych do budowy wapieni i alabastru. Wnętrze pokryte było wykutymi w kamieniu licznymi inskrypcjami. Do wejść grobowców, umieszczonych po wschodniej stronie budowli, prowadziły długie rampy w kierunku Nilu. Zakończenie rampy stanowi budowla w kształcie świątyni – umieszczona na granicy pól uprawnych, odgrywała rolę przystani dla podpływających barek.

Obok piramid budowano podziemne pomieszczenia dla barek, które za życia faraona mogły służyć do ceremonialnych podróży po Nilu, a po jego śmierci były utożsamiane ze świętą barką, służącą do podróży po niebie w zaświatach. Przy piramidzie Cheopsa odnaleziono używaną barkę – jak początkowo sądzono, wykorzystaną do transportu zwłok faraona, jakkolwiek umieszczona na niej inskrypcja wskazuje, że pozostawił ją tam następca Cheopsa.

W 1979 kompleks starożytnych budowli został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Galeria

Zobacz też architektura i rzeźba starożytnego Egiptu piramidologia

Przypisy

Bibliografia Kazimierz Michałowski: Nie tylko piramidy... Sztuka dawnego Egiptu. Warszawa: PW „Wiedza Powszechna”, 1966

Linki zewnętrzne

Kategoria:Giza Kategoria:Starożytne nekropole egipskie Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Egipcie