Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”

mały|Tomasz Pietrasiewicz, założyciel i dyrektor Ośrodka Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” (potocznie Brama Grodzka lub Teatr NN) – samorządowa instytucja kultury powstała w 1998 roku w Lublinie. Działa na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji.

Ośrodek realizuje rozmaite programy, takie jak Historia Mówiona, Ikonografia Lublina, Edukacja i Animacja, Nowe Media czy Wydawnictwo. Prowadzi także Podziemia Lubelskie i Dom Słów oraz corocznie organizuje festiwale: Miasto Poezji, Zaczarowany Lublin – Spotkania z Opowiadaczami Świata i Śladami Singera.

Ośrodek mieści się w Bramie Grodzkiej w Lublinie. W wielu realizowanych programach nawiązuje do symbolicznego położenia swojej siedziby, która w przeszłości była przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim a żydowskim oraz miejscem spotkania różnych kultur, tradycji i religii.

Założycielem i dyrektorem Ośrodka jest Tomasz Pietrasiewicz.

Historia Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” Historia powstania Ośrodka

U podstaw działalności Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” leży działalność Teatru NN, który powstał w 1990 roku w Lubelskim Studio TeatralnymSubiektywna historia Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.. Od 1992 roku, po przekształceniu się LST w obecnie istniejące Centrum Kultury w LublinieO nas - Historia budynku - CK Lublin.Lubelskie Studio Teatralne., Teatr NN stał się gospodarzem Bramy Grodzkiej i przyległych do niej kamienic (ul. Grodzka 21, 34 oraz część 36), jednak budynki wymagały generalnego remontu. W 1998 roku Ośrodek decyzją Rady Miasta uzyskał status samorządowej instytucji kultury. W tym samym czasie zakończyły się prace renowacyjne, dzięki czemu budynki mogły być w pełni wykorzystane do działalności kulturalnej i edukacyjnej.

Historia budynku

Brama Grodzka powstała w 1342 roku jako jeden z pierwszych murowanych elementów obwarowań Lublina wzniesionych po zezwoleniu Kazimierza Wielkiego. Pod koniec XVIII wieku przeprowadzono remont obiektu, którego projekt wykonał architekt Dominik Merlini. Aż do połowy XX wieku Brama Grodzka była również zwana Bramą Żydowską, ponieważ stanowiła przejście pomiędzy Starym Miastem Lublina a jego dzielnicą żydowskąBrama Grodzka w Lublinie.. Dzielnica ta uległa całkowitemu zniszczeniu w latach 1942-43.

Podobnie jak inne mienie żydowskie, w 1945 roku Brama została przekazana Zarządowi Miejskiemu. Jej ostatnią właścicielką była Perla Goldberg, której spadkobiercy w 1948 roku sprzedali budynek wraz z nieruchomością przy ul. Grodzkiej 21 Janowi Kowalikowi. Pozostała część obiektu przypadła Ajzie i Lai Fernsztendlik. Po remoncie budynku w 1954 roku został on oddany do użytku Liceum Sztuk Plastycznych. Po 1979 roku mieściły się tam instytucje kulturalne, takie jak Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych, Towarzystwo Kultury Teatralnej czy Lubelskie Studio Teatralne.

Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” użytkuje obiekt od 1992 roku. Renowacja odbyła się w latach 1994-2000. Prace remontowe zostały przeprowadzone w budynku Bramy Grodzkiej oraz przyległych jej kamienicach; polegały m.in. na podbiciu fundamentów, wymianie dachu i adaptacji poddasza, wykonaniu elewacji, montażu instalacji elektrycznej i ciepłowniczej, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej.

Działania związane z dziedzictwem kulturowym i edukacyjne Spotkania Kultur Jednym z pierwszych programów historyczno-edukacyjnych prowadzonych przez Teatr NN przed powstaniem instytucji Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” były Spotkania Kultur. Źródłem inspiracji projektu była wielokulturowa historia Lublina oraz nawiązanie do symbolicznego znaczenia Bramy Grodzkiej jako spotkania kultur, tradycji oraz religii. Program tworzony był w skali lokalnej, jednak przyczynił się do rozbudowania kontaktów międzynarodowych i kulturowego wzbogacenia LublinaSpotkania Kultur: Kalendarium Teatru NN..

Na początku lat 90. Teatr NN nawiązał bliskie kontakty z instytucjami i środowiskami ze Lwowa i Kijowa, w efekcie czego zorganizowane zostały liczne dyskusje, spotkania oraz wystawy. W 1992 roku zorganizowana została międzynarodowa sesja „Bruno Schulz 1892-1942” (Lwów-Drohobycz), poświęcona Bruno Schulzowi w rocznicę jego śmierci. W sesji wzięło udział kilkadziesiąt osób, w tym wybitni badacze twórczości Bruno Schulza z Polski i z zagranicy. Materiały z sesji opublikowane zostały w języku ukraińskim, jako pierwsza publikacja mająca na celu popularyzację, osobę i twórczość Bruno Schulza na Ukrainie.

W ramach projektu „Spotkania Kultur” do Lublina zapraszani byli artyści z całej Europy Środkowej: Ukrainy, Białorusi, Czech, Słowacji, Węgier, oraz Niemiec, w tym muzycy folkowi i zespoły klezmerskie. Zorganizowane zostały dwie edycje Festiwalu Spotkania Kultur. Elementem projektu była również działalność wydawnicza, w ramach której opublikowane zostały broszury, książki, zbiory poezji, albumy i pisma.

Lublin Józefa Czechowicza mały|Książka, mapa i trasa Spaceru z Czechowiczem. W Ośrodku regularnie organizowane są wydarzenia upamiętniające osobę Józefa Czechowicza, modernistycznego poety z Lublina. Pierwsze takie wydarzenie, „Czytanie Czechowicza”, odbyło się 10 września 1999 roku w sześćdziesiątą rocznicę śmierci poetyCzytanie Czechowicza. Kalendarium Teatru NN.. Każdego roku w dniu 15 marca, w dniu urodzin Czechowicza, o godzinie dziewiątej we wszystkich stacjach radiowych w Lublinie czytane są fragmenty „Poematu o Mieście Lublinie”. O godzinie osiemnastej w siedzibie Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” wybitni mieszkańcy Lublina czytają „Poemat…”.

Od 2003 roku, z inicjatywy prof. Władysława Panasa i Tomasza Pietrasiewicza, w noc pierwszej pełni księżyca lipca jest organizowany tradycyjny spacer po mieście – Spacer z CzechowiczemSpacer z Czechowiczem.. Jest on poświęcony pamięci poety, a w szczególności jego „Poematowi o Mieście Lublinie”. Trasa spaceru wiedzie przez miejsca istotne dla życia i pracy Czechowicza: rozpoczyna się przy alei Solidarności, mija cmentarz miejski i grób poety, dalej wiedzie przez główny urząd pocztowy w Lublinie (w pobliżu którego w 1939 zmarł poeta). Następnie prowadzi na Stare Miasto – przez Bramę Krakowską, rynek, Bramę Grodzką i Kaplicę Zamkową. Uczestnicy następnie schodzą do miejsca, w którym dawniej znajdowała się ulica Szeroka. Spacer kończy się przy kościele św. MikołajaPrzewodnikiem będzie poeta..

Misteria Pamięci Misteria Pamięci to wydarzenia artystyczne o charakterze spektaklu, które rozgrywają się w przestrzeni miejskiej i miejscu nieistniejącego już miasta żydowskiego. Są połączeniem tradycji średniowiecznych misteriów z nowoczesnymi elementami audiowizualnymi. Tematem przewodnim misteriów jest zagłada żydowskiej dzielnicy w LublinieMisteria Pamięci. Kalendarium Teatru NN..

Do Misteriów Pamięci zrealizowanych przez Ośrodek należą: mały|lewo|Misterium Jedna Ziemia – Dwie Świątynie „Jedna Ziemia – Dwie Świątynie” (2000)Misterium Pamięci Jedna Ziemia – Dwie Świątynie. Kalendarium Teatru NN.. Misterium zostało zorganizowane w ramach I Kongresu Kultury Chrześcijańskiej w 2000 roku. Nawiązywało do historii miejsca, w którym znajduje się Brama Grodzka oraz jego symbolicznej topografii – spotkania chrześcijańskiej części miasta z dzielnicą żydowską. „Dzień Pięciu Modlitw” (2000)Misterium Pamięci Dzień Pięciu Modlitw. Kalendarium Teatru NN.. Misterium zorganizowane zostało na terenie Majdanka. Wzięli w nim udział byli więźniowie obozu koncentracyjnego, duchowni i przedstawiciele pięciu wyznań (katolicy, muzułmanie, prawosławni, protestanci, żydzi) oraz mieszkańcy Lublina, w tym ludzie młodzi. „Poemat o Miejscu” (2002, 2007)Misterium Poemat o Miejscu.. Od XIV wieku na terenie wokół Zamku Lubelskiego znajdowała się dzielnica żydowska, która uległa całkowitemu zniszczeniu przez Niemców w 1943 roku w ramach likwidacji lubelskiego getta. „Poemat o Miejscu” powstał, aby upamiętnić to wydarzenie, a także życie Żydów w Lublinie. W nocy z 16 na 17 marca na terenie dawnej dzielnicy żydowskiej wyłączone zostało światło, co stworzyło kontrast z oświetloną resztą miasta. Uczestnicy misterium przeszli od Bramy Grodzkiej, poprzez ulicę Zamkową i plac Zamkowy, wzdłuż ulicy u podnóża Wzgórza Zamkowego aż do miejsca, w którym stała dawniej synagogaMisterium Poemat o Miejscu. Tomasz Pietrasiewicz dla Gazety Wyborczej.. Innym symbolem istnienia na Podzamczu dzielnicy żydowskiej było w 2004 roku zapalenie latarni przy ulicy Podwale. Jest to latarnia, która przetrwała czasy wojny i dziś pali się w dzień i noc, upamiętniając dawną dzielnicę żydowską„Latarnia pamięci” na Podwalu: To symbol, a nie awaria.. mały|Poemat o Miejscu „Misterium Światła i Ciemności” (2002-)Misterium Światła i Ciemności. jest upamiętnieniem kolejnych rocznic zagłady lubelskiego getta, która miała miejsce 16 marca 1942 roku. Misterium rozpoczyna się w godzinach wieczornych w Bramie Grodzkiej przez odczytanie setek nazwisk mieszkańców przedwojennej dzielnicy żydowskiej. W przestrzeni dawnego miasta żydowskiego gaśnie światło; w ciemności pali się tylko jedna latarnia, ocalona z miasta żydowskiego „Lampa Pamięci”Zapalenie Latarni Pamięci. Kalendarium Teatru NN.. „Pamięć Sprawiedliwych – Pamięć Światła” (2008)Pamięć Sprawiedliwych – Pamięć Światła. Kalendarium Teatru NN.. Misterium stanowiło zakończenie projektu „Światła w Ciemności – Sprawiedliwi wśród Narodów Świata” i było połączone z promocją książki o tym samym tytule. Misterium odbyło się w dniach 26-27 września 2008 roku; jego ideą było symboliczne przekazanie pamięci o Sprawiedliwych następnemu pokoleniu, jak również upamiętnienie tragedii zamordowanych mieszkańców miasta żydowskiego.

Zapomniana Przeszłość – Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny Projekt „Zapomniana Przeszłość – Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny”, realizowany od 1 lutego 2002 do 28 lutego 2003Projekt „Zapomniana Przeszłość – Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny” – sprawozdanie z realizacji projektu., został zainicjowany przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w celu popularyzacji dziedzictwa kulturowego regionu lubelskiego. Głównymi adresatami programu byli uczniowie gimnazjów i ich nauczyciele. Realizatorzy projektu skupili się na popularyzacji wiedzy o historii regionu, ze szczególnym naciskiem na wieloetniczność i różnorodność religijną. Celem nadrzędnym programu było przygotowanie młodzieży do rozumienia swojej „Małej Ojczyzny” i aktywnego uczestnictwa w jej życiu. Program miał również walczyć z ksenofobią, nietolerancją, rasizmem i antysemityzmem wśród młodych ludziProjekt „Zapomniana Przeszłość – Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny” – historia projektu..

Spotkania polsko-izraelskie Od 2002 roku Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w ramach projektu edukacyjnego Brama. Edukacja i Animacja organizuje wspólne spotkania dla uczniów z Polski i Izraela, w których skład mogą wchodzić warsztaty, spotkania, spacery, wymiany, szkolenia, itpBrama. Spotkania polsko-żydowskie.. Spotkania odbywają się w języku angielskim i mają na celu przybliżenie młodzieży tradycji, kultury i historii obu krajów i narodówMłodzież z Izraela w Zespole Szkół im. Grabskiego. Kurier Lubelski online..

Henio Żytomirski

mały|Ostatnie zdjęcie Henia Żytomirskiego Henio Żytomirski był żydowskim chłopcem, który urodził się i mieszkał w Lublinie. W wieku dziewięciu lat został zamordowany w komorze gazowej w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” upamiętnia historię lubelskich ofiar II wojny światowej, zwłaszcza dzieci, poprzez historię Henia.

„Listy do Henia” to projekt trwający od 2005 roku, w ramach którego 19 kwietnia na schodach Banku Pekao przy Krakowskim Przedmieściu eksponowany jest zestaw zdjęć i reprodukcji dotyczących Henia. Ekspozycja znajduje się w miejscu, w którym w 1939 roku chłopiec został sfotografowany na dwa miesiące przed wybuchem II wojny światowej. Istnieje również specjalna skrzynka, gdzie każdy może wrzucić list skierowany do Henia. Przesyłki są jednak zwracane nadawcom z adnotacjami „nie ma takiego adresu” lub „adresat nieznany”Powrót Henia Żytomirskiego..