thumb|Grób Mariana Naszkowskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Marian Naszkowski (ur. 15 sierpnia 1912 we Lwowie, zm. 28 września 1996 w Warszawie) – działacz komunistyczny, generał brygady, w latach 1950–1952 szef Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego, dyplomata PRL.

Życiorys W latach 1930–1934 studiował polonistykę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Początkowo związany z katolickim stowarzyszeniem „Odrodzenie”, rozczarowany jego programem związał się z ruchem lewicowym. W 1934 wstąpił do Komunistycznego Związku Młodzieży Polski, a w 1935 do Komunistycznej Partii Polski. Pracował w komitecie walki o amnestię dla więźniów politycznych i w Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom. Był sekretarzem Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy w Drohobyczu i Stanisławowie. W latach 1934–1935 odbywał służbę wojskową. Skazany na 8 lat więzienia za działalność komunistyczną, karę odbywał w Rawiczu. Po wybuchu II wojny światowej wydostał się na wolność i od października 1939 pełnił funkcję kierownika wydziału w redakcji polskojęzycznej gazety komunistycznej „Czerwony Sztandar” w zajętym przez ZSRR Lwowie. Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 został ewakuowany w głąb ZSRR. Redaktor komunistycznego, agitacyjnego radia polskojęzycznego w Saratowie.

Od maja do grudnia 1942 żołnierz Armii Czerwonej. Działacz Związku Patriotów Polskich. Od maja 1943 oficer polityczny 1 Dywizji Piechoty. W 1, później 3 pułku piechoty był zastępcą dowódcy ds. polityczno-wychowawczych. W 1945 został majorem i zastępcą dowódcy 5 Dywizji Piechoty.

Po zakończeniu wojny został szefem Polskiej Misji Wojskowej w Paryżu, a następnie attaché wojskowym. Od 1946 pułkownik i ambasador RP w Moskwie (do 1950), zaangażowany w prace Komitetu Słowiańskiego w Polsce. Od 12 czerwca 1950 generał brygady i Szef Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego WP. W listopadzie 1950 został wiceministrem obrony narodowej. Zaliczany do „puławian” podczas walki o władzę w kierownictwie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w latach pięćdziesiątych. Od października 1952 do 1968 wiceminister spraw zagranicznych, następnie w okresie 1968–1972 był redaktorem naczelnym organu prasowego PZPR „Nowe Drogi”. W latach 1972–1977 ambasador – stały przedstawiciel PRL przy Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie.

W 1951 roku jako szef Głównego Zarządu Politycznego zabronił śpiewania kolęd żołnierzom.

Delegat na II Zjazd Polskiej Partii Robotniczej i wszystkie zjazdy PZPR, od I (1948) do VI (1971) włącznie. W latach 1948–1968 członek Komitetu Centralnego PZPR, a w latach 1968–1971 członek Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej.

Na emeryturze był członkiem Zespołu KC PZPR ds. Zasłużonych Działaczy Ruchu RobotniczegoWeterani ciągle czynni, "Życie Partii", nr 2, 28 stycznia 1987, s. 2.. W 1983 roku został wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.

Autor wspomnień. Pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C2-12-16/17)Wyszukiwarka cmentarna. Warszawskie cmentarze..

Życie prywatne Syn Michała, urzędnika państwowego, jego matka była nauczycielką muzyki. Mieszkał w Warszawie. Był żonaty z Klarą Naszkowską z domu Kalinowską (1913–1987), a następnie z Krystyną Naszkowską, lekarzem (zm. 1966)"Trybuna Ludu", nr 251, 11 września 1966, s. 7. Miał córkę i synaJ. Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. III: M–S, Toruń 2010, s. 48..

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1959)Odznaczenia państwowe dla najbardziej zasłużonych, "Trybuna Ludu", nr 201, 22 lipca 1959, s. 6. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1945) Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1945) Krzyż Walecznych (1943) Złoty Krzyż Zasługi (19 listopada 1946) „za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą, oraz za gorliwą pracę i sumienne wypełnianie obowiązków służbowych”. Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” (1986)Godnie kontynuować tradycję /w/ "Rzeczpospolita", nr 263, 11 listopada 1986, s. 7. Krzyż Bitwy pod Lenino (1988)W 45 rocznicę LWP, "Za Wolność i Lud", nr 45, 5 listopada 1988, s. 10. Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal im. Ludwika Waryńskiego (1986)W uznaniu zasług, "Życie Partii", nr 8, 22 kwietnia 1987, s. 20. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1988)Z ziemi radzieckiej do Polski, "Przyjaźń", nr 17 (2034), 22 kwietnia 1988, s. 13. Wielki Oficer Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 1965)Le Onorificenze (Dettaglio decorato). Order Orła Azteckiego na Wstędze I klasy (Meksyk, 1963)„Sprawy międzynarodowe”. T. 16, Warszawa 1963, s. 157. Order Flagi Narodowej I stopnia (KRL-D, 1954) Order Narodowy Zasługi (Francja, 1967)Wizyta Prezydenta Francji w Polsce [w:] "Trybuna Robotnicza", nr 213, 7 września 1967, s. 1-2. Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1975)Biuletyn Informacyjny, 1976, tom 17, s. 13.

Wybrane publikacje

Przypisy

Bibliografia Henryk P. Kosk, Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny, t. II, Pruszków 2001. Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom III: M–S, Toruń 2010.

Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Attachés wojskowi PRL Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem im. Ludwika Waryńskiego Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Kategoria:Odznaczeni Orderem Flagi Narodowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie 1 Praskiego Pułku Piechoty Kategoria:Oficerowie 3 Berlińskiego Pułku Piechoty Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy i obywatele polscy wcieleni do Armii Czerwonej 1939–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Francja) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Azteckiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy współpracownicy radzieckich władz okupacyjnych 1939–1941 Kategoria:Szefowie Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Wiceministrowie spraw zagranicznych 1945–1989 Kategoria:Zmarli w 1996