Małgorzata Omilanowska z domu Jakubowska (ur. 10 kwietnia 1960 w Warszawie) – polska historyk sztuki i nauczycielka akademicka, profesor nauk humanistycznych. W latach 2012–2014 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w latach 2014–2015 minister kultury i dziedzictwa narodowego, od 2024 dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie.
Życiorys W 1979 ukończyła XVIII Liceum Ogólnokształcące im. Jana Zamoyskiego w Warszawie. W 1984 została absolwentką historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. Kształciła się także na wydziale architektury Uniwersytetu Technicznego w Berlinie. W 1994 na podstawie napisanej pod kierunkiem Tadeusza Jaroszewskiego rozprawy zatytułowanej Stefan Szyller (1857–1933) – życie i twórczość uzyskała na Wydziale Historycznym UW stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk o sztuce. Habilitowała się w 2005 w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk w oparciu o pracę Świątynie handlu. Warszawska architektura komercyjna doby wielkomiejskiej. W 2013 otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznychPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 września 2013 r. nr 115-10-13 w sprawie nadania tytułu profesora ()..
Uzyskiwała stypendia zagraniczne, m.in. przyznane przez British Academy. Od 1985 zawodowo związana z Instytutem Sztuki PAN, gdzie była m.in. zastępczynią dyrektora (1999–2007) i redaktor naczelną Słownika Architektów Polskich. Została też wykładowczynią Uniwersytetu Gdańskiego, od 2006 na stanowiskach profesorskich. W 2008 objęła stanowisko dyrektora Instytutu Historii Sztuki UG. Została członkinią rady naukowej Instytutu Herdera w Marburgu, a także członkinią Komitetu Nauk o Sztuce PAN. W 2006 powołana na funkcję prezesa stowarzyszenia Patria Polonorum.
12 stycznia 2012 objęła stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 17 czerwca 2014 powołana na urząd ministra kultury i dziedzictwa narodowego, zastępując Bogdana Zdrojewskiego. 22 września 2014 objęła to samo stanowisko w rządzie Ewy Kopacz. 16 listopada 2015 zakończyła pełnienie funkcji ministra. Pod koniec tego samego roku została wybrana przez radę powierniczą na stanowisko dyrektora Zamku Królewskiego w Warszawie, w miejsce przechodzącego na emeryturę Andrzeja Rottermunda. Minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński odmówił jednak powołania jej na to stanowisko, motywując to względami politycznymi.
W 2019 wybrana w skład Rady Doskonałości Naukowej I kadencji. W 2023 wybrana na kolejną kadencję rady, w styczniu 2024 objęła funkcję przewodniczącej Zespołu I Nauk Humanistycznych RDN.
W kadencji 2021–2024 członkini Rady Uniwersytetu Gdańskiego. W 2022 powołana w skład rady Muzeum Gdańska i Rady Odbudowy Pałacu Saskiego. We wrześniu 2024 została powołana na stanowisko dyrektora Zamku Królewskiego w Warszawie.
Życie prywatne Dwukrotnie zamężna; ma córkę.
Wybrane publikacje Architekt Stefan Szyller 1857–1933. Warszawski architekt doby historyzmu, Wydawnictwa Fundacji „Historia pro Futuro”, Warszawa 1995. Atlas zabytków architektury w Polsce (współautorka), PWN, Warszawa 2001. Berlin, „Wiedza i Życie”, Warszawa 2000. Gdańsk i Pomorze Wschodnie (współautorka), „Wiedza i Życie”, Warszawa 2001. Most i wiadukt księcia Józefa Poniatowskiego, PWN, Warszawa 1991. Nadbałtyckie Zakopane – Połąga w czasach Tyszkiewiczów, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2011. Pałac Staszica, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2022. Polska. Pałace i dwory, Sport i Turystyka – Muza, Warszawa 2004. Polska. Świątynie, klasztory i domy modlitwy, Sport i Turystyka – Muza, Warszawa 2008. Świątynie handlu. Warszawska architektura komercyjna doby wielkomiejskiej, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2004. Zagadki z historii sztuki, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2001.
Odznaczenia i wyróżnienia Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” (2025) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 2014) Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau (Holandia, 2014) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii (Finlandia) Order Sztuki i Literatury I klasy (Francja, 2018) Order św. Marii Magdaleny II stopnia (PAKP, 2025) Medal „Powstanie w Getcie Warszawskim” Tytuł honorowego obywatela Połągi (2016) Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza w kategorii nauk humanistycznych i społecznych (2021) Nagroda Klio I stopnia w kategorii varsaviana za monografię Pałac Staszica (2023)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci XVIII Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Zamoyskiego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Rady Doskonałości Naukowej Kategoria:Dyrektorzy Zamku Królewskiego w Warszawie Kategoria:Honorowi obywatele litewskich miejscowości Kategoria:Laureaci Nagrody Naukowej Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Połągą Kategoria:Ministrowie kultury III Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Marii Magdaleny Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” Kategoria:Polacy – Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Finlandii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Oranje-Nassau Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Varsavianiści Kategoria:Wiceministrowie kultury III Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1960