Sanoczanka Sanok – polski wielosekcyjny klub sportowy z siedzibą w Sanoku.
Historia thumb|240px|Zawiadomienie o walnym zgromadzeniu KS Sanoczanka Sanok 12 marca 1939 Dotychczasowe nazwy 1935–1945 – KS Sanoczanka 1945–1949 – KS Nafta 1949–1950 – Zakładowy KZ Związkowiec 1950–1951 – Zakładowy KS Unia 1951–1957 – Górniczy KS Górnik – Sanoczanka 1957–1960 – Robotniczy KS Sanoczanka 1961– Stomil Sangum 1961–1971 – KS Sanoczanka 1971–2000 – Zakładowy KS Stomil-Sanoczanka 2000– TS Sanoczanka
Okres międzywojenny (1935-1939) Początki piłki nożnej w Sanoku datuje się na okres II Rzeczypospolitej. Uchwała Rady Miejskiej z 1928 przeznaczyła środki finansowe na budowę stadionu pomiędzy ulicą Adama Mickiewicza a ulicą Królewską, czyli późniejszego stadionu „Wierchy”.
Genezą powstania klubu była aktywność sanockiego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Od początku II Rzeczypospolitej w 1918 na terenie Sanoka istniały kluby sportowe: Związek Strzelecki, Wojskowy Klub Sportowy 2 Pułku Strzelców Podhalańskich (WKS 2 PSP) i gimnazjalny KS Błękitni Sanok. W wyniku scalenia dwóch pierwszych z TG Sokół powstał Wojskowo Cywilny Klub Sportowy (WCKS) prowadzący przede wszystkim sekcję piłki nożnej. Jako że nie wszyscy chętni do uprawiania futbolu wyrażali ochotę na grę w tym klubie, powstała inicjatywa stworzenia samodzielnego klubu, zrealizowana w 1935 roku – wówczas powstała Sanoczanka – pierwszy klub piłkarski w Sanoku, a jej inicjatorem i założycielem był Zbigniew Nesterowicz (w 1946 roku założył KS Wagon Sanok). Nowy klub otrzymał lokal przy ulicy Tadeusza Kościuszki. Wcześniej działalnością kierował Marian KawskiEdward Zając, Organizacje o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym i sportowym, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 606.. Prezesami byli Stanisław Radwański, a rok później mjr Kowalewski. Klub prowadził tylko sekcję piłki nożnej. Drużyna występowała w podokręgu przemyskim – w C-klasie, następnie w B-klasie. Klub piłkarski Sanoczanka działał do września 1939.
Lata powojenne (1944-2000) thumb|240px|Proporczyk ZKS Sanoczanka Sanok Po przerwie w działalności spowodowanej II wojną światową, w 1944 roku wznowiono działalność klubu. W 1945 roku wchłonięto klub KS Tur.
Po wojnie klub był utrzymywany przez Przedsiębiorstwo Kopalnictwa Naftowego w Sanoku, wskutek czego klub zmienił nazwę na KS Nafta. W późniejszych latach dokonywano kolejnych przemianowań, aż powstał GKS Górnik – Sanoczanka. Prezesem klubu Górnik–Sanoczanka od 1949 do 1956 był Zbigniew Dańczyszyn (w tym czasie m.in. rozbudowano stadion „Wierchy” i skocznię narciarską). W 1951 klub Górnik Sanok należał do Zrzeszenia Sportowego „Unia” i występował pod nazwą Unia Sanok. 2 lipca 1957 roku doszło do fuzji Górnika–Sanoczanki z innym sanockim klubem sportowym, KS Podhalanin (tuż przed tym w czerwcu 1957 zespół złożony z zawodników obu drużyn mecz ze Stalą Rzeszów pod nazwą Reprezentacja Sanocka). W tym samym roku, awans piłkarzy Sanoczanki do III ligi stał się bodźcem do decyzji odgórnej dokonującej łączącej dwa sanockie kluby, z zamiarem scalenia finansowania dla nowo powstałego zespołu. 2 lipca 1957 roku doszło do połączenia KS „Górnik Sanoczanka” i ZKS „Stal”, a w konsekwencji fuzji powstał Robotniczy Klub Sportowy Sanoczanka przy Sanockiej Fabryce Wagonów i Kopalnictwie Naftowym w Sanokuisanok.pl, Sanok, Bieszczady, Podkarpacie – Sport w Sanoku w okresie powojennym.. Nowy klubu był wspierany przez ówczesną Sanocką Fabrykę Wagonów i Kopalnictwo Nafty w Sanoku oraz działał przy tych przedsiębiorstwach. Przewodniczącym zarządu klubu został Bronisław Bekalik. Mimo przeorganizowania drużyna Sanoczanki nie uzyskiwała dobrych wyników, wskutek czego przeżyła degradację z III ligi okręgowej do klasy A w sezonie 1958/1959.
W 1960 działacze sportowi dokonali wyodrębnienia, w wyniku którego przerejestrowano RKS Sanoczanka (klub działający dotąd przy Sanockiej Fabryce Autosan i Sanockim Kopalnictwie Naftowym) na Związkowy Klub Sportowy „Stal” (działający przy SFA). Wskutek tego RKS Sanoczanka przestała istnieć. Zdecydowano o zakończeniu działalności „Sanoczanki” (w tym czasie kopalnictwo zaprzestało wspierania sportu). Jednak wkrótce, na przełomie 1960/1961 powstał nowy klub Stomil „Sangum” przy Sanockich Zakładach Przemysłu Gumowego „Stomil”), w 1961 roku klub przemianowano i powrócono do poprzedniej nazwy KS Sanoczanka. Założycielami klubu byli Zbigniew Dańczyszyn, Władysław Bunio, Józef Skórka (dyrektor naczelny Stomilu) oraz Jan Hnatuśko, który został pierwszym prezesem w latach (1961-1969). W ramach klubu w 1960 została założona sekcja piłki nożnej, a w 1961 sekcja podnoszenia ciężarów, którą organizował Mirosław Sałak.
thumb|240px|Budynek siedziby Sanoczanki przy ulicy Kwiatowej W 1971 roku przyjęto nową nazwę klubu Zakładowy Klub Sportowy Stomil – Sanoczanka. W 1973 w strukturze klubu działała grupa organizacji partyjnej PZPR i koło ZMS. W 1986 klub obchodził 50-lecie istnienia. Od czasu powstania klubu wieloletnim prezesem był Edmund Wilk, następnie od 30 sierpnia 1979 Janusz Florek, od 1981 Bogusław Komski, od 1987 roku Józef Korab, od 1991 roku Ryszard Wojnarowski.
5 grudnia 1987 uroczystą akademią zakończono obchody 50-lecia istnienia klubu. W połowie lat 90. wszystkie istniejące wówczas sekcje zaprzestały działalności. Po prywatyzacji patronackiego zakładu Stomilu, od 1994 przeniesiono siedzibę klubu z zadubowań przedsiębiorstwa do obiektu byłego przedszkola przy ulicy Kwiatowej 25 w dzielnicy Wójtostwo. Pod koniec XX wieku ZKS Stomil – Sanoczanka został postawiony w stan upadłości, a w jego miejsce zostało powołane Towarzystwo Sportowe Sanoczanka Sanok, zaś w 2000 wybrano jego władze (prezesem został Leszek Pogorzelec, a w zarządzie zasiadł m.in. Ryszard Wojnarowski, były prezes poprzedniego klubu oraz jego kurator pozostającego w stanie likwidacji klubu). W 2000 równolegle istniały oba podmioty, w tej samej siedzibie; zarówno w ZKS, jak i w TS funkcjonowały sekcje podnoszenia ciężarów oraz piłki siatkowej kobiet. Od września 2000 do 19 lutego 2001 kuratorem ZKS Stomil-Sanoczanka był Bogusław Komski.
TS „Sanoczanka” podjęło działalność jako stowarzyszenie kultury fizycznej. Obecnie działa jedynie sekcja piłki siatkowej kobiet.
Sekcja piłki nożnej thumb|240px|Afisz na mecz towarzyski Sanoczanki z WKS Tarnów 14 maja 1939 Sekcja piłki nożnej istniała od 1935 roku. W kwietniu 1936 przed rozpoczęciem rozgrywek piłkarskich klub został członkiem Lwowskiego OZPN i przydzielony do Klasy C podokręgu Przemyśl. W maju 1946 Sanoczanka została przyporządkowana do rozgrywek klasy B ROZPN w grupie Południe podgrupie I. W czerwcu 1946 Rzeszowski Okręgowy Związek Piłki Nożnej zatwierdził siedmiu zawodników w składzie KS Sanoczanki Sanok. W tym czasie Klub działał pod adresem ulicy Jagiellońskiej 26 na I piętrze. W sezonie 1946 Sanoczanka występowała w rzeszowskiej klasie B, w meczach o awans do klasy B rywalizowała z HKS Czuwajem Łańcut: wygrała u siebie 6:1, na wyjeździe przegrała 2:4, a w decydującym meczu na neutralnym terenie w Rzeszowie 29 września 1946 zwyciężyła 3:0 i uzyskała awans do Klasy A Okręgu Rzeszowskiego (w tym czasie prezesem klubu był Włodyka, a kierownikiem sekcji piłkarskiej Hardy). W sezonie klasy A drużyna zdobyła 2 punkty i w 1947 została objęta spadkiem do klasy B. W sezonie 1947/1948 Sanoczanka ponownie rywalizował w klasie B Grupie Południe.
W 1948 roku powołano sekcje juniorskie i trampkarzy. W sezonie 1949/1950 drużyna działała pod nazwą klubu ZKS Związkowiec Sanoczanka Sanok i występowała w B klasie Grupie Południowej. W latach 50. klub działał pod nazwą Górnika Sanok. Na przełomie 1950/1951 wraz z całym klubem sekcja piłkarska występowała po przemianowaną nazwą ZKS Unia Sanok. W sierpniu 1950 Unia zdobyła mistrzostwo na szczeblu powiatowym w edycji Pucharu Polski 1950/1951, pokonując LZS Zagórz 3:1 (1:1)W finale na szczeblu wojewódzkim Stal Rzeszów wygrała z Włókniarzem Krosno 3:2 (0:2), co oznacza, że Unia Sanok została wyeliminowana na wcześniejszym etapie. . 8 lipca 1951 pokonał na boisku w Zarszynie drużynę ZKS Włókniarza Rymanów 3:2 (0:0) w finale rozgrywek o mistrzostwo powiatu sanockiego, następnie we wrześniu 1951 wygrała grupę I w eliminacjach do klasy wojewódzkiej, w październiku i listopadzie 1951 w rozgrywce finałowej o wejście do klasy wojewódzkiej zajęła ostatnie miejsce w czterozespołowej grupie. Na początku grudnia 1951, już po powrotnym przemianowaniu klubu na Górnik Sanok, zespół pokonał LZS Zagórz 10:2 (5:1) w rozgrywce o puchar Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej (PKKF). Od maja do lipca 1952 Górnik występował w rozgrywkach I klasy (łącznie skupiającej sześć grup), stanowiących mistrzostwa województwa rzeszowskiego i zarazem będących pierwszą fazą eliminacji z tego rejonu do II, w których w grupie IV zajęła drugie miejsce na sześciu uczestników . W sezonie 1953 (wiosna / jesień) Górnik zajął czwarte miejsce w rzeszowskiej klasie A (czwarty poziom ligowy), w sezonie 1954 A Klasy Grupie II trzecie miejsce i w tej edycji drużyna rozegrała pojedynki derbowe ze Stalą Sanok. W sezonie 1955 Górnik występował w A klasie scalonej w jednej grupie z 18 zespołów i uplasował się na drugiej pozycji za Resovią , po czym jako wicemistrz rzeszowskiej A klasy, wskutek awansu Stali Mielec do II ligi, otrzymał szansę gry w barażach o miejsce w III lidze z wicemistrzem lubelskiej klasy A, Stalą FSC Lublin (zob. Motor Lublin (piłka nożna) w sezonie 1955, 27 listopada 1955 remisując u siebie 2:2 i w dniu 4 grudnia 1955 przegrywając na wyjeździe 0:2 (drużynę przygotowywał wówczas czynny zawodnik i instruktor Lesław Wolwowicz). W sezonie 1956 Górnik przystąpił do pomniejszonej do 14 uczestników klasy A i wygrał te rozgrywki zdobywając 38 punktów (wygrał 17 z 26 meczów, 4 razy remisując i ponosząc 5 porażek, strzelając 82 gole w 26 meczach i tracąc 36 bramek); w sezonie skutecznością wykazywali się Stefan Tarapacki, Aleksander Wolwowicz i Tadeusz Drwięga, zaś do sukcesu przyczynili się trener Władysław Hrabal, grający instruktor A. Wolwowicz oraz działacze - przewodniczący rady koła Zbigniew Dańczyszyn i jego zastępca Ignacy Zatwarnicki. Górnik rozgrywał mecze na stadionie „Wierchy”.
Do sezonu 1957 III ligi (okręgowej) został zgłoszony Górnik Sanok, który jeszcze w trakcie przygotowań do rozgrywek w marcu tego roku występował się jako Sanoczanka. W trakcie trwających rozgrywek w dniu PZPN 5 maja 1957 Sanoczanka rozegrała mecz ze Podhalaninem Stalą Sanok, który przy stanie 1:0 (1:0) dla Sanoczanki został przerwany przez sędziego po usunięciu z placu gry po jednym z zawodników obu drużyn. Po nieudanej pierwszej rundzie Sanoczanka zajmowała przedostatnie 11 miejsce w tabeli. Tuż po tym, pod koniec czerwca 1957 zespół złożony z zawodników Sanoczanki oraz Podhalanina, nazwany Reprezentacja Sanoka, rozegrał towarzyskie spotkanie z II-ligową Stalą Rzeszów przegrywając 3:5. Mając na celu utrzymanie III-ligowej drużyny w Sanoku w dniu 2 lipca 1957 dokonano połączenia obu sanockich klubów przy jednoczesnym scaleniu finansowania dla nowo powstałego tworu – tym samym w wyniku fuzji KS „Górnik Sanoczanka” i ZKS „Stal” powstał Robotniczy Klub Sportowy „Sanoczanka” Sanok przy Sanockiej Fabryce Wagonów i Kopalnictwie Naftowym w Sanoku. W niedzielę 14 lipca 1957 RKS Sanoczanka, w składzie złożonym z byłych zawodników Sanoczanki i Stali (Podhalanina) zainaugurowała rundę rewanżową III ligi, ulegając na wyjeździe Czarnym Jasło 0:2 (na mecz udało się wielu kibiców z Sanoka kilkunastoma autobusami). Drużyna III-ligowa pokonała m.in. Legię Krosno i lidera, Resovię. Dotychczasowy zespół Podhalanina w klasie A (podkarpackiej) był początkowo przedstawiany pod swoją nazwą, a następnie jako Sanoczanka II. Ponadto w lidze rezerw klasy A uczestniczył zespół pod nazwą Sanoczanka III. RKS Sanoczanka ukończyła sezon 1957 III ligi na dziewiątym miejscu.