Tadeusz Jerzy GebethnerAndrzej Gowarzewski w książkach Mistrzostwa Polski. Ludzie (1918–1939). 100 lat prawdziwej historii (1) (Wydawnictwo GiA, Katowice 2017) oraz Polonia, Warszawianka, Gwardia. Prawdziwa historia trzech klubów (Wydawnictwo GiA, Katowice 2003) podaje imiona Tadeusz Karol. (ur. 18 listopada 1897 w Warszawie, zm. 14 października 1944 w AltengrabowObecnie dzielnica Dörnitz.) – polski księgarz, piłkarz i działacz sportowy, porucznik kawalerii Wojska Polskiego. Członek drużyny Polonii Warszawa, w latach 1915–1925 jeden z najwięcej grających jej zawodników (był w pierwszej osiemnastce zespołu pod tym względemPrzegląd Sportowy Nr 36 (225)), jednocześnie kapitan i prezes klubu.
Życiorys Pochodził ze znanej rodziny warszawskich księgarzy, jego dziadek Gustaw był twórcą księgarni Gebethner i Wolff. W 1916 r. zdał maturę w męskiej szkole realnej Konopczyńskiego. Studiował później w Wyższej Szkole Handlowej. Wraz z braćmi Janem i Wacławem był w 1915 jednym ze współzałożycieli klubu Polonia Warszawa. Został jej pierwszym prezesem i był nim do 1925.
Studia i karierę sportował przerwała tymczasowo wojna. W czasie wojny polsko-bolszewickiej służył w 5 pułku ułanów Zasławskich, z którym przeszedł cały szlak bojowy. Po zakończeniu działań wojennych kierowana przez niego drużyna piłkarska wyjechała na Górny Śląsk, aby uczestniczyć w działaniach patriotycznych mających wspomóc Polskę w mającym się odbyć plebiscycie. W tym czasie drużyna Polonii rozegrała wiele meczów z miejscowymi piłkarzami, a sam Gebethner był instruktorem w klubie Czuwaj Łabędy. Być może współuczestniczył także w tamtym czasie w założeniu "pierwszej" Polonii Bytom. Według niektórych źródeł miał być prezesem klubu bytomskiego klubu, jednakże mógł to być tylko tytuł honorowy.
W 1921 wraz z drużyną Polonii Warszawa wywalczył tytuł wicemistrza Polski. W latach 1915–1925 rozegrał łącznie 137 oficjalnych meczów w barwach swojego macierzystego klubu, będąc jednocześnie przez większość z nich kapitanem drużyny.
Zakończył karierę piłkarską w wieku 28 lat i poświęcił się pracy zawodowej w rodzinnym przedsięwzięciu księgarsko-wydawniczym. W latach 1928–1934 działał w Zarządzie Głównym Związku Księgarzy Polskich.
Na podporucznika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 w korpusie oficerów rezerwy kawalerii. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do 5 pułku ułanów ZasławskichRocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 126, 589..
II wojna światowa thumb|Grobowiec rodziny Herse i Gebethnerów na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 205) We wrześniu 1939 jako porucznik rezerwy dołączył do 102 pułku ułanów z którym brał udział w walkach o Grodno i po zakończeniu kampanii został internowany w Rakiszkach na Litwie. Zbiegł z obozu i przebywał w Wilnie do 1941, kiedy przedostał się do Warszawy.
W latach 1942–1944 ukrywał żydowską rodzinę, którą wykupił po jej aresztowaniu, a ostatecznie wysłał na Węgry. Za ten czyn otrzymał pośmiertnie w 1981 tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
W czasie konspiracji pełnił służbę w 3 batalionie pancernym AK. Brał udział w powstaniu warszawskim, w czasie którego został ciężko ranny i stracił rękę oraz nogę. Po kapitulacji powstania przebywał w Stalagu XI-A Altengrabow w rejonie Magdeburga. W pobliskim lazarecie zmarł 14 października 1944 na skutek ran odniesionych w powstaniu w wieku 46 lat.
Jego grób znalazł się po wojnie na terenie radzieckiego poligonu (obecnie poligon Bundeswehry) i został zrównany z ziemią.
Awansowany do stopnia rotmistrza (11 września 1944 roku albo pośmiertnie).
Został upamiętniony w Muzeum Powstania Warszawskiego na Murze Pamięci (kolumna 190, pozycja 13). Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim, kw. 205, rząd 1/6, miejsce 18.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Tadeusz i Wacław Gebethnerowie – szlachetne serca
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Obrońcy Grodna (1939) Kategoria:Piłkarze Polonii Warszawa Kategoria:Prezesi Polonii Warszawa Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Porucznicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Porucznicy kawalerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani na Litwie w czasie II wojny światowej Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Ułanów Zasławskich