Nadzy i rozszarpani () – włoski kanibalistyczny film grozy z 1980 roku wyreżyserowany przez do scenariusza . Powstał jako przedstawiciel ówczesnego trendu kanibalistycznego we włoskim kinie eksploatacji; jego nakręcenie zainspirowały doniesienia o terrorystycznej działalności Czerwonych Brygad. Dodatkową inspirację stanowiły produkcje mondo Gualtiero Jacopettiego – to za ich sprawą część filmu przedstawiona jest w formie dokumentu realizowanego przez zaginioną ekipę. Obecne w Nagich i rozszarpanych elementy pseudodokumentu chwalono za wysoką jakość i realizm, przyczyniły się one do powstania stylu filmowania znanego jako found footage, rozpromowanego w kinie amerykańskim i światowym pod koniec lat 90. XX wieku za sprawą Blair Witch Project. Film kręcono głównie w lesie deszczowym w Kolumbii; członkowie rdzennych plemion zamieszkujących te tereny współpracowali z niedoświadczonymi aktorami amerykańskiego i włoskiego pochodzenia, zatrudnionymi w Nowym Jorku.

Film wywołał ogromne kontrowersje ze względu na niezwykle obrazowe przedstawienie scen przemocy. Po premierze we Włoszech jego wyświetlanie zostało zakazane, a Deodata oskarżono o promowanie obscenicznych treści. W związku z plotkami, jakoby dla osiągnięcia większego realizmu na planie zabito kilkoro aktorów, niedługo później postawiono mu również zarzut wielokrotnego morderstwa. Chociaż reżysera ostatecznie oczyszczono z zarzutów, film został zakazany we Włoszech, Australii i kilkunastu innych krajach ze względu na brutalną przemoc, w tym na tle seksualnym, oraz zabijanie na planie zwierząt. Film spotkał się z mieszanym odbiorem ze strony krytyków, zdobył jednak miano kultowego. Przedstawiona w filmie fabuła i przemoc zostały przez niektórych odczytane jako komentarz dotyczący etyki dziennikarskiej, wyzysku krajów południowoamerykańskich i różnic pomiędzy Zachodem a krajami spoza kręgu kultury zachodniej. Inni krytykują jednak takie interpretowanie filmu, uważając, że jest ono nieszczere i pełne hipokryzji wobec tego, co produkcja sama sobą prezentuje. Na fali popularności Nagich i rozszarpanych powstały kolejne horrory o kanibalach, w tym rozmaite nieoficjalne kontynuacje.

Fabuła Grupa amerykańskich filmowców znika w amazońskiej dżungli, gdzie realizuje dokument o plemionach kanibali. Do ekipy należą reżyser Alan Yates, scenarzystka Faye Daniels oraz kamerzyści Jack Anders i Mark Tomaso. Harold Monroe, antropolog z New York University, zgadza się poprowadzić wyprawę w głąb Amazonii, której celem jest odnalezienie dokumentalistów. Żołnierze oczekujący na jego przybycie porywają młodego przedstawiciela z plemienia Yacumo w celu negocjacji z tubylcami. Na miejsce Monroe zostaje przedstawiony swoim przewodnikom, Chacowi i Miguelowi.

Po kilkudniowej wędrówce przez dżunglę ekipa natrafia na Yacumów, którzy zabierają ich do swojej wioski w zamian za wypuszczenie jeńca. Tubylcy witają ich wrogością, ponieważ poszukiwani filmowcy sprawili im wcześniej problemy. Następnego dnia Monroe zapuszcza się głębiej w dżunglę, żeby zlokalizować dwa walczące ze sobą plemiona kanibali, Janomamów i Szamatarich. Napotykają grupę tych drugich, za którymi podążają, ratując kilku Janomamów przed śmiercią z rąk Szamatarichów. Tubylcy w ramach podziękowania zapraszają ich do swojej wioski, traktując jednak z podejrzliwością. Żeby zdobyć ich zaufanie, Monroe kąpie się z nimi w rzece. Stamtąd zostaje zaprowadzony do kapliczki, w której odkrywa szkielety poszukiwanych filmowców i ich taśmy. Zszokowany konfrontuje się z Janomamami, ostatecznie wymieniając swój dyktafon z nagraną muzyką, która fascynuje tubylców, za taśmy filmowe.

Po powrocie do Nowego Jorku Monroe zostaje zaproszony przez Pan American Broadcasting System, żeby został narratorem dokumentu Zielone piekło, zmontowanego z odzyskanych taśm, chce jednak obejrzeć cały materiał, zanim podejmie decyzję. Jeden z kierowników zapoznaje Monroego z technikami pracy Yatesa, puszczając mu fragment jego poprzedniego filmu, Ostatnia droga do piekła, i informując, że w celu uzyskania lepszego efektu dramatycznego Yates inscenizował część materiału. Monroe zaczyna oglądać odzyskany film. Po kilkudniowej przeprawie przez dżunglę przewodnik grupy, Felipe, zostaje ugryziony przez jadowitego węża. Filmowcy próbują go ratować, amputując mu nogę maczetą, ale ten umiera, wobec czego porzucają jego ciało. Po znalezieniu na polanie grupy Yacumów, Jack strzela jednemu z nich w nogę, żeby podążyć za nim do wioski. Kiedy do niej docierają, zastraszają jej mieszkańców i gromadzą w chacie, którą następnie podpalają. Monroe wyraża niezadowolenie inscenizowaniem masakry na potrzeby filmu, jednak kierownicy ignorują jego wątpliwości.

Po zobaczeniu całego materiału Monroe wyraża obrzydzenie dla stacji, która chce wyemitować dokument. Żeby przekonać kierowników, pokazuje im pozostałą część materiału, którą wcześniej widział tylko on. Ostatnie dwie rolki rozpoczynają się gwałtem filmowców dokonywanym na młodej Janomamce. Towarzyszą temu protesty Faye, twierdzącej, że niepotrzebnie marnują taśmę. Następnie znajdują zgwałconą dziewczynę nabitą na pal, twierdząc, że została zabita przez współplemieńców za utratę dziewictwa, nie jest jednak wykluczone, że ekipa zainscenizowała jej śmierć w celu osiągnięcia lepszego efektu. Niedługo później filmowcy zostają zaatakowani przez Janomamów, chcących zemścić się za gwałt na dziewczynie i jej zabicie. Jack zostaje raniony włócznią, a Alan strzela do niego, żeby uniemożliwić mu ucieczkę. Następne ujęcie pokazuje tubylców rozbierających uwięzionego Jacka, odcinających mu genitalia i ćwiartujących jego ciało. W kolejnym ujęciu Alan przyznaje, że zgubili się, próbując uciec, i zostali otoczeni przez tubylców. Kiedy próbuje przestraszyć ich flarą, Janomamowie porywają Faye. Alan nalega, żeby ruszyć jej na pomoc, lecz Mark kontynuuje nagrywanie, jak tubylcy rozbierają Faye, gwałcą zbiorowo, zadają śmierć i dekapitują. Tubylcy odnajdują dwóch pozostałych filmowców i zabijają ich, kiedy kamera upada na ziemię. Kierownicy, zniesmaczeni materiałem, nakazują spalenie wszystkich rolek. Wychodząc z budynku, Monroe zastanawia się, kto w tym wszystkim był prawdziwym kanibalem.

Obsada

Produkcja Rozwój projektu thumb|upright|right|Ruggero Deodato, reżyser filmu Prace nad Nagimi i rozszarpanymi rozpoczęły się w 1979 roku, kiedy z Deodatem skontaktowała się zachodnioniemiecka firma dystrybucyjna chcąca zrobić film podobny do jego wcześniejszego Zapomnianego świata kanibali. Deodato zgodził się i jako producenta zatrudnił swojego przyjaciela, Francesca Palaggiego. Obaj wybrali się do Kolumbii w poszukiwaniu planów filmowych. Na lotnisku w Bogocie spotkali kolumbijskiego dokumentalistę, który zasugerował Leticię – miasto to zostało ostatecznie wybrane do nakręcenia zdjęć. Rozważano również inne miejsca, w tym te, w których kręcono Queimadę Gilla Pontecorva, Deodato odrzucił je jednak ze względu na niewystarczającą gęstość lasów deszczowych.

Deodato wymyślił fabułę filmu, rozmawiając ze swoim synem na temat wiadomości, w których mówiono o działalności Czerwonych Brygad. Uznał, że media przesadnie koncentrują się na przedstawianiu przemocy, ignorując etykę dziennikarską, a niektóre wydarzenia są przejaskrawione bądź inscenizowane, żeby wzbudzić większą sensację. Zachowanie ekipy filmowej przedstawionej w Nagich i rozszarpanych symbolizowało włoskie media, inspirowane było również twórczością dokumentalisty Gualtiera Jacopettiego, którego Deodato był fanem. Jacopetti i jego partner Franco Prosperi uznawani są za popularyzatorów podgatunku dokumentu znanego jako mondo, który stał się popularny po premierze ich Pieskiego świata. Filmy te koncentrowały się na sensacyjnym i drastycznym przedstawieniu zwyczajów ludzi z całego świata, w tym na przemocy, seksualności i śmierci. Podobne treści, np. obrazowa przemoc i zabijanie zwierząt, znalazły się w Nagich i rozszarpanych, zaś kręcony przez bohaterów dokument przypomina mondo. Sceny, w której Monroe kąpie się nago w rzece oraz rytuał wymuszonej aborcji przypominają te z mondo Antonia Climatiego Savana violenta.

Scenariusz, zatytułowany wstępnie Green Inferno, napisał Gianfranco Clerici. Współpracował on wcześniej z Deodatem przy Zapomnianym świecie kanibali i Domu na skraju parku, który premierę miał jednak dopiero po Nagich i rozszarpanych. W scenariuszu znajdowało się wiele scen, które ostatecznie nie znalazły się w finalnej wersji, w tym jedna, w której Janomamowie odcinają nogę wojownikowi Szamatarich, żeby nakarmić nią rzeczne piranie. Podjęto próby nakręcenia jej, jednak kamera do zdjęć podwodnych nie działała prawidłowo, a ekipa miała też problemy z kontrolowaniem piranii. Deodato ostatecznie zrezygnował z realizacji tej sceny, a zachowały się z niej jedynie zdjęcia. Pierwotna wersja Ostatniej drogi do piekła, mająca przedstawiać żołnierzy przedostających się na pozycje wroga, również nie została wykorzystana w filmie. Zamiast niej Deodato zdecydował się wykorzystać istniejące już nagrania egzekucji politycznych, żeby jeszcze bardziej podkreślić podobieństwa do filmów Jacopettiego. Imiona postaci pojawiających się w pierwszej wersji scenariusza, Mark Williams i Shanda Tommaso, w filmie zostały zmienione na Mark Tomaso i Faye Daniels.

Casting Deodato zdecydował się nagrać Nagich i rozszarpanych po angielsku, żeby mogli trafić do większej widowni, a zarazem zwiększyć ich wiarygodność. Żeby jednak móc łatwiej rozpowszechniać film na Starym Kontynencie, musiał być on uznany za produkcję europejską. Zgodnie z włoskim prawem, za film wyprodukowany w tym kraju uznawano taki, w którym występuje co najmniej dwoje aktorów pierwszoplanowych, dla których włoski jest językiem ojczystym. Z tego względu w rolach Marka Tomasa i Faye Daniels obsadzono Lucę Giorgia Barbareschiego i , dwoje studentów nowojorskiego Actors Studio, z pochodzenia Włochów. W Actors Studio zatrudniono również Perry’ego Pirkanena do roli Jacka Andersa.

W rolę Alana Yatesa zaangażowano początkowo znajomego Pirkanena, który zrezygnował na krótko przed wylotem do Amazonii, pojawił się jednak w filmie jako dawny kolega Yatesa. Reżyser obsady Bill Williams skontaktował się z , aktorem scenicznym i uczniem aktorki i pedagożki teatralnej Uty Hagen, proponując mu rolę, ponieważ miał on odpowiedni wzrost do zakupionych już kostiumów i butów. Ponieważ Nadzy i rozszarpani powstawali bez udziału amerykańskich związków aktorskich, Yorke początkowo chciał, żeby w obsadzie wymienić go pod jego pseudonimem scenicznym „Christopher Savage”, ostatecznie jednak zdecydował się wystąpić pod prawdziwym imieniem ze względu na niskobudżetowość produkcji i odległy plan filmowy.

przed wybiciem się we włoskim przemyśle filmowym przez wiele lat występował w produkcjach dla dorosłych pod pseudonimem Richard Bolla, m.in. w głośnym filmie filmie pornograficznym Debbie Does Dallas. Kerman został polecony Deodatowi przy kompletowaniu obsady do jego wcześniejszego filmu, Afera Concorde (1979), i wywarł na reżyserze na tyle dobre wrażenie, że postanowił zatrudnić go również do Nagich i rozszarpanych. Wystąpił także w dwóch horrorach kanibalistycznych Umberta Lenziego, Zjedzeni żywcem (1980) i Cannibal Ferox: Niech umierają powoli (1981). Ówczesna dziewczyna Kermana, dostępna wtedy zarówno w Nowym Jorku, jak i w Rzymie, została obsadzona jako pracowniczka PABS.

Reżyseria