Marian Graniewski

thumb|Grób gen. Mariana Graniewskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Marian Graniewski (właściwie Marian Gutaker; ur. 7 grudnia 1918 we Lwowie, zm. 13 listopada 2007 w Warszawie) – generał dywizji ludowego Wojska Polskiego, wiceminister kontroli państwowej, główny inspektor Planowania i Techniki MON 1958–1967.

Był synem żydowskiego szewca-chałupnika Jana i Adeli z d. Kurkiewicz. Skończył szkołę powszechną, trzyletnią szkołę zawodową i kurs maturalny we Lwowie. Był ślusarzem, potem magazynierem i kasjerem.

II wojna światowa W listopadzie 1940 wcielony do Armii Czerwonej jako strzelec artylerii przeciwlotniczej, w 1941 ukończył szkołę oficerską w Tbilisi, jesienią 1941 zwolniony z czynnej służby wojskowej i skierowany do batalionów robotniczych, gdzie był ślusarzem-monterem. W lipcu 1943 wstąpił do 1 Dywizji Piechoty. im. T. Kościuszki, wyznaczony na zastępcę dowódcy kompanii ds. polityczno-wychowawczych w samodzielnym batalionie szkolnym. Uczestnik bitwy pod Lenino, 11 XI 1943 mianowany chorążym, a 16 marca 1944 podporucznikiem i zastępcą dowódcy samodzielnego batalionu szkolnego 3 Pomorskiej Dywizji Piechoty im. R. Traugutta ds. polityczno-wychowawczych. Od 16 maja 1944 zastępca dowódcy 8 pułku piechoty ds. polityczno-wychowawczych, od 23 września 1944 porucznik, od 3 listopada 1944 kapitan, 16 listopada 1944 mianowany zastępcą dowódcy 9 Dywizji Piechoty na froncie. W sierpniu 1944 brał udział w walkach na przyczółku warecko-magnuszewskim, potem w forsowaniu Wisły przez 8 pułk piechoty. Od 22 grudnia 1944 major. 16 kwietnia 1945 brał udział w forsowaniu przez 9 Dywizję Piechoty Nysy i natarciu w kierunku Drezna. 8 maja 1945 dywizja dotarła do Łaby, 2 dni później zakończyła szlak bojowy w Czechosłowacji.

Lata powojenne 22 października 1945 mianowany podpułkownikiem, a 11 marca 1946 zastępcą dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego ds. polityczno-wychowawczych. W marcu 1946 został na krótko pierwszym prezesem powstałego wówczas w Słupsku klubu sportowego, znanego później jako WKS Zawisza Bydgoszcz. 16 lipca 1946 mianowany pułkownikiem. Przeniesiony do służby w Wojskach Ochrony Pogranicza, od 16 marca 1947 został szefem Departamentu WOP, a po reorganizacji od 31 marca 1948 Głównym Inspektorem Ochrony Pogranicza. Od 1949 do 1950 studiował w Akademii Wojskowej im. K. Woroszyłowa w Moskwie, następnie organizował Terenową Obronę Przeciwlotniczą i został jej pierwszym komendantem głównym. Od sierpnia 1953 do kwietnia 1954 zastępca przedstawiciela PRL w Międzynarodowej Komisji Repatriacyjnej w Korei. W sierpniu 1954 na mocy zarządzenia premiera został mianowany generałem brygady. Od lipca 1954 do czerwca 1955 był przedstawicielem PRL w Międzynarodowej Komisji Kontroli i Nadzoru w Laosie, po powrocie został podsekretarzem stanu w Ministerstwie Kontroli Państwowej. Od listopada 1956 zastępca szefa Sztabu Generalnego WP ds. Planowania i Materiałowo-Technicznego Zabezpieczenia. W lipcu 1958 przewodniczący Rady Państwa PRL Aleksander Zawadzki nadał mu stopień generała dywizji. Od 13 stycznia 1961 był głównym inspektorem Planowania i Techniki MON – zastępcą szefa Sztabu Generalnego WP. Działał na rzecz rozwoju uzbrojenia i techniki wojskowej. Promował rozwój prac naukowo-badawczych w wojsku i poza wojskiem. Reprezentował Sztab Generalny WP w wielu komisjach resortowych i rządowych. 19 marca 1959 - 16 listopada 1968 członek Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR. W czerwcu 1968 w następstwie antyżydowskiej nagonki w WP zwrócił się do ministra obrony gen. Wojciecha Jaruzelskiego o przeniesienie do rezerwy ze względu na stan zdrowia. W grudniu 1968 zakończył zawodową służbę wojskową i przeszedł w stan spoczynku.

Jest pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera FII-2-13).

Życie prywatne W lutym 1948, za zgodą ministra obrony marsz. Żymierskiego, zmienił nazwisko z Gutaker na Graniewski. Od 1951 był żonaty z Danutą z d. Wysocką, z którą miał dwóch synów.

Awanse W trakcie wieloletniej służby w Wojsku Polskim otrzymywał awanse na kolejne stopnie wojskoweJ. Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. I: A–H, Toruń 2010, s. 474–477: chorąży - listopad 1943 podporucznik – marzec 1944 porucznik - wrzesień 1944 kapitan – listopad 1944 major – grudzień 1944 podpułkownik – październik 1945 pułkownik – lipiec 1946 generał brygady – sierpień 1954 generał dywizji – lipiec 1958

Odznaczenia Order Virtuti Militari V klasy (1945) Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1945) Srebrny Medal „Zasłużonym na Polu Chwały” (1945) Medal za Warszawę 1939–1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1945) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1954) Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1958) Srebrny Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny Brązowy Medal Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1967) Order Sztandaru Pracy I klasy Medal 10-lecia Polski Ludowej Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1961)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 4, 24 lutego 1961, s. 3. Order Czerwonego Sztandaru (ZSRR) (1967) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR) Order Lwa Białego (Czechosłowacja) (1948) Krzyż Walecznych (1947) I inne.

Przypisy

Bibliografia H.P. Kosk – Generalicja polska, tom I, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”. Pruszków 2001. Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom I: A–H, Toruń 2010, s. 474-477.

Kategoria:Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Oficerowie dowództwa 9 Drezdeńskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Oficerowie polityczni ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Polacy i obywatele polscy wcieleni do Armii Czerwonej 1939–1945 Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lenino (1943) Kategoria:Uczestnicy forsowania Nysy Łużyckiej (1945) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Odrę, Nysę, Bałtyk Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużonym na Polu Chwały” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Ofiary czystek antysemickich w Ludowym Wojsku Polskim 1967–1968 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 2007